Aydınlatma Yükümlülüğü

Kişisel veri işleme faaliyetinin onaya dayalı olarak gerçekleştirildiği durumlarda, veri sorumlusu şirketlerin aydınlatma yükümlülüğü ile rıza alma işlemlerini birbirinden kesin surette ayrı ve bağımsız olarak yerine getirmesi yasal bir zorunluluktur. Tek bir kutucuk üzerinden hem bilgilendirme metninin okunduğunun teyit edilmesi hem de verilerin işlenmesine onay verilmesi şeklindeki yaygın uygulamalar, kişinin seçimlik haklarını özgürce kullanmasını imkânsızlaştırdığı için hukuka aykırı bir işlem olarak değerlendirilebilir.

Aydınlatma metni okuduğunuza dair onay ile verilerinizin işlenmesine yönelik rızanızın tek bir imza veya kutucukla aynı anda alınması mevzuata uygun bir uygulama değildir. Sağlık kurumlarının veri işlemeden önce sizi haklarınız konusunda bilgilendirmeyi amaçlayan aydınlatma yükümlülüğü ile sizin verilerinizin işlenmesine onay verdiğiniz mekanizmaların birbirinden tamamen ayrı tutulması gerekmektedir.

Avukatların, sizden vekaletname alırken veya hukuki bir işleminizi yürütürken kişisel verilerinizin nasıl işleneceği konusunda aydınlatma yükümlülüğü bulunmaktadır. İlgili kanunlar gereği bu yükümlülük, açık rızanızın alınmasının zorunlu olmadığı hallerde dahi peşinen yerine getirilmelidir.

Verilerinizi toplayan kişi veya kurumların, bu verileri elde etme aşamasında size bilgilerin hangi amaçla ve ne şekilde kullanılacağı konusunda açıklama yapmamaları yasal yükümlülüklerin ihlali anlamına gelebilmektedir. Kanun uyarınca, verilerinizi toplayan tarafın öncelikle aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde sizi bilgilendirmesi zorunludur ve bu bilgilendirme sizin herhangi bir talebinize bağlı olmaksızın doğrudan yerine getirilmelidir.

İşlem yaptığınız ticari işletmelerin, sizden kişisel verilerinizi toplarken bu verileri ne amaçla, hangi hukuki dayanakla kullanacaklarını ve kimlere aktaracaklarını size açıkça anlatmaları yasal bir zorunluluktur. Mevzuatımızda bu durum aydınlatma yükümlülüğü olarak tanımlanmakta olup, bu yükümlülüğün veri işleme faaliyeti başlamadan önce ve tamamen sizin anlayabileceğiniz açık ve sade bir dille yerine getirilmesi şarttır.

Vergi idaresi, devletin mali ve ekonomik çıkarlarını korumak veya suç soruşturması yürütmek amacıyla verilerinizi işlerken, size aydınlatma metni sunmak zorunda değildir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, bu tür kamu gücü gerektiren istisnai hallerde vergi idaresini aydınlatma yükümlülüğü kapsamı dışında tutmuştur.

Arabulucunun kişisel verilerinizi toplarken size bu verilerin hangi amaçla işleneceği, ne kadar süreyle saklanacağı ve kimlere aktarılabileceği konusunda detaylı bilgi vermesi zorunludur. Bu zorunluluk, veri sorumlusu sıfatını taşıyan arabulucunun yerine getirmesi gereken aydınlatma yükümlülüğü olarak adlandırılmaktadır.

Kişisel verileriniz toplanırken kurumların size kendi kimliklerini, bu verileri tam olarak hangi meşru amaçla topladıklarını ve ileride kimlere hangi şartlarda aktarabileceklerini açıkça bildirmemesi yasal düzenlemelere kesinlikle aykırıdır. Kurumların veri toplama aşamasında bu temel bilgilendirmeyi yapması yasal bir aydınlatma yükümlülüğü kapsamında olup, verilerinizin ne şekilde kullanılacağı ve işleneceği konusunda sizin net, anlaşılır ve sade bir dille aydınlatılmanız kanuni bir şarttır.

Doktorunuzun, önerdiği tedavinin veya yazdığı ilacın olası yan etkileri hakkında sizi bilgilendirmemesi, temel yükümlülüklerinden biri olan aydınlatma yükümlülüğü ihlali olarak kabul edilmektedir. Uzaktan sağlık hizmetlerinde de yüz yüze muayenelerde olduğu gibi hastanın tam ve eksiksiz bir şekilde aydınlatılması ve rızasının alınması şarttır.

Platformun üyelik aşamasında kişisel verilerinizin hangi amaçlarla ve ne şekilde kullanılacağı konusunda sizi önceden ve eksiksiz bir şekilde bilgilendirmemesi, açıkça yasal mevzuata aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur. Kanun uyarınca veri sorumlusu olan şirketler, kişisel verilerin elde edildiği esnada ilgili kişilere karşı şeffaf davranmak ve aydınlatma yükümlülüğü adı verilen asli bir sorumluluğu yerine getirmek mecburiyetindedir.