Adil Yargılanma Hakkı

İleri sürdüğünüz iddialarınızın yargılama aşamasında mahkeme tarafından yeterince incelenmediğini ve temel itirazlarınızın cevapsız bırakıldığını düşünüyorsanız, gerekçeli karar hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Hastanedeki döner sermaye komisyonu işlemleri ve ek ödeme dağıtımlarının hukuka aykırı olduğu ve uygulanan mevzuatın ayrımcılık yasağını ihlal ettiği yönündeki iddialarınız, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte esaslı itirazlar olarak kabul edilmektedir.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı ve savunmalarınızı kararda hiç tartışmaması ve yanıtsız bırakması, gerekçeli karar hakkı kapsamında açık bir hak ihlalidir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkemelerin yargılama sırasında ileri sürülen tüm iddialara ayrıntılı yanıt verme zorunluluğu bulunmasa da, uyuşmazlığın sonucuna etkili olabilecek ve durumu lehinize çevirme ihtimali taşıyan önemli savunmaların mutlaka makul bir gerekçeyle karşılanması gerekmektedir.

Mahkemenin, lehinize olan ve iddialarınızı doğrulayan uzman bilirkişi beyanlarını hiçbir gerekçe göstermeden yok sayarak mahkûmiyet kararı vermesi adil yargılanma hakkı bağlamında hukuka aykırılık oluşturur. Yargılama sürecinde, üzerinize atılı suçu işleyemeyeceğinize dair mevzuat kurallarını ve görev yetki sınırlarınızı gösteren deliller sunmanız durumunda, mahkemenin bu hususları gerekçeli kararında ayrı ve açık olarak tartışması yasal bir zorunluluktur.

Ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren bir tanığı mahkeme huzurunda veya ses ve görüntü bilişim sistemi aracılığıyla sorgulama imkanı bulamadıysanız ve mahkumiyetiniz büyük ölçüde bu beyana dayanıyorsa bu durum hukuka aykırılık teşkil edebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir mahkumiyet kararı tek veya belirleyici ölçüde sanığın sorgulatma imkanı bulamadığı bir tanığın ifadesine dayandırılmışsa, savunma tarafına yeterli düzeyde dengeleyici güvenceler sağlanması gerekmektedir.

Sadece internet bağlantı iletişim sorgu sonuçları olan CGNAT kayıtlarına dayanılarak ayrıntılı tespit ve değerlendirme tutanağı olmadan cezalandırılmanız yerleşik içtihatlara göre yeterli bir delil değerlendirmesi olarak görülmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre bir kişinin söz konusu programın kullanıcısı olduğunun kesin olarak tespiti için sadece kurumlardan getirtilen kayıtların bulunması yeterli delil olarak kabul edilmemektedir.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki itirazlarınızı ve sunduğunuz emsal kararları hiç tartışmadan davanızı reddetmesi durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkınız ihlal edilmiş olur. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, muhakeme sırasında açık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanın sonucuna etkili olması hâlinde, yargı mercilerince bu hususlara ilgili ve makul bir gerekçe ile yanıt verilmesi zorunludur.

Anayasa Mahkemesi, haksız gözaltı iddiasıyla açtığınız davada mahkemenin itirazlarınızı karşılamadan gerekçesiz bir ret kararı verdiğini tespit ederse, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına hükmeder. Bu durumda, dosyanın gönderildiği ilgili yargı mercilerinin yargılamayı yeniden başlatması ve Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirttiği ilkelere uygun şekilde eksiklikleri gidererek yeni bir karar vermesi hukuki bir zorunluluktur.

Mahkemenin, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki önemli iddia ve itirazlarınızı cevapsız bırakarak davayı reddetmesi hukuka aykırı olup normal bir durum değildir. Anayasamız tarafından güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında, her bireyin mahkemelerden tatmin edici açıklamalar alma hakkı bulunmaktadır.

İş mahkemelerinde görülen işe iade davalarında mahkemelerin, işçinin hangi somut yükümlülüğünü ihlal ettiğini ve iş barışının nasıl bozulduğunu eksiksiz olarak tespit edip gerekçeli kararlarında açıklaması gerekmektedir. İşverenin zarar gören işletme menfaatlerinin neler olduğu açıkça ortaya konulmadan, sadece soyut ve genel bir ifadeyle iş barışının bozulduğundan söz edilerek davanın reddedilmesi hukuka aykırılık teşkil eder.

İlke olarak, derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olayların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanması doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin inceleme alanına girmez. Yüksek mahkeme, kural olarak uyuşmazlık konusunda varılan sonucun adil olup olmadığını kanun yolu mercii gibi denetleyemez ve mahkemenin yerine geçerek delil değerlendirmesi yapamaz.