Hukuki Dinlenilme Hakkı

Anlaşmalı boşanma gibi tarafların ortak iradesine dayanan hususlarda her iki tarafın farklı şehirlerde olması durumu, hukuki dinlenilme hakkı kapsamında e-duruşma ile çözülebilecek çok elverişli bir zemin sunmaktadır. Hukuk sistemimizde anlaşmalı boşanma bir tür husumetli çekişmesiz yargı işi olarak nitelendirilebildiğinden, hâkim her iki tarafı bizzat mahkeme salonunda yan yana dinlemek yerine elektronik ortam üzerinden aynı anda dinlemeyi tercih edebilir.

Karşı tarafın rızası aranmaksızın, mahkemeye sunacağınız gerekçeli bir talep ve hâkimin onayı ile duruşmaya internet üzerinden katılmanız mümkündür. Eski düzenlemelerde her iki tarafın rızası aranırken, yeni kanun değişikliğiyle birlikte yalnızca talep eden tarafın isteği ve bu isteğin mahkemece uygun bulunması yeterli hâle getirilmiştir.

Başka bir şehirdeki mahkemeye yazılı talimat (istinabe) gönderilerek ifade alınması, asıl davanıza bakan hâkimin sizi bizzat görememesi nedeniyle kendinizi ifade etme gücünüzü zayıflatabilecek geleneksel bir usul işlemidir. Hâlbuki doğrudan görüntülü sistemle bağlandığınızda, uyuşmazlığı asıl çözecek olan hâkim sizi canlı olarak dinler, jest ve mimiklerinizi görür, anlık olarak çapraz sorular yöneltebilir.

Yürütülen bir yargılama sonucunda hakkınızda tesis edilen iptal kararının ve sonraki kanun yolu aşamalarına dair hükümlerin size tebliğ edilmemesi, yargılama sürecine dâhil olmanızı engellediği için anayasal hak ihlali oluşturur ve bu haksızlığa karşı hukuki yollara başvurabilirsiniz. İptal hükmünün sizin üzerinizde doğrudan etki ve sonuçlarını gösterdiği bir davada, gerekçeli kararın veya istinaf kararının size ulaştırılmaması, hukuki dinlenilme hakkı ve adalete erişim imkânlarınızın kısıtlanması anlamına gelir.

Mahkemelerin, aleyhinize yapılan itirazlara karşı size cevap hakkı tanımadan ve ilgili savunmalarınızı beklemeden karar vermesi adil bir yargılama süreciyle bağdaşmamaktadır. İnfaz hâkimliği hakkınızda verilen disiplin cezasını delil yetersizliği gibi sebeplerle kaldırmışsa ve savcılık bu karara itiraz etmişse, itiraz merci olan ağır ceza mahkemesinin sizin savcılık itirazına karşı diyeceklerinizi sunmanızı beklemesi gerekir.

İşyerinde yaşadığınız psikolojik baskılar nedeniyle manevi tazminat talep ederken aynı zamanda işe iade talebinde bulunmanız hukuken bir çelişki yaratmaz ve davanızın sırf bu nedenle reddedilmemesi gerekir. Yargıtay uygulamalarına göre, bir çalışanın amirleri veya iş arkadaşları tarafından uygulanan bezdirici davranışları gerekçe göstererek tazminat istemesi ile işine geri dönmeyi talep etmesi birbirini dışlayan durumlar olarak değerlendirilmemektedir.

Mahkemenin iddialarınızı somut bulmadığı gerekçesiyle taraf delillerinizi toplamadan ve iddialarınızı araştırmadan davanızı doğrudan reddetmesi usul kurallarına aykırıdır. Bir manevi tazminat davasında, işçinin amirleri veya çalışma arkadaşları tarafından kendisine mobbing uygulandığına yönelik iddiaları bulunuyorsa, mahkemenin öncelikli görevi bu iddiaların doğruluğunu tespit etmek için tüm kanıtları bir araya getirmektir.

Mahkemenin size haber vermeden ve duruşma yapmadan dosya üzerinden karar vermesi hukuka uygun bir uygulama olarak kabul edilmez. Yargılamalarda en temel ilkelerden biri olan hukuki dinlenilme hakkı gereğince, taraflara duruşmalarda hazır bulunma, iddia ve savunmalarını bildirme imkanı mutlaka tanınmalıdır.

Mahkemenin sizin dosyanızla ilgisi olmayan, kopyala-yapıştır yöntemiyle oluşturulmuş başka bir olayın anlatıldığı bir karar vermesi durumunda bu karar Yargıtay tarafından bozulur. Yargılama süreçlerinde hakimlerin verdikleri her türlü kararın mutlaka sizin davanızdaki somut olaylara ve iddialara dayanan açık bir gerekçesi olmak zorundadır.

İş mahkemesi hakiminin bildirdiğiniz tanıkların tamamını dinlemeden ve bunun için geçerli bir hukuki gerekçe göstermeden karar vermesi usul kurallarına aykırıdır ve bu duruma itiraz edebilirsiniz. Yargılama sürecinde tarafların en temel haklarından biri olan hukuki dinlenilme hakkı gereğince, mahkemenin sunulan delilleri toplaması ve değerlendirmesi zorunludur.