Etkili Başvuru Hakkı

İdarenin haksız işlemi nedeniyle ailenizden ayrı kalmanızın doğurduğu sonuçlar açıkça ortadayken mahkemelerin manevi tazminat talebinizi kategorik olarak reddetmesi anayasal haklarınızı ihlal edebilir. Hukuka aykırılığı yargı kararıyla sabit olan bir sınır dışı işlemi neticesinde eşinizden ve çocuğunuzdan uzun süre ayrı kalmak zorunda bırakılmanız özel ve aile hayatınıza yapılmış haksız bir müdahale niteliği taşır.

Beraat kararından sonra dosyanın sadece vekalet ücreti yönünden temyiz edilmesi durumunda bile temyiz aşamasında geçen süre yargılama süresine dahil edilmektedir. Sadece avukatlık ücreti için itiraz edilmiş olsa dahi, hakkınızdaki beraat kararının kesinleştiği söylenemeyeceğinden yargılama bitmiş sayılmaz.

Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun yargılama sürelerini yanlış hesaplayarak başvurunuzu reddetmesi durumunda, bu karara karşı öncelikle Bölge İdare Mahkemesine itiraz ettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Komisyonun davanın niteliğini, taraf sayısını ve gerçek yargılama süresini dikkate almadan, özellikle davanın başlangıç ve bitiş tarihlerinde hatalı tespitler yaparak başvuruyu reddetmesi anayasal haklarınızı zedeleyebilmektedir.

Yargılamanızın uzun sürmesi nedeniyle tazminat komisyonu tarafından size ödenmesine karar verilen tutarın yetersiz olduğunu düşünüyorsanız, bu durumun anayasal haklarınızı ihlal ettiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin kişilerin mağduriyetlerini gidermek için kurduğu hukuki yolların sadece kâğıt üzerinde kalmaması, aynı zamanda pratikte de yeterli bir telafi sağlaması gerekmektedir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığı iddiasıyla başvurduğunuz komisyonun, dosyanın yerel mahkemeye henüz ulaşmadığı ve kararı öğrenme imkânınızın bulunmadığı bir senaryoda başvurunuzu süre aşımı gerekçesiyle reddetmesi temel hak ihlali oluşturur. İlgili yargı kararlarının mahkemeye gönderilmemesi veya cezaevinde bulunmanız gibi nedenlerle gerekçeli kararı öğrenme imkânınız fiilen oluşmamışsa, sürenin salt Yargıtay dosya kapatma tarihi üzerinden hesaplanması hatalı bir yaklaşımdır.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucu alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması durumunda, Anayasa ile güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı ve bu hakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesinin benzer nitelikteki olaylar için benimsediği ilkelere göre, alacağın tahsili amacıyla uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen, yargılama aşamasında yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılması anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir.

Şirket aleyhine açtığınız davanın yargılama sürecinde yapılan bir kanun değişikliğiyle sonuçsuz kalması durumunda, paranızı alamamanızdan kaynaklanan mülkiyet hakkı ihlalinin yanı sıra adalete erişiminizi sağlayan etkili başvuru hakkı da ihlal edilmiş sayılmaktadır. Alacağın tahsili için devletin sunduğu uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen, sizin dışınızda gelişen ve sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme yüzünden bu yolların aniden işlevsiz bırakılması, hakkınızı aramak için kullanabileceğiniz hukuki mekanizmalardan tamamen mahrum kalmanıza sebep olmaktadır.

Açtığınız tazminat davasının sadece kanundaki kısıtlayıcı bir hükme dayanılarak esasa girilmeden reddedilmesi durumunda, temel güvencelerden yararlanmak amacıyla bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargı mercilerinin, dava dosyasındaki iddia ve itirazlarınızı incelemeden, uyuşmazlığın esasına yönelik bir değerlendirme yapmaksızın davanızı doğrudan reddetmesi, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ihlaline yol açmaktadır.

Evet, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle ödenmesine karar verilen tazminat miktarının çok düşük ve yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda temel olarak kişilerin makul sürede yargılanma hakkı ile bağlantılı olarak şikayetlerini etkili bir şekilde sunabilecekleri başvuru yollarının pratikte başarı şansı sunup sunmadığını incelemektedir.

Hayır, yargılamanın uzun sürmesi sebebiyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce yasalarla kurulmuş olan İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davaların makul sürede tamamlanmaması şikayetiyle yapılan başvurularda öncelikle kanunla oluşturulan bu özel başvuru yolunun tüketilmesi zorunludur.