Covid-19 Pandemisinin Hukuki Yönden Değerlendirilmesi

Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak kabul edilen Covid-19 virüs salgınının etkileri tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hissedilmektedir. Salgının hızla yayılması ve bu salgını engellemeye yönelik alınan tedbirler bir çok hukuki tartışmayı da beraberinde getirmiştir. Karşılaşılan ya da karşılaşılması muhtemel hukuki uyuşmazlıklarla alakalı değerlendirmeleri bu sayfamızdan takip edebilir ya da iletişim formu aracılığı ile sorularınızı bize ulaştırabilirsiniz.

Dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikâyet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hükmü içeren diğer kanunlarda taraflar bakımından belirlenen süreler ve bu kapsamda hâkim tarafından tayin edilen süreler ile arabuluculuk ve uzlaştırma kurumlarındaki sürelerin 13.03.2020 (dâhil) tarihinden 30.04.2020 (dâhil) tarihine kadar durmasına karar verilmiştir.

 

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile takip hukukuna ilişkin diğer kanunlarda belirlenen süreler ve bu kapsamda hâkim veya icra ve iflas daireleri tarafından tayin edilen süreler; nafaka alacaklarına ilişkin icra takipleri hariç olmak üzere tüm icra ve iflas takipleri, taraf ve takip işlemleri, yeni icra ve iflas takip taleplerinin alınması, ihtiyati haciz kararlarının icra ve infazına ilişkin işlemlerin 22.03.2020 (dâhil) tarihinden 30.04.2020 (dâhil) tarihine kadar durmasına karar verilmiştir.

 

Anılan tüm sürelerin, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlamasına; durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan sürelerin, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılmasına karar verilmiştir.

 

Suç ve ceza, kabahat ve idari yaptırım ile disiplin hapsi ve tazyik hapsi için kanunlarda düzenlenen zamanaşımı sürelerinin; 5271 sayılı Kanunda düzenlenen koruma tedbirlerine ilişkin sürelerin; 6100 sayılı Kanunda düzenlenen ihtiyati tedbiri tamamlayan işlemlere ilişkin sürelerin kapsam dışında bırakılmasına karar verilmiştir.

 

İcra ve iflas daireleri tarafından mal veya haklara ilişkin olarak ilan edilmiş olan satış gününün durma süresi içinde kalması halinde, bu mal veya haklar için durma süresinden sonra yeni bir talep aranmaksızın icra ve iflas dairelerince satış günü verilmesine, bu durumda satış ilanının sadece elektronik ortamda yapılmasına ve ilan için ücret alınmamasına karar verilmiştir.

 

Durma süresi içinde rızaen yapılan ödemelerin kabul edilmesine ve taraflardan birinin, diğer tarafın lehine olan işlemlerin yapılmasını talep edebileceğine, konkordato mühletinin alacaklı ve borçlu bakımından sonuçlarının durma süresince devam edeceğine karar verilmiştir.

 

Durma süresince duruşmalar ve müzakerelerin ertelenmesi de dâhil olmak üzere alınması gereken diğer tüm tedbirler ile buna ilişkin usul ve esasların:

Yargıtay ve Danıştay bakımından ilgili Başkanlar Kurulu tarafından;

İlk derece adli ve idari yargı mercileri ile bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri bakımından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından;

Adalet hizmetleri bakımından Adalet Bakanlığı tarafından belirlenmesine;

karar verilmiştir.

Perakende, avm, demir-çelik, otomotiv, lojistik, ulaşım, sinema, tiyatro, konaklama, yiyecek içecek, tekstil, konfeksiyon ve etkinlik, organizayon sektörleri için muhtasar ve KDV tevkifatı ile SGK primlerinin Nisan, Mayıs ve Haziran ödemelerin altışar ay ertelenmiştir.
 

Konaklama vergisinin kasım ayına kadar uygulanmamasına karar verilmiştir.

