Makale

İş hukuku ve kişisel verilerin korunması mevzuatı kesişiminde yer alan en hassas konulardan biri, kişisel verilerin ihlali eyleminin iş sözleşmesinin feshine olan etkisidir. İşçinin, işverenine karşı en temel yükümlülüklerinin başında sadakat borcu ve bu kapsamda sır saklama yükümlülüğü gelmektedir. İşçi, işin ifası sırasında öğrendiği kişisel verileri, ticari sırları veya müşterilere ait mahrem bilgileri yetkisiz üçüncü kişilerle paylaşmamak ve kendi şahsi menfaatine kullanmamak zorundadır. Günümüzde dijitalleşmenin de etkisiyle veri sızıntıları ve yetkisiz erişim vakaları sıkça yaşanmakta olup, bu durum işverenler açısından hem ticari itibarı hem de yasal sorumlulukları derinden etkilemektedir. İşçinin kasıtlı veya ağır ihmale dayalı davranışları neticesinde ortaya çıkan veri ihlalleri, çoğu zaman doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar kapsamında değerlendirilerek işverene haklı nedenle derhal fesih hakkı vermektedir. Ancak bu noktada, feshin hukuka uygun sayılabilmesi için işverenin söz konusu ihlali yasalara uygun bir şekilde ispat etmesi zorunludur.

Kişisel Veri İhlallerinin Sadakat Borcuna Aykırılığı

Türk Borçlar Kanunu uyarınca işçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece sadakat borcuna uygun davranmak ve işverenin haklı menfaatlerini korumakla yükümlüdür. Bu borcun en önemli yansımalarından biri sır saklama yükümlülüğüdür. İşçinin, görevini ifa ederken ulaştığı özel nitelikli kişisel verileri veya işyerine ait gizli dosyaları hukuka aykırı olarak kaydetmesi, kopyalaması veya yetkisiz kişilerle paylaşması, iş sözleşmesinin temelini oluşturan güven ilişkisini derinden sarsar. Örneğin, bir banka çalışanının müşteri hesap hareketlerini şahsi amaçlarla incelemesi veya işten ayrılmadan hemen önce şirkete ait gizli nitelikteki çok sayıda belgeyi kişisel cep telefonuna veya e-posta adresine aktarması, doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış niteliğindedir. İş Kanunu’nun ilgili hükümleri kapsamında yer alan bu ağır eylemler, işverene bildirim süresi tanımaksızın ve kıdem tazminatı ödemeksizin haklı nedenle fesih imkânı sunar. İşçi ayrıca, verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme gibi eylemlerden dolayı cezai yaptırımlarla da karşı karşıya kalabilmektedir.

Veri İhlali Sebebiyle Fesihte İspat Külfeti ve Hukuka Uygun Delil

Veri ihlali sebebiyle gerçekleştirilen bir haklı veya geçerli fesihte ispat yükü tamamen işverenin üzerindedir. İşveren, iş sözleşmesinin feshine yol açan veri sızıntısını veya yetkisiz erişimi açık, kesin ve somut delillerle ortaya koymalıdır. İspat sürecindeki en kritik yasal kural ise, ihlali kanıtlamak amacıyla sunulacak delillerin mutlaka hukuka uygun yollardan elde edilmiş olması zorunluluğudur. İşçinin aleyhine delil elde etmek amacıyla hukuka aykırı yöntemlere başvurulması, örneğin işçinin haberi ve rızası olmaksızın kişisel eşyalarının kırılması, zorlanması veya yasadışı gizli cihazlarla kayıt alınması gibi durumlarda, mahkemeler bu bulguları hukuka aykırı delil sayar ve feshe dayanak yapılmasına izin vermez. Ayrıca fesih eyleminin yasada öngörülen hak düşürücü süreler içerisinde gerçekleştirilmesi, yargı sürecinde işverenin haklılığının kanıtlanması için son derece kritiktir.

Veri İhlaline Yol Açan Başlıca Eylemler

Yargı kararlarına yansıyan ve iş sözleşmesinin derhal feshine neden olan veri ihlali vakaları, genellikle işçinin yasal yetkilerini işveren aleyhine kullanmasından kaynaklanır. İşverenler, bu tür ihlallere karşı hem kişisel verilerin korunması mevzuatına uyum sağlamak hem de idari para cezalarından kaçınmak adına sıkı güvenlik tedbirleri uygulamak zorundadır. Yargıtay kararlarında tespit edilen ve feshe konu olan başlıca eylemler şunlardır:

• Müşteri bilgilerinin yetkisiz sorgulanması: Şahsi merak veya kişisel husumet nedeniyle müşterilerin finansal verilerine yasadışı erişim sağlanması.
• Gizli belgelerin kişisel hesaplara aktarılması: İstifa veya işten ayrılma öncesinde, şirketin stratejik planlarının veya üretim sırlarının şahsi e-posta adreslerine aktarılması.
• Verilerin izinsiz ifşası: İşverene veya üçüncü kişilere ait ticari sır niteliğindeki bilgilerin, yetkisiz şekilde üçüncü şahıslara verilmesi.
• Özlük dosyasından evrak alınması: İşçinin işveren uhdesinde bulunması gereken bir belgeyi gizlice alması.