Hak Arama Özgürlüğü

Yargılamanın henüz en başında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını peşinen kabul etmeniz, sonrasında ortaya çıkabilecek hukuka aykırılıklara karşı hak arama özgürlüğü kapsamındaki yollara başvurmanızı engelleyemez. Anayasa Mahkemesi, mahkumiyet kararı bile kurulmadan önceki bir aşamada kanun yolundan feragat edilmesine yönelik irade beyanının anayasal geçerlilik koşullarını sağlamadığını açıkça belirtmiştir.

İtiraz mercilerinin HAGB kararlarına karşı yapılan itirazları esastan incelemeyip yalnızca şeklî şartlar yönünden değerlendirerek soyut gerekçelerle reddetmesi adil yargılanma hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, itiraz mercilerinin dosya üzerinden yeknesak şekilde ve sadece kararda hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren tek cümlelik gerekçelerle ret kararı vermesini uygun bulmamaktadır.

Sizin talep ettiğiniz ve reddedilen alacak miktarınız kanunda belirtilen sınırın üzerinde ise, sadece karşı tarafın itiraz ettiği tutar düşük kaldığı için sizin kendi başvurunuzun incelenmeden reddedilmesi mümkün değildir. Davanın diğer tarafının başvurduğu miktar kesinlik sınırı altında kaldığı için usulden reddedilse bile, sizin usulüne uygun olarak harcını yatırdığınız ve kendi iddialarınızı içeren bağımsız dilekçenizin ayrıca değerlendirilmesi yasal bir zorunluluktur.

Yargılama sürecinde mahkemenin ilgili raporları geç alması sebebiyle alacak miktarınızın geç belirlenmesinin faturası size kesilemez ve bu gerekçeyle davanızın reddedilmesi hak ihlali sayılır. Hatalı tıbbi müdahale gibi konularda açılan davalarda, meslekte kazanma gücü kaybı ve nihai maddi zarar gibi unsurlar ancak mahkemenin atayacağı uzmanların incelemeleri sonucunda netleşmektedir.

Anayasa Mahkemesi, sendika kararına dayanarak nöbet tutmama eylemine katılan öğretmenlere verilen uyarma cezasını sendikal hakların bir ihlali olarak görmemektedir. Yüksek mahkeme, nöbet uygulamasının öğrencilerin gözetimi, ders dışı zamanlarda okul güvenliğinin sağlanması ve fiziksel şartların kontrol edilmesi gibi çok önemli izleme ve denetim işlevleri içerdiğini, dolayısıyla bu görevin asli bir memuriyet yükümlülüğü olduğunu vurgulamaktadır.

Yargılama mercilerinin dosyayı geç incelemesi veya bilirkişi raporlarını geç aldırması gibi tamamen sizden bağımsız nedenlerle uzayan süreçler yüzünden hak kaybına uğratılmanız hukuken orantısız bir müdahale olarak görülmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarında vurgulandığı üzere, alacak miktarlarının davanın açıldığı tarihte belirli olmadığı ve bu hususların ancak yargılama sırasında alınan birden fazla bilirkişi raporu neticesinde öğrenilebildiği durumlarda, mahkemenin kendi eksikliğinden kaynaklanan bu gecikmeyi size yansıtması kabul edilemez.

Yüksek mahkemenin sizin geç haberdar olduğunuzu iddia ettiğiniz bir karara karşı yaptığınız başvuruyu salt süre aşımı gerekçesiyle reddetmesi, itirazlarınızı ve tebligatın usulüne uygun olup olmadığını incelemeden karar vermesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Siz kararı yeni öğrendiğinizi belirterek kanun yoluna başvurduğunuzda, mahkemenin öncelikle tebligatın yasalara uygun yapılıp yapılmadığını değerlendirmesi gerekmektedir.

Yerel mahkemenin usul eksikliğini giderdikten sonra davanın esasına girerek verdiği yeni karara karşı yaptığınız itirazlar, Yargıtay tarafından daha önce esastan incelenmediği için otomatik olarak kesinleşmiş sayılmaz. Yargıtay, bozma kararında sadece yetki itirazı gibi usuli bir konuyu inceleyip boşanma ve ziynet alacağı gibi esasa ilişkin talepleri şimdilik incelemeye yer olmadığına karar vermişse, bu durum esastaki uyuşmazlık hakkında nihai bir karar verildiği anlamına gelmez.

Hastane personelinin size karşı sarf ettiği sözleri şikayet dilekçenize aynen aktarmanız, şikayetinizin konusunu ve amacını açıklamak için yapıldığı sürece kural olarak karşı tarafın kişilik haklarına saldırı niteliği taşımaz. İdareye veya yetkili mercilere sunduğunuz başvurularda, aranızdaki uyuşmazlıkla doğrudan bağlantılı olan iddia ve isnatlara yer vermeniz hak arama özgürlüğü çerçevesinde olağan karşılanan bir durumdur.

Yaptığınız itirazın inceleme mercii tarafından somut bir değerlendirme yapılmaksızın ve hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedilmesi durumunda hak ihlali iddiasıyla bireysel başvuru yoluna gitmeniz mümkündür. Erişim engeli gibi acil durumlarda verilen kararlara karşı yapılan itiraz incelemelerinde, mahkemelerin itiraz edilen hususları özenle incelemesi ve adil denge unsurunu gözeterek bir sonuca varması beklenmektedir.