Etkili Başvuru Hakkı

İşinize haksız yere son verilmesi ve bu işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi durumunda, yaşadığınız manevi üzüntü ve yıpranma nedeniyle idareden tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızdaki haksız işlemin yargı makamlarınca tespit edilmiş olması, idarenin size karşı tazminat sorumluluğunu doğurabilmektedir.

Yargı kararlarının uzun süre icra edilmemesi nedeniyle başvurduğunuz komisyonun size yetersiz ve orantısız derecede düşük bir miktar ödenmesine karar vermesi halinde bu durumu etkili başvuru hakkı kapsamında Anayasa Mahkemesi önüne taşıyabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, komisyon tarafından verilen tazminat miktarının açıkça ve orantısız şekilde düşük belirlenmesi durumunda bu yolun hak ihlalini yeterince gidermediği sonucuna varmaktadır.

Ceza infaz kurumundaki barınma koşullarınızın uygunsuzluğu nedeniyle yaptığınız şikayetin incelenmeden reddedilmesi, temel haklarınızın ihlali niteliğindedir. İlgili kanunlara göre hükümlü ve tutukluların barındırılmaları, yatırılmaları veya beslenmeleri gibi temel yaşamsal faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve karara bağlamak doğrudan infaz hâkimliği makamının görevleri arasında yer almaktadır.

Ceza infaz kurumundaki barınma koşullarınızın yetersizliği ve yerde yatmak zorunda kalmanız gibi şikayetlerinizin infaz hakimliği tarafından incelenmeden reddedilmesi anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Cezaevindeki mahpusların yerleştirilmeleri, barındırılmaları ve fiziksel şartları gibi konular doğrudan doğruya infaz hakimliğinin görev alanına girmektedir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi için dava açtıktan sonra yargılama sırasında yapılan yasal bir düzenleme sebebiyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması anayasal hak ihlali sayılabilmektedir. Alacağınızın tahsili amacıyla uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen, sonradan yürürlüğe giren bir kanuni düzenleme nedeniyle bu hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanız, Anayasa ile güvence altına alınan haklarınıza aykırılık oluşturur.

Kazandığınız yargı kararının idare tarafından icra edilmemesi veya geç icra edilmesi nedeniyle İnsan Hakları Tazminat Komisyonu tarafından size ödenen tazminat miktarının kararın uygulanmama süresiyle orantısız ve aşırı derecede düşük belirlenmesi, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Yargı kararlarının uygulanmaması şikayetlerini çözmek ve mağduriyetleri gidermek amacıyla kurulan bu komisyonun, yüksek mahkeme içtihatlarına uygun, tatmin edici ve makul bir tazminat belirlemesi gerekmektedir.

Uzun süren davalarınız için Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu tarafından ödenmesine karar verilen tutarın yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılama süreçlerinin on yıldan otuz yıla kadar uzadığı durumlarda komisyonun takdir ettiği çok düşük miktardaki tazminatlar, makul sürenin aşımıyla orantılı kabul edilmemektedir.

İdare mahkemesinin gözaltı sürecindeki şiddet iddialarını araştırmak yerine yalnızca polis tutanaklarına dayanarak davanızı reddetmesi durumunda, bu kararın anayasal haklarınızı ihlal ettiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Kötü muamele iddialarına dayalı tazminat davalarında idare mahkemelerinin, özellikle güç kullanımı iddialarını değerlendirirken gözaltı girişinde ve çıkışında alınan sağlık raporları arasında bir fark olup olmadığını mutlaka araştırması gerekmektedir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi amacıyla dava açmanıza rağmen yargılama devam ederken yürürlüğe giren bir kanuni düzenleme sebebiyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Alacağınızın tahsili için uygun yollara başvurmuş olmanıza rağmen sonradan yapılan bir değişiklik yüzünden hukuki mekanizmaları işletme şansından mahrum bırakılmanız, Anayasa ile güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür durumları değerlendirirken daha önce benzer olaylarda vermiş olduğu emsal kararlar çerçevesinde hareket etmekte ve anayasal ilkeleri göz önünde bulundurmaktadır. Yüksek mahkemenin temel gerekçesi, bir vatandaşın alacağını tahsil etmek için kanunlara uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen, yargılama esnasında devletin yaptığı bir kanuni düzenleme nedeniyle adalete erişim ve hakkını alma imkânından yoksun bırakılmasının kabul edilemez olmasıdır.