Karar Bülteni

KARARIN KÜNYESİ

• Güven ilişkisini sarsan davranışlar geçerli fesih nedenidir.
• Mesai saatlerinde şahsi iş takibi fesih sebebidir.
• Doğruluk ve bağlılığa aykırılık iş ilişkisini zedeler.
• Şahsi ticari faaliyetler sadakat borcunu ihlal eder.

Bu karar, işçi ile işveren arasındaki güven ilişkisinin zedelenmesinin iş sözleşmesinin feshine olan etkisini hukuken çok net bir şekilde ortaya koymaktadır. İşçinin, işverene ait müşteri bilgilerini şahsi veya akrabalarına ait ticari işler için kullanma şüphesi ve mesai saatleri içerisinde kendi özel e-ticaret faaliyetlerine zaman ayırması, sadakat borcunun açık bir ihlali olarak kabul edilmiştir. Yargıtay, sadakat borcunun ihlal edildiği ve işverenin güveninin sarsıldığı durumlarda, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işverenden beklenemeyeceğini vurgulayarak, bu tür eylemlerin geçerli fesih nedeni oluşturduğuna hükmetmiştir.

Benzer davalardaki emsal etkisi değerlendirildiğinde, bu karar özellikle mesai saatleri içinde şahsi işlerle ilgilenilmesi veya işverenin ticari sır niteliğindeki portföyünün şahsi amaçlarla kullanılmasının yaptırımlarını netleştirmesi bakımından uygulamada büyük önem taşımaktadır. İşçilerin, hobi amacıyla dahi olsa, mesai saatleri içinde şirket imkanlarını ve zamanını kendi veya yakınlarının ticari faaliyetleri için kullanmaları durumunda, işverenin haklı veya geçerli fesih hakkının doğacağı bir kez daha tescillenmiştir. Karar, sadakat yükümlülüğünün sınırlarının ne kadar geniş yorumlanması gerektiğini gösteren güçlü bir içtihat niteliğindedir.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Davacı işçi, binek araç servis mühendisliği ekip lideri olarak çalıştığı şirkette iş sözleşmesinin haksız yere feshedildiğini ileri sürerek işe iade davası açmıştır. İşveren ise davacının, çalıştığı şirketin tedarikçilerinden biri olan ve eşinin akrabalarına ait firmayla ilişkisini gizlediğini, bayileri bu firmaya yönlendirdiğini, ayrıca mesai saatleri içerisinde akrabalarına ait e-ticaret siteleri için mesai harcadığını ve müşteri bilgilerini kopyaladığını iddia etmiştir. Davacı, bu iddialara karşı müşteri bilgilerini kopyalamadığını, e-ticaret sistemine ise hobi amacıyla ve geleceğe yatırım olarak mesai saatleri dışında veya ara sıra mesajlaşarak ablasına destek verdiğini savunmuştur. Yerel mahkeme davacının iddialarını haklı bularak işe iadesine karar vermiş, bunun üzerine davalı işveren kararı temyiz etmiştir.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

4857 sayılı İş Kanunu m.18, işverene belirsiz süreli iş sözleşmesini işçinin davranışlarından, yeterliliğinden veya işletmenin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanarak feshetme yetkisi vermektedir. İşçinin davranışlarından kaynaklanan fesihte temel amaç, geçmişteki hataları cezalandırmak değil, sözleşmesel yükümlülüklerin gelecekte ihlal edilme riskini ortadan kaldırmaktır. Geçerli fesih için işçinin davranışının sözleşmeyi kusurlu olarak ihlal etmesi ve iş ilişkisini olumsuz etkilemesi yeterlidir.

Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-e, işçinin işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunmasını işveren açısından haklı fesih nedeni saymaktadır. Sadakat borcu, işçinin işverenin şahsına, mülkiyetine ve hukuken korunan ticari varlıklarına zarar vermemesini ve taraflar arasındaki karşılıklı güveni sarsacak her türlü eylemden kaçınmasını gerektirir.

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, işçinin sadakat borcuna aykırı eylemleri yalnızca asli iş görme edimini değil, yan edim yükümlülüklerini de kapsar. Dürüstlük kuralı gereğince işçi, mesai saatleri içinde işverenin ticari menfaatlerine aykırı şekilde başka ticari faaliyetlere zaman ayıramaz veya işine ayırması gereken emeği şahsi çevresinin menfaatine kullanamaz. Bu tür davranışlar, ağır bir haklı fesih nedeni seviyesine ulaşmasa bile, işverenden iş ilişkisine devam etmesinin makul ölçülerde beklenemeyeceği durumları oluşturduğundan, geçerli fesih nedeni olarak kabul edilmektedir.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, dosyadaki delilleri ve tarafların iddialarını inceleyerek yerel mahkemenin işe iade yönündeki kararını detaylı bir şekilde değerlendirmiştir. Davalı işveren, davacının akrabalarına ait bir tedarikçi firma ile olan ilişkisini gizlediğini, bayileri ticari açıdan daha pahalı olan bu firmaya yönlendirdiğini ve mesai saatleri içinde e-ticaret siteleri ile ilgilendiğini savunarak sözleşmeyi feshetmiştir.

Davacı işçi ise fesih sürecinde alınan savunmasında ve yargılama aşamasında, elektronik ticaret sitelerinin kurulumu ve stratejilerinin belirlenmesi konusunda ablasına hobi amacıyla destek verdiğini, mesai saatleri içinde nadiren de olsa bu işlerle ilgili mesajlar attığını açıkça kabul etmiştir. Yargıtay, davacının kendi beyanlarıyla da sabit olan bu eylemlerini, işçi ile işveren arasında bulunması gereken karşılıklı güven ilişkisinin sarsılması olarak nitelendirmiştir.

İşçinin, hobi amacıyla dahi olsa mesai saatleri içinde farklı ticari işletmelerin faaliyetlerine zaman ayırması ve işverenin ticari faaliyet alanıyla örtüşen konularda kendi yakınlarına destek sağlaması, iş sözleşmesinin temelini oluşturan sadakat ve doğruluk borcuna aykırılık teşkil etmektedir. Bu tür eylemlerin varlığı karşısında, işverenden iş ilişkisini sürdürmesini beklemenin hakkaniyete ve hukuka uygun olmayacağı vurgulanmıştır. Feshe konu olan eylemler ile davacının kendi savunmaları birlikte değerlendirildiğinde, işverenin yaptığı feshin geçerli bir nedene dayandığı şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılmıştır.

Sonuç olarak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, feshin geçerli nedene dayanması nedeniyle yerel mahkeme kararını ortadan kaldırarak davanın reddi yönünde kararı bozmuştur.