Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemenin, tanığı aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniği olan SEGBİS aracılığıyla dinleme imkânı varken bunu neden kullanmadığına dair geçerli bir neden sunmaması ve eski ifadeyi okumakla yetinmesi adil yargılanma hakkı açısından ciddi bir eksikliktir. Ancak bir ihlalden söz edilebilmesi için sadece geçerli bir nedenin ortaya konulmamış olması tek başına yeterli kabul edilmemektedir.

Mal varlığınıza tedbir konulmasına neden olduğunu düşündüğünüz üçüncü kişilerin cezalandırılmasına yönelik talepleriniz adil yargılanma hakkının koruma alanı içinde değerlendirilmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa kapsamında güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, temelde medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların veya bir suç isnadının esasının karara bağlanması süreçlerinde geçerli olan ilke ve hakları içermektedir.

Gerekçesi açıklanmamış bir kısa kararın duruşmada yüzünüze okunmasıyla istinaf kanun yoluna başvuru süreniz başlamaz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, duruşma sırasında sadece sonucun okunduğu ancak kararın neden alındığına dair açıklamaların yer almadığı durumlar usulüne uygun bir bildirim sayılmamaktadır.

Mahkeme kararına rağmen idarenin size ödeme yapmaması durumunda, yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi ya da hiç icra edilmemesi şikayetiyle ilgili kurulan özel komisyona başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, idare aleyhine verilen mahkeme kararlarının uygulanmaması sebebiyle adil yargılanma hakkı ihlali iddiasıyla doğrudan yapılan başvuruları, idari başvuru yolları tüketilmediği gerekçesiyle kabul etmemektedir.

Sunduğunuz resmî belgelerin neden yetersiz görüldüğü somut olarak açıklanmadan adli yardım talebinizin matbu ve soyut gerekçelerle reddedilmesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Mahkemelerin usul kurallarını uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten kaçınmaları gerekmektedir.

Mahkemenin gerekçesini açıklamadığı kısa kararın yüzünüze karşı okunması, istinaf başvuru sürenizi başlatmaz ve bu süre ancak gerekçeli kararın size tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, gerekçesi açıklanmamış bir hükmün geçerli bir şekilde tefhim edilmiş yani yüze karşı okunmuş bir hüküm olarak sayılması mümkün değildir.

Yüksek mahkemelerin benzer davalarda tatmin edici bir gerekçe göstermeksizin farklı ve çelişkili sonuçlara ulaşması durumunda anayasal haklarınızın ihlal edildiği gerekçesiyle hakkınızı arayabilirsiniz. Yargıtay dairelerinin veya kurullarının aynı nitelikteki uyuşmazlıklarda, örneğin sırf süreli yayın basılmadığı gerekçesiyle bazı dosyaları reddedip hemen ardından bu görüşten dönerek diğer dosyaları kabul etmesi, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerini zedeler.

Yeniden yargılama sürecinde ortaya çıkan yeni şikayetlerinizi Anayasa Mahkemesine taşıyabilmeniz için öncelikle bu itirazlarınızı istinaf veya temyiz aşamalarında dile getirerek olağan kanun yollarını tüketmeniz zorunludur. Bir davanın ihlal kararı sonrasında yeniden görülmeye başlanması durumunda, bu yeni yargılama süreci de bir suç isnadının belirlenmesiyle ilgili olduğundan adil yargılanma hakkına dair tüm güvencelerin tam olarak uygulanması gerekmektedir.

Mahkemenin lehinize olan delilleri toplamadan ve savunmanızı dikkate almadan hakkınızda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi adil yargılanma hakkınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi, bu tür yargılamalarda sanıkların delil toplatma ve inceletme taleplerinin reddedilmesinin silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine açıkça aykırı olduğunu tespit etmiştir.

Hakkınızda verilen karara karşı yaptığınız itirazın esastan incelenmeksizin yalnızca şeklî şartlar yönünden basmakalıp ve soyut ifadelerle reddedilmesi adil yargılanma hakkınızın açık bir ihlalidir. Anayasa Mahkemesi, itiraz mercilerinin davayla doğrudan ilgili olan esaslı hususları ayrıca değerlendirerek yeterli bir gerekçe sunmaları gerekirken sistemsel olarak bu yükümlülüklerini yerine getirmediklerini tespit etmiştir.