Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemenin, sunduğunuz kamera kayıtları ile tanık beyanlarını incelemeden sadece polis tutanağını esas alarak davanızı reddetmesi adil yargılanma hakkı kapsamında hukuka uygun kabul edilmeyebilir. İdare tarafından tanzim edilen belgelerin gerçeğe uygunluk karinesinden yararlanması hukukun bilinen bir kuralı olsa da, tutanağın gerçekliğinin dava konusu edildiği bir yargılamada mahkemenin sadece bu karineye dayanması davanızı anlamsız hale getirebilmektedir.

Gözaltındayken yaşadığınız fiziksel şiddeti tutuklanma korkusu veya tekrar aynı polislerin eline düşme endişesiyle sulh ceza hakimliği önündeki sorgunuzda dile getirememiş olmanız, sonradan yapacağınız şikayetin doğrudan reddedilmesi için tek başına geçerli bir sebep oluşturmamaktadır. Anayasa Mahkemesi, kişilerin gözaltı sürecinde yaşadıkları psikolojik baskı ve korku nedeniyle maruz kaldıkları şiddeti anında ifade edememelerini anlaşılabilir bir durum olarak değerlendirebilmektedir.

Haksız gözaltı nedeniyle açtığınız tazminat davasında mahkemenin talebinizi yanlış yorumlayarak davanın esasını incelememesi, anayasal güvence altında olan karar hakkı ihlali olarak değerlendirilebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, demokratik bir toplumda adil yargılanma hakkı güvencelerinden olan mahkeme hakkının en önemli unsurlarından biri, uyuşmazlığın mahkeme önüne getirilebilmesi ve mahkemenin sunulan esaslı iddia ve savunmaları inceleyerek bir sonuca bağlamasıdır.

Haksız gözaltı nedeniyle açtığınız tazminat davasında mahkemenin talebinizin esasını incelemeden karar vermesi adil yargılanma hakkınızın bir unsuru olan karar hakkı kapsamında bir ihlal oluşturur. Bir gün dahi olsa haksız yere gözaltına alınmanız sebebiyle itibar kaybı yaşadığınızı ve suçlu olarak yaftalandığınızı belirterek talep ettiğiniz manevi tazminatın, üst derece mahkemesi tarafından yanlış yorumlanarak hiç değerlendirilmemesi hukuka aykırıdır.

İstinaf mahkemesinin, hakkınızda verilen disiplin cezasını iptal eden yerel mahkeme kararını kaldırırken, sosyal medya paylaşımınızın neden suç teşkil ettiğini somut olarak açıklamaması temel haklarınızın ihlali niteliğindedir. Bir kamu görevlisinin ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin meşru kabul edilebilmesi için, yargı makamlarının kararlarında uygulanan cezanın zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık geldiğini açık, spesifik ve tekil bir değerlendirme ile ortaya koyması zorunludur.

İş mahkemeleri, hakkınızda yürütülen bir ceza soruşturması sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı veya beraat kararını kural olarak işçi lehine bir durum olarak değerlendirme eğilimi göstermelidir. Ancak, ceza mahkemeleri ile hukuk mahkemeleri tarafından yapılan yargılamalar mutlak surette birbirleri yönünden bağlayıcı olmadığından, iş mahkemesi ceza dosyasındaki eylemlerin iş sözleşmesinin feshine olan etkisini şüphe feshi yönüyle ayrıca inceleyebilmektedir.

Hakkınızda verilen tedbir kararına karşı yaptığınız itirazın, itiraz mercii tarafından delilleriniz ve esaslı iddialarınız dikkate alınarak incelenmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Mahkemelerin, tarafların itirazlarını ve sundukları delilleri etkili bir şekilde inceleyip karşılaması anayasal bir güvencedir.

Mahkemenin delilleri toplamadan ve tanıkları dinlemeden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Ceza yargılamalarında mahkemelerin, kişilere yüklenen suçların sabit olup olmadığını yeterince araştırması ve kararlarını varsayımlara dayandırmaması gerekir.

Ceza yargılamalarında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada sorgulama veya avukatınız aracılığıyla onlara soru sordurma imkânınızın kısıtlanması durumunda verilen mahkûmiyet kararı adil yargılanma hakkı ihlali sayılabileceğinden bozulması gündeme gelebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda ifade veren bir kişinin mahkemede bizzat dinlenmemesi ve sadece hazırlık aşamasındaki ifadesinin okunmasıyla yetinilmesi, ancak bu durumun geçerli bir nedene dayanmasıyla hukuka uygun kabul edilebilir.

Bir mahkemenin, hakkınızda verilmiş olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından kesin bir mahkûmiyet hükmüymüş gibi bahsetmesi ve suçlu olduğunuz izlenimini yaratması masumiyet karinesine açıkça aykırıdır. Hukuk sistemimizde bu karar türü, sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmakla beraber hükmün açıklanmadığı ve kişinin belirli bir süre denetim altında tutulduğu bir bireyselleştirme kurumudur.