İnsan Hakları

İş yerinde psikolojik şiddet (mobbing), çalışanın saygınlığını ve kişisel dokunulmazlığını hedef alan sistematik eylemler bütünüdür. Bu makalede, mobbingin temel unsurları, eylem biçimleri ve 2011 Başbakanlık Genelgesi ile anayasal haklar çerçevesindeki hukuki boyutu uzman avukat perspektifiyle incelenmektedir.

Sinema ve dizi endüstrisinde mobbing, proje tabanlı esnek çalışma yapısının getirdiği kuralsızlıklar ve yasal boşluklar zemininde filizlenmektedir. İş Kanunu kapsamındaki hak ihlalleri, uzun mesai saatleri ve kayıt dışı istihdam, sektördeki psikolojik tacizin temel hukuki dinamiklerini oluşturur.

İşyerinde psikolojik taciz iddialarına yönelik Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) nezdinde yürütülen başvuru, ön inceleme ve esas inceleme prosedürleri; uzlaştırma mekanizmaları, bilgi talep yetkileri ve yargı yolu ile ilişkiler bağlamında hukuki bir perspektifle ve uygulamadaki güncel gelişmeler ışığında ele alınmaktadır.

Türk hukukunda mobbing özel bir kanunla düzenlenmemiştir; ancak İş Kanunu ve Borçlar Kanunu kapsamında ele alınır. İşverenin işçiyi gözetme, eşit davranma ve yönetim hakkını dürüstlükle kullanma borcu mobbingin hukuki sınırlarını çizer. İşçinin ise sadakat ve iş görme borçları bu süreçten doğrudan etkilenmektedir.

[Günümüzde işgücü piyasalarını derinden sarsan algoritmik yönetim sistemleri, işçi hakları bağlamında daha önce eşi benzeri görülmemiş ihlallere zemin hazırlamaktadır. Bu makale, yapay zekanın işyeri denetiminden ücret belirlemeye kadar uzanan kontrol mekanizmalarının iş hukuku perspektifinden yarattığı çok boyutlu sorunları incelemektedir.]

[İş hukukunda cinsiyet ayrımcılığı, ulusal mevzuatımız ve tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmelerle kesin olarak yasaklanmıştır. Anayasa, İş Kanunu, TİHEKK ve CEDAW gibi belgeler, çalışma hayatında eşitliğin sağlanmasını emreder.

Engelli bireylerin çalışma hakkı, temel bir insan hakkı olup ulusal ve uluslararası mevzuatla güvence altına alınmıştır. Bu hakkın etkin kullanımı, istihdamda her türlü ayrımcılığın önlenmesi ve işyerlerinde makul uyumlaştırma tedbirlerinin hayata geçirilmesiyle mümkündür. Ayrımcılık yasağı, sosyal hukuk devletinin en önemli gereklerindendir.

[İş ilişkisinin sona erdirilmesi aşamasında işverenin eşit davranma borcunu ihlal etmesi, fesih hakkının kötüye kullanılması anlamına gelir. Bu ihlallerin yargılama sürecindeki ispat yükü, işçiyi koruyacak şekilde özel kurallara bağlanmıştır. Ayrımcılık yasağının ihlali, ayrımcılık tazminatı başta olmak üzere ağır yaptırımlar doğurur.]

İş hukukunda göçmen işçilerin eşitlik ilkesi, ayrımcılık yasağı, sendikal hakları ve iş sağlığı güvenliği kapsamındaki durumu incelenmektedir. Göçmenlerin çalışma yaşamındaki temel hakları ulusal ve uluslararası mevzuat ışığında değerlendirilerek, işverenin eşit davranma ve gözetme borçları ile hukuki yaptırımlar detaylandırılmaktadır.

İş hukukunda işverenin yönetim hakkı, işin yürütümünü ve işyeri düzenini sağlama yetkisi verirken, işçinin korunması ve eşit davranma ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. Bu makale, işverenin talimat verme ve disiplin yetkilerinin sınırlarını, işçi menfaatleri ile işletme gereklilikleri arasındaki dengeyi hukuki bir perspektifle incelemektedir.