Makale

Çalışma hayatında işverenlerin sahip oldukları yönetim hakkını kötüye kullanması, çalışanlar üzerinde telafisi güç mağduriyetlere yol açmaktadır. Özellikle çalışma hayatında zayıf ve güvencesiz konumda bulunan işçilere yönelik gerçekleştirilen işveren istismarı, hukuki açıdan son derece ağır yaptırımları gerektiren bir durumdur. İşçilerin haklarını aramakta zorlanmasından faydalanan bazı işverenler, fiziksel şiddet ve keyfi olarak gerçekleştirilen ücret kesintisi gibi tamamen yasadışı yollara başvurabilmektedir. Bu tür haksız eylemler, yalnızca işçi ile işveren arasındaki temel güven ilişkisini sarsmakla kalmaz; aynı zamanda en temel insan haklarının ve çalışma hürriyetinin çok açık bir ihlali anlamına gelir. İşçinin emeğinin doğrudan sömürülmesi ve vücut bütünlüğüne yönelik saldırılar, iş hukuku disiplini kapsamında haklı nedenle derhal fesih sebeplerinin en üst sıralarında yer almaktadır. Mevcut saha araştırmaları, maaşların işveren tarafından nedensiz yere kesilmesi ve işyerinde doğrudan darp olaylarının yaşanması gibi son derece ciddi ihlallerin çalışma hayatında somut birer gerçeklik olduğunu ne yazık ki gözler önüne sermektedir.

İşyerinde Darp ve Fiziksel Şiddet Vakaları

İş hukuku uygulamaları ışığında, işverenin işçiye yönelik fiziksel şiddeti, kesinlikle tolerans gösterilemeyecek, hem cezai hem de ciddi hukuki sorumluluk doğuran bir fiildir. Saha araştırmalarından elde edilen veriler, bazı işverenlerin işçiler arasında çıkan tartışmaları bahane ederek veya doğrudan işçileri itaate zorlamak amacıyla darp eylemine başvurduğunu ortaya koymaktadır. Olayların incelenmesi neticesinde, işverenin çalışanları ağır bir şekilde dövdüğü ve şiddet uyguladığı durumların varlığı tespit edilmiştir. İşverenler, işyerindeki düzeni veya disiplini sağlama bahanesi arkasına sığınarak dahi olsa, fiziksel güç kullanımı gibi insanlık dışı yöntemlere kesinlikle başvuramazlar. Hukuki açıdan bakıldığında, işçinin vücut bütünlüğüne ve onuruna yapılan bu tür saldırılar, doğrudan iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle feshi hakkını doğurur. Şiddete başvuran işverenler hakkında derhal cezai işlem başlatılması gerekmekte olup, mağdur işçilerin sessiz kalması bu ağır ihlalin üstünün örtülmesine hukuken gerekçe olamaz.

Keyfi Ücret Kesintisinin Hukuki Değerlendirmesi

Çalışanların anayasal güvence altındaki emeklerinin karşılığı olan maaşlarının işveren tarafından tek taraflı ve haksız olarak kesilmesi, bir diğer yaygın ve yıkıcı işveren istismarı türüdür. Karşılaşılan ve tespit edilen olaylarda, işçilerin ücretlerinin tamamen işverenin şahsi inisiyatifiyle kesilmesi suretiyle, ücret kesintisi eyleminin bir cezalandırma veya baskı aracı olarak kullanıldığı açıkça görülmektedir. İş hukuku çerçevesinde, işverenin işçinin temel ücretinden kendi başına ve keyfi olarak kesinti yapması kesinlikle yasaklanmıştır. Ücretten ceza kesintisi yapılması gibi bir durum, ancak yasalarla çerçevesi çizilmiş çok sınırlı durumlarda mümkündür. Bunun dışındaki her türlü nedensiz kesinti, işçinin emeğinin alenen gasp edilmesi anlamını taşır. Bu tür haksız kesintilere maruz kalan bir işçi, ödenmeyen ücret alacaklarının tahsili için gerekli hukuki yollara başvurabileceği gibi, bu ağır ihlal karşısında iş sözleşmesini tek taraflı ve haklı olarak feshederek doğrudan kıdem tazminatı talebinde de bulunabilir.

İşveren İstismarına Karşı İşçinin Sahip Olduğu Haklar

İşveren tarafından uygulanan fiziksel şiddet veya ücret kesintisi gibi ağır ihlaller karşısında, işçilerin anayasal ve yasal hukuki yollara başvurmaktan kesinlikle çekinmemesi gerekmektedir. İşçinin, maruz kaldığı bu tür şiddet veya haksız maddi yaptırımlar karşısında sahip olduğu temel hukuki haklar genel çerçevede şu şekilde sıralanabilir:

• Meydana gelen ihlal dolayısıyla iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshi ve kıdem tazminatının talep edilmesi.
• İşveren tarafından haksız olarak kesilen ücret alacaklarının yasal faiziyle birlikte gecikmeksizin tahsili.
• Vücut bütünlüğüne yönelik gerçekleştirilen darp eylemi sebebiyle fail konumundaki işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılması.
• Gerçekleştirilen fiziksel saldırı eyleminin cezai boyut taşıması nedeniyle işveren hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulması.
• İşçinin rızası dışında uygulanan her türlü maddi yaptırımın veya yasadışı ceza kesintisinin iadesinin talep edilmesi.