Makale

Bilişim hukukunda sıkça karşılaşılan uyuşmazlıkların başında, başkasına ait gerçek banka veya kredi kartlarının izinsiz ve hukuka aykırı biçimde kullanılarak haksız menfaat temin edilmesi gelmektedir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen bu suç, teknolojik gelişmelerin ticari hayata entegre olmasıyla birlikte giderek artan bir hukuki ihtilaf alanı yaratmıştır. Söz konusu düzenleme, hem bireylerin malvarlığı değerlerini hem de bankacılık sistemine duyulan kamusal güveni bir arada korumayı amaçlamaktadır. Bir bilişim hukuku avukatı perspektifiyle yaklaşıldığında, bu suçun vücut bulabilmesi için kartın fiziken veya kart bilgilerinin sanal yollarla ele geçirilmiş olması ve kart sahibinin rızası dışında kullanılarak somut bir ekonomik yarar sağlanması yasal bir zorunluluktur. Bu makalede, gerçek banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunun maddi ve manevi unsurları ile uygulamadaki görünüm biçimleri detaylı bir şekilde incelenecektir.

Suçun Hukuki Konusu ve Korunan Değerler

TCK 245/1. maddesinde düzenlenen suçun doğrudan konusunu, sahte olmayan, hukuken geçerli gerçek bir banka veya kredi kartı oluşturmaktadır. Kanun koyucu bu düzenleme ile birden fazla hukuki değeri aynı anda koruma altına almıştır. Öğretide ve Yargıtay içtihatlarında kabul edildiği üzere, bu suçla korunan hukuki yarar karma bir nitelik taşımaktadır. Suçun işlenmesi neticesinde kişinin malvarlığında ciddi zararlar meydana geldiğinden, birincil olarak kişilerin malvarlığı hakkı korunmaktadır. Bununla birlikte, modern ticari yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan nakitsiz ödeme araçlarının güvenliğinin sağlanması, bankacılık hizmetlerinin sağlıklı işlemesi ve genel olarak bilişim sistemlerine olan güvenin tesis edilmesi de ikincil olarak korunan hukuki değerler arasında yer alır. Bir hukukçu olarak belirtmek gerekir ki, korunan değerin karma niteliği, bu suçun salt malvarlığına karşı işlenen suçlar arasında değil, bilişim alanındaki suçlar bölümünde tasnif edilmesinin temel felsefesini yansıtmaktadır.

Suçun Maddi Unsurları: Konu, Fiil ve Netice

Bu suçun oluşabilmesi için failin, başkasına ait bir banka veya kredi kartını her ne suretle olursa olsun ele geçirmesi veya elinde bulundurması, akabinde bu kartı kullanarak veya kullandırtarak ekonomik bir yarar elde etmesi gerekmektedir. Kanun lafzında yer alan "her ne suretle olursa olsun" ibaresi, hukuki açıdan büyük önem taşır; zira kartın hırsızlık, dolandırıcılık, yağma gibi hukuka aykırı yollarla elde edilmiş olması ile rızaya dayalı olarak elde edilip sonradan rıza dışı kullanılması arasında suçun oluşumu bakımından bir fark gözetilmemiştir. Suçun neticesi olan haksız yararın sağlanması zorunludur; aksi takdirde eylem sadece teşebbüs veya elde ediliş biçimine göre hırsızlık gibi farklı suçları oluşturabilir. Elde edilen menfaatin failin kendi uhdesine geçmesi şart olmayıp, fiili egemenlik alanına giren üçüncü bir kişi lehine yarar sağlanması da suçun maddi unsurunun tamamlanması için yeterli kabul edilmektedir.

Bilişim Ortamında ve ATM'lerde Sık Karşılaşılan Yöntemler

Gelişen ödeme teknolojileri, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanımı suçunun işlenme biçimlerini çeşitlendirmiştir. Hukuk uygulamalarında ve Yargıtay kararlarında sıkça karşımıza çıkan ihlaller, sadece kartın fiziki olarak pos cihazlarında kullanılmasından ibaret değildir. İlgili yasal düzenlemeler uyarınca kredi kartının fiziki varlığı olmasa dahi, kart numarası ve bilgilerinin ele geçirilerek sanal ortamda kullanılması da bu suçu oluşturur. Ancak banka kartları açısından, yasada fiziki varlık arandığından kartın bizzat ele geçirilmesi şartı aranmaktadır. İlgili uyuşmazlıklarda sıkça rastlanan ve hukuka aykırılık teşkil eden temel kart kullanım yöntemleri şunlardır:

• Kart bilgilerinin şifrelenerek sanal pos (VPOS) üzerinden hukuka aykırı alışverişlerde kullanılması,
• Kart sahibinin bilgisi dışında kart verilerinin mail-order yöntemiyle çekime tabi tutulması,
• Vefat eden kişiye ait banka kartının, ölüm sonrası rızanın ortadan kalkmasına rağmen maaş çekimi için kullanılması,
• Banka veya kredi kartının mağdur tarafından verilen kullanım limitinin ya da izin kapsamının dışında para çekimi veya harcama için kötüye kullanılması.

Suçun Manevi Unsuru ve Hukuka Aykırılık

Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu, yalnızca kasten işlenebilen bir suçtur ve taksirli hali kanunlarımızda cezalandırılmamaktadır. Failin, ele geçirdiği kartın başkasına ait olduğunu, kart sahibinin veya ilgili kişinin rızası bulunmadığını bilmesi ve istemesi gerekir. Hukuk pratiğinde, failin özel bir saikle hareket edip etmediği aranmaz; eylemin doğal sonucu olarak hukuka aykırı yarar elde etme bilinci kastın varlığı için yeterlidir. Hukuka aykırılık unsuru ise tipikliği belirleyen temel faktördür. Kanun metnindeki rıza şartının yokluğu, rızanın bizzat suçun maddi unsuru olduğunu ve kart kullanımından önce verilmiş geçerli bir rızanın bulunması halinde tipikliğin oluşmayacağını göstermektedir. Kullanım gerçekleştikten ve menfaat temin edildikten sonra gösterilecek sonradan rıza, eylemi hukuka uygun hale getirmez ve failin cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.