İnsan Hakları

Görevden uzaklaştırılıp sonrasında işine iade edilen bir kamu görevlisine geriye dönük maaşlarının faizsiz olarak ödenmesi anayasal anlamda mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda faiz tahakkuk ettirilmemesinin birey üzerinde şahsi olarak aşırı bir külfet oluşturduğunu değerlendirmektedir.

Kamu görevine iade edilmeniz üzerine tarafınıza toplu olarak ödenen geçmiş dönem aylıklarınızın faizsiz ödenmesi sebebiyle değer kaybına uğraması durumunda Anayasanın otuz beşinci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, daha önce verdiği emsal kararlarda da belirttiği üzere, kamu görevlisine sonradan ödenen aylıkların faizsiz olarak verilmesinin mülkiyet hakkının korunması ile müdahalenin kamu yararı amacı arasında olması gereken adil dengeyi bozduğunu açıkça ifade etmektedir.

Kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi durumunda, bu mağduriyet size şahsi olarak olağan dışı bir külfet yüklediği için mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla hakkınızı arayabilirsiniz. İdarenin acele kamulaştırma sonrasında açtığı bedel tespiti ve tescil davasında, lehinize hükmedilen bedele uygulanan yasal faizin geç başlatılması veya oranının enflasyonun çok altında kalması sebebiyle paranızın değer kaybetmesi anayasal bir güvence olan gerçek bedelin ödenmesi ilkesine aykırılık teşkil eder.

Kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi durumunda, bu değer kaybının telafi edilmesi için yeniden yargılama talebinde bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, size ödenen kamulaştırma bedelinin makul olmayan bir şekilde geç ödenmesi veya düşük faiz işletilmesi nedeniyle enflasyon karşısında yüzde beşten fazla değer kaybına uğratılması, tarafınıza şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi, ilk derece mahkemesinde dile getirdiğiniz ancak istinaf kanun yolu aşamasında ileri sürmeyi unuttuğunuz bu talebinizi başvuru yollarının tüketilmemesi sebebiyle incelemeyecektir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının eksiksiz bir şekilde tüketilmesi zorunludur.

İlk derece mahkemesinde cep telefonunuza el konulmasıyla ilgili tazminat talebinde bulunsanız dahi, bu talebinizi istinaf dilekçesinde dile getirmeyi unuttuysanız Anayasa Mahkemesi bu konudaki ihlal iddianızı incelemeyecektir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle hukuk sistemindeki olağan kanun yollarının usulüne uygun olarak tüketilmesi zorunludur.

Kamu kurumlarından olan alacakların enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, devletten olan çeşitli para alacaklarının zaman içinde erimesi ve enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi şikâyetlerini inceleyerek bu durumun kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucu alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması durumunda, Anayasa ile güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı ve bu hakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesinin benzer nitelikteki olaylar için benimsediği ilkelere göre, alacağın tahsili amacıyla uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen, yargılama aşamasında yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılması anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir.

Şirket aleyhine açtığınız davanın yargılama sürecinde yapılan bir kanun değişikliğiyle sonuçsuz kalması durumunda, paranızı alamamanızdan kaynaklanan mülkiyet hakkı ihlalinin yanı sıra adalete erişiminizi sağlayan etkili başvuru hakkı da ihlal edilmiş sayılmaktadır. Alacağın tahsili için devletin sunduğu uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen, sizin dışınızda gelişen ve sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme yüzünden bu yolların aniden işlevsiz bırakılması, hakkınızı aramak için kullanabileceğiniz hukuki mekanizmalardan tamamen mahrum kalmanıza sebep olmaktadır.

Devlet kurumlarından olan alacağınızın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kamu makamlarından olan çeşitli para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması veya bu şekilde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı külfet yüklemektedir.