Makale

Bilişim teknolojilerindeki gelişmeler, finansal sistemleri dijitalleştirirken aynı zamanda yeni nesil suç tiplerini de beraberinde getirmiştir. Türk Ceza Hukuku bağlamında bu ihlallerin başında, sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan banka veya kredi kartlarının kullanılması suretiyle haksız menfaat temin edilmesi gelmektedir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinin üçüncü fıkrasında (TCK md. 245/3) düzenlenen bu suç, temelde malvarlığı değerlerini, bilişim sistemlerinin güvenliğini ve ödeme araçlarına duyulan kamu güvenini korumayı amaçlamaktadır. Uygulamada, sahte kartın ATM veya POS cihazlarında fiziki olarak kullanılması ile internet bankacılığı ya da telefon üzerinden sanal ortamda kullanılması arasında hukuki sonuçlar bakımından fark bulunmamaktadır. Kartın işlevine uygun olarak her türlü kullanımı, şayet fail veya bir başkası lehine haksız bir yarar sağlıyorsa suçun oluşması için yeterlidir. Bu noktada suçun ani bir zarar suçu olduğu ve ancak yararın failin hakimiyet alanına girmesiyle tamamlandığı unutulmamalıdır.

Sahte Kart Kullanımında Zincirleme Suç Hükümlerinin Uygulanması

Suçun aynı mağdura karşı, aynı suç işleme kararı icrası kapsamında değişik zamanlarda birden fazla işlenmesi halinde zincirleme suç hükümleri (TCK md. 43/1) gündeme gelmektedir. TCK md. 245/3 bağlamında mağdurun kim olduğunun tespiti büyük önem taşır. Yargıtay kararları ve doktrindeki güncel yaklaşımlara göre, sahte kart kullanılarak haksız yarar sağlandığında mağdur, malvarlığında azalma meydana gelen kişi veya kurumdur. Tamamen hayal ürünü bir hesap numarası ile oluşturulan sahte kartın kullanılması durumunda zarara uğrayan taraf kart çıkaran kuruluş olurken; gerçek bir hesapla ilişkilendirilen sahte kartın kullanılması halinde doğrudan hesap sahibi (asıl kart hamili) zarara uğramaktadır. Dolayısıyla aynı hamilin hesaplarına bağlı sahte kartlarla farklı zamanlarda işlem yapıldığında tek bir mağdura karşı işlenen suçtan bahsedilir ve faile verilecek ceza zincirleme suç kuralları gereği artırılır.

Sahte Kartın Üretilmesi ve Kullanılması Arasındaki Geçit Suç Tartışması

Uygulamada en sık karşılaşılan içtima sorunu, sahte kartı üreten kişinin, aynı zamanda bu kartı kullanarak haksız yarar sağlaması halinde failin nasıl cezalandırılacağıdır. Doktrinde ve Yargıtay kararlarında bu konu uzun süre tartışılmıştır. Bir görüşe göre, failin asıl amacı kartı kullanarak yarar elde etmek olduğundan, üretme eylemi bir aşama niteliğindedir; bu sebeple üretim ve kullanım eylemleri arasında geçitli suç ilişkisi bulunur ve yalnızca daha ağır cezayı gerektiren kullanım fiilinden (TCK md. 245/3) hüküm kurulmalıdır. Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2017 tarihli kararlarında bu yönde hükümler tesis edilmiştir. Ancak 2020 yılı itibarıyla Yargıtay bu içtihadından dönerek her iki eylem arasında gerçek içtima kurallarının uygulanması gerektiğini belirtmiştir.

Yeni içtihada göre, sahte kartı üretmek, satmak veya devretmek ile bu kartı kullanmak farklı hareketler ve neticeler içerdiği için ortada iki farklı fiil bulunmaktadır. Üstelik tamamen hayal ürünü bir kartın üretilmesi ikinci fıkradaki suçu oluşturmazken, bu kartın bir şekilde kullanılması TCK md. 245/3'ü ihlal edebilir. Korunan hukuki değerler de farklılık arz eder; sahte kart üretimi ağırlıklı olarak kamu güvenini korurken, kartın kullanımı doğrudan malvarlığı değerlerini korumaktadır. Bu gerekçelerle, güncel yargı uygulamasında sahte kartı hem üreten hem de kullanan fail hakkında gerçek içtima hükümleri uygulanarak, her iki ihlalden dolayı failin ayrı ayrı cezalandırılması yoluna gidilmektedir.

Dolandırıcılık ve Belgede Sahtecilik Suçları ile Görünüşte İçtima

Sahte kart kullanarak yarar sağlama eyleminin, TCK md. 158'de düzenlenen nitelikli dolandırıcılık veya TCK md. 207'deki özel belgede sahtecilik suçlarıyla rekabet etmesi halinde yardımcı norm ilkesi devreye girer. Sahte kartın ATM veya POS cihazlarında, yani doğrudan bilişim sistemlerinde kullanılması durumunda hile gerçek bir kişiye yönelmediği için dolandırıcılık suçu oluşmaz. Ancak kartın "mail order" gibi yöntemlerle gerçek kişilerin aldatılması suretiyle kullanılması halinde dolandırıcılık hükümleri tartışılabilir. Ayrıca TCK md. 245/3, özel belgede sahtecilik suçuna kıyasla özel norm niteliğinde olduğundan, kartın salt belge olarak kabul edildiği durumlarda dahi kural olarak sadece bilişim suçlarına ilişkin TCK md. 245/3 hükümleri tatbik edilmelidir.

İçtima Sorunlarının Özet Değerlendirmesi

Sahte banka veya kredi kartı kullanımına ilişkin yargısal süreçlerde karşılaşılan başlıca içtima (suçların birleşmesi) durumlarını ceza hukuku dogmatiği açısından şu şekilde özetlemek mümkündür:

• Üretim ve Kullanım İlişkisi: Güncel içtihatlara göre faile hem kartı üretmekten hem de sahte kartı kullanmaktan ayrı ayrı gerçek içtima kuralı ile ceza verilir.
• Zincirleme Suç: Aynı sahte kartın aynı mağdurun zararına birden fazla kez kullanılması tek suç sayılır ve temel ceza belirli oranlarda artırılır.
• Nitelikli Dolandırıcılık: Sistemin değil, doğrudan gerçek bir kişinin hileyle aldatılması halinde, kanuni şartları oluşmuşsa nitelikli dolandırıcılık hükümleri değerlendirilir.
• Bilişim Sistemini Bozma: Bilişim sistemini engelleme suçu tali norm olduğundan, fiil halihazırda sahte kart kullanım suçunu oluşturuyorsa fail sadece bu eylemden cezalandırılır. Bu çerçevede, eylemin teknik sınırlarının doğru çizilmesi, failin alacağı cezayı ve uygulanacak infaz rejimini doğrudan etkilemektedir.