Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemelerin kanun yolu ve mercilerini kararlarında çelişkili veya yanlış göstermesi sebebiyle hak kaybı yaşamanız, adil yargılanma güvencelerine açık bir aykırılık teşkil etmektedir. Kısa kararda istinaf yolunun, gerekçeli kararda ise temyiz yolunun gösterilmesi gibi hatalı yönlendirmeler sonucunda vatandaşların kanun yolu taleplerinin usulden reddedilmesi, kişinin yargı mercileri önünde hakkını aramasını doğrudan engeller.

Borçlunuzun mirasçısı mal varlığı borcuna yetmediği hâlde sırf siz alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, kendisine yeterli bir güvence verilmediği takdirde mirasın reddinin iptali davası açarak bu durumu mahkemeye taşıyabilirsiniz. Bu davayı açabilmeniz için mirasçının hiçbir haklı gerekçe göstermeden, terekeye ait taşınmazların niteliği ve değeri gibi unsurları göz ardı ederek sadece alacaklılardan mal kaçırma niyetiyle hareket ettiğini mahkemede ileri sürmeniz mümkündür.

Mahkemenin size gerekçeli kararı tebliğ etmeden dosyanızı istinaf incelemesine göndermesi adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal oluşturur. Hakkınızda verilen hükmün gerekçesi açıklanmadan kararın size tebliğ edilmemesi, istinaf kanun yoluna başvuru hakkınızı gereği gibi kullanmanızı büyük ölçüde engeller.

İstinaf mahkemesinin avukatınız tarafından sunulan ayrıntılı istinaf dilekçesini değerlendirmeden karar vermesi adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğini gösterir. Mahkemenin sadece mahkûmiyet sonrası verilen ilk kısa istinaf başvuru dilekçesini dikkate alarak sonradan sunulan ve uyuşmazlığın esasını ilgilendiren ayrıntılı savunmaları göz ardı etmesi hukuka aykırıdır.

Mahkemenin kararında sizin cezalandırılmanıza neden olan delilleri açıkça tartışmış ve somut eylemlerinizi ortaya koymuş olması durumunda, her bir savunmanıza tek tek yanıt verilmemesi hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmeyebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yargılamada ileri sürülen tüm iddialara ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi zorunlu değildir; önemli olan davanın sonucunu etkileyecek esaslı itirazların ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılanmasıdır.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvurularda derece mahkemelerinin yerine geçerek dosyada yer alan delilleri en baştan inceleme ve uyuşmazlığın esası hakkında kendi başına yeni bir karar verme yetkisine sahip değildir. Yüksek mahkemenin temel görevi, yargılama süreci boyunca anayasal haklarınızın ihlal edilip edilmediğini denetlemektir.

Evet, mahkemenin tespit edilen emsal ücretiniz üzerinden fark alacaklarınızı neden hesaplamadığını kararda açıklamaması halinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılamayı yürüten mahkemelerin, davanın sonucunu doğrudan etkileyecek olan maddi ve hukuki uyuşmazlıklar hakkında mutlaka tatmin edici açıklamalar yapması gerekmektedir.

Hayır, haksız tutukluluk ve itiraz sonuçlarının bildirilmemesi gibi belirli hukuka aykırılık iddialarına dayalı tazminat davaları açmak için yargılamanızın bitmesini veya kesinleşmiş bir beraat kararı almanızı beklemeniz her durumda zorunlu değildir. Yargıtay içtihatlarına göre, kanunda belirtilen bazı özel tazminat talepleri, asıl davanın sonucunu etkilemeyeceği veya asıl davanın sonucuna bağlı olmadığı için bu tür başvurularda davanın sonuçlanması beklenmemelidir.

Hayır, istinaf mahkemesinin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı hiçbir şekilde değerlendirmeden ve açıklama yapmadan yerel mahkeme kararını onaylaması hukuka uygun değildir. Yargılama süreçlerinde kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla mahkemelerin verdikleri kararlarda ileri sürülen itirazları karşılayan yeterli gerekçeler sunması zorunludur.

Tutukluluğun devamına ilişkin kararların size veya yakınlarınıza tebliğ edilmemesi nedeniyle açtığınız tazminat davasında mahkemenin ileri sürdüğünüz iddiaları hiç incelememesi ve bu konuda bir karar vermemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Bu tür durumlarda mahkemeler, sizin açtığınız davanın temelini oluşturan şikayetlerin tamamını incelemek ve olumlu veya olumsuz bir sonuca bağlamakla yükümlüdür.