İnsan Hakları

İnfaz hâkimliğine yapılan şikâyet incelemeleri sırasında alınan savcılık görüşünün size bildirilmemesi, içerikte cevap vermenizi gerektiren yeni bir olgu yoksa adil yargılanma hakkının ihlali olarak kabul edilmemektedir. Kural olarak şikâyet sürecinde, savcılık makamının sunduğu görüşün taraflara bildirilmesi şeffaf bir yargılamanın gereği olsa da, bu bildirimin yapılmaması her durumda anayasal bir soruna yol açmaz.

Hakkınızdaki ceza davası düşmüş olmasına rağmen idare mahkemesinin karar gerekçesinde sizin o suçu işlediğinize dair ifadelere yer vermesi ve suçlu olduğunuz inancını yansıtması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Bir kişi hakkında beraat veya düşme kararı verilmişse, daha sonraki idari uyuşmazlıklarda mahkemelerin bu kararı sorgulamaması ve kişinin suçlu olduğu izlenimini uyandıracak işlem ve uygulamalardan kaçınması gerekmektedir.

Ceza yargılaması sonucunda hakkınızda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olması, hukuk mahkemelerinin tazminat davasında otomatik olarak aleyhinize karar vermesini haklı kılmaz. Hukuk mahkemelerinin, ceza dosyasındaki sonuca körü körüne bağlı kalmak yerine, olayın özelliklerini ve çatışan hakları kendi yargılaması içinde bağımsız olarak değerlendirmesi gerekmektedir.

İstinaf mahkemesinin vekalet ücretine yönelik itirazlarınızı hiçbir gerekçe göstermeden ve değerlendirme yapmadan reddetmesi, adil yargılanma hakkı kapsamındaki anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Kişilerin dava açma ve mahkemeye başvurma süreçlerinde karşılaştıkları hukuka aykırı durumları ileri sürebilmeleri ve bu iddialarının bir mahkeme tarafından etkili bir biçimde incelenmesi, temel bir anayasal güvencedir.

Ceza davalarında istinaf ve temyiz kanun yolu başvurularına ilişkin kararların sadece müdafiye tebliğ edilmesiyle yetinilmesi hukuka uygun değildir ve kararın bizzat size de tebliğ edilmesi gerekir. İlgili yasal düzenlemeler uyarınca, ceza yargılamaları sonucunda verilen kararların sanıklara şahsen bildirilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Mahkemenin, evinizde ele geçirilen bir dolarlık banknotun örgütsel niteliğini açıklamaması ve sonradan dosyaya giren gizli tanık raporunu duruşmada sizinle tartışmadan hükme esas alması adil bir yargılama süreci olarak değerlendirilemez. Ev aramalarında bulunan eşyaların, örneğin bahsettiğiniz paranın, örgütle aranızdaki irtibatı ne şekilde sağladığının ve bu paranın neden örgütsel bir sembol niteliği taşıdığının mahkeme tarafından somut verilerle izah edilmesi gerekir.

Evinizi yasal belgesi olan bir yabancıya kiraladığınızı ve içerideki diğer kaçak göçmenlerden haberiniz olmadığını kanıtlayarak bu idari para cezasının iptali için sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz. Hakkınızda uygulanan idari yaptırıma karşı yapacağınız itirazda, asıl kiracınızla aranızda yaptığınız kira sözleşmesini ve bu kişinin sahip olduğu geçici koruma kimlik belgesi veya ikamet izni gibi yasal evrakların örneklerini mahkemeye sunmanız çok önemlidir.

Kesilen idari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine yaptığınız itiraz, sunduğunuz esaslı deliller tartışılmadan ve yeterli bir gerekçe sunulmadan reddedilirse Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında, geçerli seyahat belgesi veya ikamet izni olmayan kişilere ev kiraladığınız gerekçesiyle uygulanan yaptırımlarda, evinizi yasal belgesi olan başka birine kiraladığınıza dair savunmalarınız davanın seyrini değiştirecek en temel unsurdur.

Mahkemelerin açılan iptal davasında iddialarınızı ve itirazlarınızı somut delillerle tartışmadan sadece şekli bir incelemeyle davayı reddetmesi anayasal bir hakkın ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla mahkeme kararlarının davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile sonucunu etkileyen itirazlar hakkında yeterli gerekçe içermesi zorunludur.

Yargılandığınız davada iddia makamının sunduğu delillerin peşinen doğru kabul edilip sizin savunmalarınızın ve karşı delil sunma taleplerinizin dikkate alınmaması, taraflar arasında adil bir dengenin kurulmasını engelleyeceği için hak ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa güvencesi altındaki silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarının usule ilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulmasını ve bir tarafın diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmeden iddialarını mahkeme önünde makul bir şekilde dile getirebilmesini gerektirir.