Gözaltı

Ceza davanız devam ederken haksız gözaltı veya tutuklama gibi koruma tedbirleri nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası açmanız hukuken mümkündür. Yargıtay içtihatlarına göre, kanunda belirtilen bazı tazminat nedenleri konusunda karar verilebilmesi için asıl ceza davasının esasıyla ilgili kesin bir hüküm verilmesi zorunlu değildir.

Mahkemenin davanın sonucunu etkileyecek nitelikteki somut iddialarınızı kararda hiç tartışmadan ve makul bir gerekçe sunmadan reddetmesi açık bir hak ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa tarafından güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, mahkemelerin verdikleri her türlü kararı gerekçeli olarak yazmasını zorunlu kılar.

Anayasa Mahkemesi, haksız gözaltı iddiasıyla açtığınız davada mahkemenin itirazlarınızı karşılamadan gerekçesiz bir ret kararı verdiğini tespit ederse, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına hükmeder. Bu durumda, dosyanın gönderildiği ilgili yargı mercilerinin yargılamayı yeniden başlatması ve Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirttiği ilkelere uygun şekilde eksiklikleri gidererek yeni bir karar vermesi hukuki bir zorunluluktur.

Ceza davanız devam ederken de yasal süreyi aşan haksız gözaltı işlemi için doğrudan tazminat davası açabilirsiniz. Kanunlarımıza göre gözaltı süresi içinde hakim önüne çıkarılıp çıkarılmadığınızın veya sürenin aşılıp aşılmadığının tespiti davanın esasıyla doğrudan ilgili bir konu değildir.

Gözaltı sürenizin uzatılmasına dair resmi bir karar bulunmamasına rağmen fazladan bekletildiğiniz saatler için devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Kişilerin özgürlüğünden mahrum bırakıldığı bu süreçlerde, yasal gözaltı sürelerine harfiyen uyulması çok temel bir zorunluluktur.

Gözaltı sürecinde şiddete maruz kaldığınızı iddia etmenize rağmen, soruşturmanın ilk aşamalarında kendi seçtiğiniz avukatınızın huzurunda verdiğiniz ifadelerde bu durumu dile getirmemiş olmanız, savcılığın yapacağı değerlendirmeyi ve şikayetinizin sonucunu ciddi şekilde etkileyebilmektedir. Devletin, kötü muamele iddialarına karşı derhâl ve resen etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü bulunmakla birlikte, mağdurun uzun süre bu iddiaları sessiz bırakması ve olay anlatımı yapmaması yürütülen soruşturmanın seyrini değiştirmektedir.

Açtığınız davada sonucun değişmesine etki edebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızın mahkeme tarafından dikkate alınmaması ve makul bir gerekçe ile yanıtlanmaması durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlal edilmiş olur. Kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla mahkeme kararlarının, taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli ve aydınlatıcı gerekçe içermesi zorunludur.

Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra hakkınızda beraat kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi durumunda gözaltında geçirdiğiniz süreler için devletten maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Ceza muhakemesi mevzuatı uyarınca, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen kişiler, kendilerine haksız yere uygulanan koruma tedbirleri nedeniyle uğradıkları her türlü zararın tazminini dava yoluyla isteyebilirler.

Mahkemelerin, yargılama sırasında ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki tüm iddia ve savunmalarınıza kararlarında makul ve somut bir gerekçeyle yanıt verme zorunluluğu bulunmaktadır. Anayasamızda güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamayı amaçlar.

Evet, yargılama sonucunda aldığınız hapis cezasının süresi, dava sürecinde tutuklu kaldığınız süreden daha az ise fazladan cezaevinde geçirdiğiniz bu günler için devletten tazminat talep edebilirsiniz. Ceza muhakemesi hukukumuzda yer alan kurallara göre, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirilen süreleri hükümlülük sürelerinden fazla olan kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarının tazminini isteme hakkına sahiptir.