Makale

Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinde düzenlenen banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu, kanun sistematiğinde Bilişim Alanında Suçlar bölümünde yer almasına rağmen, temelde kişilerin malvarlığı değerlerini koruyan karma nitelikli bir suç tipidir. Kartlı ödeme sistemlerinin sağladığı teknolojik kolaylıklar, bilişim sistemlerinin suç aracı olarak kullanılmasına zemin hazırlamış ve bu durum 765 sayılı TCK dönemindeki içtihat farklılıklarını gidermek amacıyla özel bir norm olarak 5237 sayılı TCK'da bağımsız bir suç haline getirilmiştir. Bir bilişim hukuku avukatı olarak uygulamada en çok karşılaştığımız hukuki sorunlardan biri, bu özel suç tipinin, bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen hırsızlık, dolandırıcılık ve bilişim sistemine müdahale gibi diğer suçlarla olan içtima ilişkisidir. Bu makalede, söz konusu eylemlerin hukuki nitelendirmesi, görünüşte içtima, gerçek içtima ve zincirleme suç kuralları bağlamında analiz edilecektir.

TCK m. 245 ve Bilişim Sistemine Müdahale Suçu İlişkisi

Uygulamada sıklıkla karşılaşılan bir durum, fiziki varlığı bulunmayan kredi kartı bilgilerinin internet üzerinden kullanılması suretiyle menfaat temin edilmesidir. Bu eylem, verilerin bir bilişim sistemine gönderilmesini içerdiğinden, ilk bakışta TCK madde 244/4'te yer alan bilişim sisteminin işleyişine veya verilere müdahale suretiyle yarar sağlama suçu ile örtüşüyor gibi görünebilir. Ancak TCK m. 244/4 hükmü, fıkra metnindeki fiilin başka bir suç oluşturmaması ibaresi gereğince tali norm (ikincil norm) niteliğindedir. Bir başka deyişle, ortada asli norm ve tali norm ilişkisi şeklinde bir görünüşte içtima hali söz konusudur. Banka veya kredi kartı verilerinin kullanılması suretiyle haksız yarar sağlandığında, eylem kanunda özel olarak tanımlanmış olan TCK madde 245/1'deki asli normu ihlal ettiğinden, faile sadece bu maddeden ceza verilir ve TCK madde 244/4 uygulanmaz.

Malvarlığına Karşı Suçlar ile Kesişim Noktaları

Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen nitelikli hırsızlık ve nitelikli dolandırıcılık suçları ile banka kartlarının kötüye kullanılması suçu arasındaki sınırın yargılamalarda doğru çizilmesi hayati önem taşır. Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için hileli davranışların gerçek bir kişiye yöneltilmesi ve bu kişinin aldatılması gerekir. Başkasına ait bir kartın veya kart bilgilerinin, POS cihazı veya sanal POS üzerinden sisteme girilerek kullanılması durumunda, sistemin aldatılması söz konusu olduğundan nitelikli dolandırıcılık suçu oluşmaz. Öte yandan, failin bir başkasına ait internet bankacılığı şifresini ele geçirerek, mevduat hesabındaki parayı başka bir hesaba havale etmesi eylemi, Yargıtay içtihatlarına göre bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık suçunu oluşturur. Ancak, ele geçirilen şifre vasıtasıyla kişinin kredi kartı kullanılarak yarar sağlanmışsa, artık fiil doğrudan banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu kapsamında değerlendirilir.

Kartın Ele Geçirilmesi ile Kullanılması Arasında Gerçek İçtima

Başkasına ait bir banka veya kredi kartının, hırsızlık, yağma veya güveni kötüye kullanma gibi suç teşkil eden fiillerle ele geçirilmesi ve sonrasında kullanılarak haksız yarar sağlanması, cezalandırma açısından önemli bir içtima sorunu doğurur. Türk Ceza Hukuku sistematiğinde benimsenen kaç tane fiil varsa o kadar suç vardır ilkesi uyarınca, TCK m. 245/1 bir bileşik suç (mürekkep suç) değildir. Kartın ele geçirilme yöntemi kanunda her ne surette olursa olsun şeklinde ifade edilmiştir, ancak bu ifade, kartı ele geçirme fiilinin kendi bağımsızlığını yitirdiği anlamına gelmez. Bu nedenle, failin kartı çalması ve ardından ATM'den para çekmesi durumunda amaç suç ve araç suç ilişkisi geçerli olmaz ve fail hem hırsızlık suçundan hem de kartın kötüye kullanılması suçundan ayrı ayrı cezalandırılarak yargılamada gerçek içtima kuralları tatbik edilir.

Kartların Kötüye Kullanılmasında Zincirleme Suç Hükümleri

Aynı faile ait suç işleme kararı kapsamında, aynı kişiye ait banka veya kredi kartının değişik zamanlarda birden fazla kez kullanılması durumunda, her bir kullanım bağımsız bir suç oluşturmaz; fail hakkında zincirleme suç hükümleri uygulanarak verilecek ceza belirli bir oranda artırılır. Burada oluşan suç sayısının ve teselsülün tespitinde, mağdur sıfatını taşıyan kart hamilinin kimliği esas alınır. Eğer fail, aynı mağdura ait birden fazla farklı banka kartını ele geçirip değişik zamanlarda kullanırsa, kartları çıkaran banka sayısı değil, malvarlığında eksilme meydana gelen mağdur sayısı tek olduğundan yine tek bir zincirleme suçtan ceza verilmelidir. Uygulamada, mağdur sayısının ve teselsül ilişkisinin doğru tespit edilmesi, faillerin alacağı ceza miktarını doğrudan etkileyen en kritik hukuki inceleme aşamalarından biridir.

TCK m. 245 Kapsamında İçtima Kurallarının Özeti

Hukuki uygulamalarda ve yargılamalarda yol gösterici olması adına, banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunun diğer suç tipleriyle olan içtima ilişkisini temel hatlarıyla şu şekilde özetleyebiliriz:

• Bilişim Sistemine Müdahale: Kart bilgilerinin internetten kullanılması durumunda görünüşte içtima oluşur ve sadece asli norm uygulanır.
• Nitelikli Dolandırıcılık: Eylemde kandırılan bir gerçek kişi yoksa nitelikli dolandırıcılık oluşmaz, somut olaya özel norm devreye girer.
• Hırsızlık ve Yağma: Kartın çalınması ile sonrasında kullanılması birbirinden bağımsız iki eylemdir; gerçek içtima kuralları gereği faile iki ayrı ceza verilir.

Bu kuralların yargılama safhasında isabetli bir şekilde değerlendirilmesi, suçta ve cezada kanunilik ilkesinin bir gereği olarak, sanıkların adil yargılanma hakkının güvence altına alınması ve isabetli ceza adaletinin tesisi için büyük önem arz etmektedir.