 

Otel kiralamalarına ilişkin irtifak hakkı bedelleri ve hasılat payı ödemelerini Nisan, Mayıs ve Haziran ayları için altı ay süreyle ertelenmiştir.

 

İç havayolu taşımacılığında üç ay süreyle KDV oranının %18’den %1’e indirilmiştir.

 

Covid-19 salgınıyla ilgili tedbirlerden etkilendiği için nakit akışı bozulan firmaların bankalara olan kredi anapara ve faiz ödemelerinin asgari üç ay ötelenmesine ve gerektiğinde bunlara ilave finansman desteği sağlanmasına karar verilmiştir.

 

İhracattaki geçici yavaşlama sürecinde kapasite kullanım oranlarının korunması amacıyla ihracatçıya stok finansmanının desteklenmesine karar verilmiştir.

 

Bu dönemde işlerinin olumsuz etkilendiğini beyan ederek talepte bulunan esnaf ve sanatkârların Halkbank’a olan kredi borçlarının, Nisan, Mayıs ve Haziran anapara ve faiz ödemelerini üç ay süreyle ve faizsiz olarak ertelenmiştir.

 

Kredi garanti fonu limiti 25 milyar Türk Lirası’ndan 50 milyar Türk Lirası’na çıkartılmıştır.

 

Kredilerde önceliğin gelişmelerden olumsuz etkilendiği için likidite ihtiyacı oluşan ve teminat açığı bulunan firmalar ile KOBİ’lere verilmesine karar verilmiştir.

 

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için uygun ve avantajlı şartlarda sosyal amaçlı kredi paketleri devreye alınmasının teşvik edilmesine karar verilmiştir.

 

500.000 Türk Lirası’nın altındaki konutlarda kredilendirilebilir miktarı %80’den %90’a çıkartılmasına ve asgari peşinatın %10’a düşürülmesine karar verilmiştir.

 

Koronavirüs etkisiyle Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında temerrüde düşen firmaların kredi siciline “mücbir sebep” notu düşülmesinin sağlanmasına karar verilmiştir.

 

Asgari ücret desteğinin devam ettirilmesine karar verilmiştir.

 

Mevzuattaki esnek ve uzaktan çalışma modellerinin daha etkin hale getirilmesinin temin edilmesine karar verilmiştir.

 

Kısa çalışma ödeneğinin devreye alınmasına, bundan faydalanmak için gereken süreçlerin kolaylaştırılmasına ve hızlandırılmasına, böylece faaliyetine ara veren işyerlerindeki işçilere geçici bir gelir desteği verilmesine ve işverenlerin maliyetini azaltılmasına karar verilmiştir.

 

En düşük emekli maaşının 1.500.00 Türk Lirası’na yükseltilmesine karar verilmiştir.

 

Emeklilerin bayram ikramiyesini Nisan ayı başında ödenmesine karar verilmiştir.

 

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın belirlediği kriterlere göre ihtiyaç sahibi ailelere yapılacak nakdi yardımlar için ilave 2 milyar Türk Lirası tutarında bir kaynak ayrılmasına karar verilmiştir.

 

İstihdamdaki sürekliliği temin etmek amacıyla 2 aylık telafi çalışma süresinin 4 aya çıkarılmasına karar verilmiştir.

 

Tek başına yaşayan 80 yaş üstü yaşlılar için, sosyal hizmet ve evde sağlık hizmetlerinden oluşan periyodik takip programının devreye sokulmasına karar verilmiştir.

İşveren sendikaları, tüzüklerinde hüküm bulunmak ve şartları genel kurul kararıyla belirlenmek kaydıyla, işçilerin sigorta primlerinin işveren payının ödemelerinde kullanılmak üzere nakit mevcudunun %25’ ini aşmamak üzere karşılıksız yardıma dayalı dayanışma ve yardım fonu oluşturabilmekteydi. Bu oran 26.03.2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %35’ e yükseltilmiştir.

