Ayrımcılık Yasağı

Yabancı uyruklu kişilerin kendi ülkelerinde aldıkları isimlerin vatandaşlığa geçişte veya nüfus kayıtlarında korunması ile mevcut bir vatandaşın ismini yasaların aradığı şartları taşımayan bir isimle değiştirmesine izin verilmemesi hukuken ayrımcılık olarak nitelendirilmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına göre, ayrımcılık yasağı ihlalinden söz edilebilmesi için kişilerin benzer veya kıyaslanabilir durumlarda bulunması ve buna rağmen farklı muameleye tabi tutulması gerekmektedir.

Cinsel şiddet suçlarında mahkumiyet veya dava açılma oranlarının düşük olması tek başına devletin sistematik bir cinsiyet ayrımcılığı politikası yürüttüğünü veya yetkililerin ayrımcı davrandığını kanıtlamak için yeterli kabul edilmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, cinsel şiddetin ağırlıklı olarak kadınları etkilemesinin, devletin bu konudaki politikalarının veya uygulamalarının doğrudan ayrımcı olduğu anlamına gelmeyeceğini belirtmektedir.

Sendika üyesi olmayan kamu görevlilerinin sosyal denge tazminatından yararlanmak için daha yüksek aidat ödemesi ilk bakışta eşitliğe aykırı gibi görünse de, bu durumun nesnel ve makul bir sebebe dayanıp dayanmadığına bakılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, durumları benzer olan kamu görevlileri arasında sosyal denge tazminatı yönünden farklılık yaratılması tek başına Anayasa'ya aykırılık teşkil etmez.

Haksız tutuklama nedeniyle tazminat alan kişilerle terör mağduru olarak tarafınıza ödenen tazminat miktarını karşılaştırarak bir ayrımcılık iddiasında bulunmanız hukuken geçerli bir sonuç doğurmayacaktır. Anayasal düzeyde korunan ayrımcılık yasağı kapsamında bir ihlal iddiasının incelenebilmesi için, öncelikle sizinle aynı veya görece oldukça benzer hukuki durumda olan başka kişilere karşı farklı bir muamele yapıldığını kanıtlamanız gerekmektedir.

Yaşadığınız bu haksız süreç nedeniyle yeniden yargılama yapılarak mağduriyetiniz giderileceği için ayrıca manevi tazminat talebiniz mahkemelerce kabul edilmeyecektir. Anayasa Mahkemesi, askeri üniversiteden devredilen profesörlere uygulanan düşük ek gösterge işlemlerinde ayrımcılık yasağı ihlali tespit ettiğinde, ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması için asıl ve en etkili yöntemin yeniden yargılama yapılması olduğuna hükmetmektedir.

Bu tür bir uygulama, anayasal güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak eşitlik ilkesini ve ayrımcılık yasağını ihlal eden nitelikte bir müdahale olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, aynı kadroda ve aynı unvanda görev yapan profesörler arasında sırf askeri kurum kökenli olmaları sebebiyle daha düşük bir ek gösterge uygulanmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

Size ayrımcılık yapıldığını ispat edebilmeniz için, sizinle benzer durumdaki kişilere yapılan muamele ile size yapılan muamele arasındaki farklılığı ve bu farklılığın ırk, renk, cinsiyet veya din gibi meşru olmayan bir temele dayandığını makul delillerle mahkemeye sunmanız gerekmektedir. Sadece başka sivil toplum kuruluşlarının veya siyasi partilerin etkinliklerine izin verilirken sizin katıldığınız toplantının yasaklandığını soyut bir şekilde iddia etmeniz, ayrımcılık yasağı ihlalinin tespiti için yeterli kabul edilmemektedir.

KHK ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra farklı kurumlardaki hizmet sürelerinizi birleştirerek emekli aylığı bağlanan durumlarda, kamu görevinde geçen süreleriniz için emekli ikramiyesi almanız hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, memuriyette geçen çalışma süresi tek başına emekli olmaya yeten kişilere ihraç edilmelerine bakılmaksızın ikramiye ödenirken, süresi yetmeyip hizmet birleştirmesi yapan kişilerden kıdem tazminatına hak kazanma şartı aranması anayasal hakların ihlali niteliğindedir.

KHK ile ihraç edilip hizmet birleştirmesi yoluyla emekli olan kişilere emekli ikramiyesi ödenmemesi, Anayasa Mahkemesi kararlarına göre mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlali niteliğindedir. Sosyal Güvenlik Kurumu, hizmet birleştirmesi yaparak emekli olan memurların ikramiye alabilmesi için kamu görevinin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermesi gerektiğini öne sürerek bu ödemeyi yapmamaktadır.

Hizmet birleştirmesi ile emekli olan ve memuriyetten ihraç edilen kişilere emekli ikramiyesi ödenmemesi, Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlali olarak kabul edilmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu, farklı kurumlardaki hizmet süreleri birleştirilerek emekli aylığı bağlanan kişilere ikramiye ödenebilmesi için memuriyetin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermesini aramaktadır.