Makale

Teknolojik gelişmelerin bir sonucu olan bilişim sistemleri, sağladıkları birçok olanakla hayatımızı kolaylaştırmanın yanı sıra, malvarlığına karşı işlenen suçların icrasında da yepyeni bir mecra yaratmıştır. Klasik yöntemlerle işlenen hırsızlık suçları, günümüzde yerini büyük ölçüde bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen hırsızlık eylemlerine bırakmıştır. Kanun koyucu, bu değişimin farkında olarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 142/2-e bendi uyarınca, bu eylemi hırsızlık suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli bir hali olarak düzenlemiştir. Bu suç tipiyle, sadece mağdurun zilyetlik ve malvarlığı hakları güvence altına alınmamakta, aynı zamanda günlük hayatın vazgeçilmezi haline gelen bilişim ağlarına yönelik toplumsal güvenin korunması da amaçlanmaktadır. Suçun icrasında sistemin verileri otomatik işleme, saklama veya iletme gibi işlevlerinin, taşınır bir malın failin egemenlik alanına geçirilmesi gayesiyle araç olarak kullanılması esastır.

Suçun Maddi ve Manevi Unsurları

TCK 142/2-e bendi uyarınca tanımlanan bu özel nitelikli suçun faili herhangi bir gerçek kişi olabilirken, mağduru malvarlığında azalma meydana gelen gerçek veya tüzel kişilerdir. Suçun konusunu kural olarak taşınır mal oluşturmaktadır. Bilişim sistemleri kullanılarak somut bir nesnenin, örneğin bir depoya ait elektronik kilidin ağ üzerinden aşılarak içerideki malların çalınması bu suçun tipik örneklerindendir. Öte yandan, günümüzde paranın büyük oranda dijital verilerle temsil edilmesi, ceza hukuku bağlamında veri hırsızlığı tartışmalarını beraberinde getirmiştir. Saf verinin taşınır mal sayılıp sayılamayacağı doktrinde tartışmalı olsa da, Yargıtay uygulamalarına göre internet bankacılığındaki paranın bilişim sistemleri aracılığıyla failin kendi hesabına hukuka aykırı şekilde aktarılması doğrudan bu suç kapsamında değerlendirilmektedir. Manevi unsur bakımından ise suçun ancak özel kast ile işlenebilmesi mümkündür; failin kendisine veya bir başkasına hukuka aykırı bir yarar sağlama maksadıyla hareket etmesi şarttır.

Suçun İşleniş Biçimi ve Teşebbüs Aşamasında Kalması

Bilişim sistemleriyle hırsızlık suçu, ceza hukuku dogmatiği açısından çok hareketli ve bağlı hareketli bir suç yapısına sahiptir. Suçun oluşabilmesi için failin, zilyedin rızası hilafına malı bulunduğu yerden alma eylemini mutlaka bilişim sistemlerini araç kılarak gerçekleştirmesi zorunludur. Bahsedilen bu suç, taşınır malın veya ekonomik bir değerin mağdurun egemenlik alanından çıkartılıp failin fiili hakimiyetine girdiği anda tamamlanmış olur. Eğer fail, bilişim sistemlerini kullanarak icra hareketlerine başlamış ancak kendi elinde olmayan dış etkenler, örneğin bankanın şüpheli işlemi fark edip hesaba bloke koyması nedeniyle parayı kendi kontrolüne geçirememişse, eylem teşebbüs aşamasında kalmış sayılır. Bu durumda faile verilecek cezada, eylemin meydana getirdiği zararın veya tehlikenin ağırlığına göre kanuni sınırlar içerisinde belirli oranlarda indirim yapılır. Bilişim sistemleri burada suçun konusu değil, yalnızca hırsızlık eylemini yürüten ve kolaylaştıran bir araç konumundadır.

Cezayı Etkileyen Nitelikli Haller ve Yaptırımlar

Kanun koyucu, bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen hırsızlık suçunun temel yaptırımını beş yıldan on yıla kadar hapis cezası olarak belirlemiştir. Hükmedilecek bu ceza süresi, suçun temel haksızlık içeriğini yansıtsa da olayın meydana geliş biçimine göre faile verilecek ceza miktarında artırıma veya indirime gidilmesini gerektiren özel durumlar kanunda ayrıca düzenlenmiştir. Yargılama makamı olan mahkemeler, temel cezayı belirlerken ilgili kanun maddesinin öngördüğü alt ve üst sınırlar arasında somut olayın özelliklerini, failin asıl amacını ve meydana gelen zararın büyüklüğünü dikkate almaktadır. Bilişim sistemlerinin faile sağladığı kimliğini gizleme ve uzaktan işlem yapma gibi olanaklar, yargılama sürecinde cezanın bireyselleştirilmesinde son derece önemli bir rol oynar. Bu minvalde uygulamada sıkça karşılaşılan ve yaptırımı doğrudan etkileyen bazı yasal haller şunlardır: