Gözaltı

Haksız yere gözaltına alınmanız nedeniyle devletten tazminat talep edebilmek için doğrudan Anayasa Mahkemesine gitmek yerine öncelikle ağır ceza mahkemesinde tazminat davası açmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, haklarında kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya beraat kararı verilen kişilerin haksız yakalama veya gözaltı iddialarıyla olağan yolları atlayarak doğrudan yüksek mahkemeye gelmelerini kabul etmemektedir.

Evet, kesin nitelikteki mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulması, Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru için öngörülen otuz günlük yasal süreyi kesinlikle uzatmamaktadır. Mahkemelerin tazminat davası sonucunda verdiği kararlarda, hükmedilen maddi tazminat miktarının belli bir yasal sınırın altında kalması nedeniyle kararın kesin olduğu açıkça ifade edilmişse, bireysel başvuru süresi bu kararın sizin tarafınızdan öğrenildiği tarihten itibaren derhal işlemeye başlar.

Toplu olarak işlenen terör suçlarında gözaltı süresinin uzatılması ve bu sürenin sekiz güne kadar çıkması kanunlarda belirtilen özel durumlarda hukuka uygun kabul edilmektedir ve bu nedenle tazminat almanız zor olabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, terör örgütü üyeliği gibi aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen toplu suç hallerinde, delillerin toplanmasındaki güçlük veya dosyanın kapsamlı olması gibi nedenlerle gözaltı süresi hakim kararıyla uzatılabilmektedir.

Kamu görevlileri tarafından kayıt dışı olarak alıkonulduğunuz ve hürriyetinizden yoksun bırakıldığınız iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce mevcut olan olağan başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Bir kişinin rızası dışında ve rahatsızlık verecek uzunlukta bir süre boyunca fiziki olarak tutulması hürriyetten yoksun bırakma olarak değerlendirilir.

Haksız gözaltı, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması veya bu tedbirlere yönelik itirazların geç değerlendirilmesi gibi suç isnadına bağlı tutulma süreçleriyle ilgili şikayetleriniz için, hakkınızda açılan davadaki nihai kararın verilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapmanız gerekmektedir. Bir suç isnadına bağlı olarak kamu makamlarınca özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız yakalama ve tutuklama süreçlerine ilişkin hukuka aykırılık iddialarınız, Anayasa'nın kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında değerlendirilir.

Gözaltı sürelerinizin cezanızdan eksik düşülmesi sebebiyle cezaevinde kanunun öngördüğünden daha uzun süre kalmanız durumunda, bu haksızlığın giderilmesi için manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şayet eksik hesaplama nedeniyle fazladan hürriyetinizden yoksun bırakılmışsanız ve bu süreçte cezanızı tamamlayarak tahliye olmuşsanız, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar kalmayabilir.

Başka bir şehre sevk edilmek üzere nezarethanede bekletildiğiniz veya yolculukta geçirdiğiniz süreler de dâhil olmak üzere hürriyetinizin kısıtlandığı her anın hapis cezanızdan düşülmesi gerekmektedir. Ceza yargılaması sürecinde bir kolluk biriminden diğerine teslim edilmek üzere nezarethanede tutulduğunuz veya farklı şehirlerdeki emniyet ve jandarma birimleri arasında sevk edildiğiniz günler gözaltı süresi kapsamında değerlendirilir.

Müddetnamedeki tahliye tarihinizin gözaltı sürelerinin eksik hesaplanması gibi nedenlerle hatalı belirlenmesine yaptığınız itiraz haksız yere reddedilirse, Anayasa Mahkemesine başvurarak tazminat alabilirsiniz. Mahkemeler tarafından hazırlanan müddetnamede, hürriyetinizi kısıtlayan gözaltı ve tutukluluk sürelerinizin eksiksiz bir biçimde değerlendirilerek tahliye tarihinizin doğru hesaplanması zorunludur.

Ceza infaz kurumunda kalacağınız süreyi belirleyen müddetnamede gözaltı günlerinizin yer almaması ve mahkemeler arası eksik yazışma yüzünden itirazınızın reddedilmesi durumunda, hürriyetinizin hukuka aykırı kısıtlandığını ileri sürerek tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Hakkınızda düzenlenen müddetname, koşullu salıverilme sürenizi ve cezaevinde kalmanız gereken süreyi doğrudan etkileyen son derece kritik bir hukuki belgedir.

Gözaltı sürenizin hapis cezanızdan düşülmemesi nedeniyle fazladan cezaevinde kalmanız veya denetimli serbestliğe geç ayrılmanız durumunda, eğer tahliye olmuşsanız Anayasa Mahkemesi yeniden yargılama yerine genellikle manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir. Hukuk sistemimizde kişinin hürriyetini kısıtlayan sürelerin kesinleşen cezadan indirilmesi yasal bir zorunluluktur ve mahkemelerin bu kuralı uygulamaması açık bir hak ihlalidir.