Covid-19 Pandemisinin Boşanma Davaları Yönünden Değerlendirilmesi

Tedavisi mümkün olmayan psikolojik rahatsızlıklar boşanma sebebi olarak kabul edilmiş olmasına rağmen kanser, aids, veba gibi hastalıklar boşanma sebebi olarak kabul edilmemektedir. Ancak hastalığa yakalanan kişi, hastalığın gerektirdiği tedbirlere uymaz ve tedaviyi reddederse boşanma sebebi olarak kabul edilebilecektir.

Kira Sözleşmelerinin Covid-19 Pandemisi Yönünden Değerlendirilmesi

Covid-19 pandemisinin kira sözleşmeleri açısından mücbir sebep teşkil edip etmediği tespit edilirken öncelikle somut kira sözleşmesinde mücbir sebep düzenlemesi bulunup bulunmadığına bakılmalıdır. Sözleşmede salgın hastalık halinin mücbir sebep olarak düzenlenmiş olması halinde söz konusu salgın, sözleşmeden doğan borçlar açısından mücbir sebep teşkil edecektir. Sözleşmede salgın hastalık halinin mücbir sebep olarak kabul edildiği bir düzenleme yoksa somut olay şartları dikkate alınarak mücbir sebep halinin uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

İcra ve İflas Takiplerinin Covid-19 Pandemisi Yönünden Değerlendirilmesi

Karar tarihinden itibaren; icra ve iflas talep ve işlemlerine ilişkin yeni talep alınmayacağı, karar tarihinden sonra haciz koyma işlemlerinin yapılmayacağı ve yine karar tarihinden sonra fiili hacze çıkılmayacağı anlaşılmakta olup İcra ve İflas dairelerindeki her türlü işlem durdurulmuştur. Karar tarihinden sonraki işlemlerdeki tek istisna nafaka alacaklarına ilişkin icra takip ve haciz işlemlerinin devam etmesidir.

Genel Kurul Toplantılarının Covid-19 Pandemisi Yönünden Değerlendirilmesi

Limited ve anonim şirketlerin genel kurul toplantılarının yapılması hususunda 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 409 ve 617’de düzenleme yapılmış, olağan genel kurul toplantılarının her yıl hesap döneminin sona ermesinden itibaren 3 ay içinde yapılması öngörülmüştür. Buna göre anonim ve limited şirketlerde olağan genel kurul toplantısı mart ayı sonuna kadar yapılmalıdır. Ancak bu 3 aylık sürede olağan genel kurul toplantılarının yapılmaması sonradan yapılan toplantı ve alınan kararların geçerliliğine etki etmez.

Covid-19 Pandemisinin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Yönünden Değerlendirilmesi

Kamu kurum ve kuruluşlarının, halk sağlığına yönelik ciddi tehditlerle mücadele etmek için ek olarak kişisel verilerin toplanmasına ve paylaşılmasına gerek duyması halinde, ilgili kişilere izin almaksızın telefon, mesaj veya e-posta yoluyla halk sağlığı ile ilgili mesajlar göndermesinde Kanun açısından bir engel bulunmamaktadır.

Covid-19 Pandemisinin İş Hukuku Yönünden Değerlendirilmesi

İşverenler ilgili mevzuatlar uyarınca iş yerinde karşılaşılabilecek iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atacak her türlü gelişmeye karşı gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamalıdır. Bu nedenle riskleri önleme, eğitim ve bilgi verme gibi her türlü tedbiri almalıdır.

Web sitemiz, Türkiye Barolar Birliği’nin reklam yasağı sınırlamaları ve mesleki kurallarına tabidir. www.hanifibayri.av.tr üzerinden yayın yapan web sitemiz sadece bilgi amaçlıdır. Yayınlanan bilgi ve belgeler hukuki tavsiye niteliğinde olmayıp avukat müvekkil ilişkisi kurmaya yönelik değildir. Ayrıntılı bilgi ve sorularınız için iletişim formunu kullanabilirsiniz.

Hukuki Bülten
Hukuki Yayınlar