İnsan Hakları

Kamulaştırma bedelinin taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığı ve çok düşük olduğu yönündeki şikâyetlerde, sadece bedel yetersizliği Anayasa Mahkemesi tarafından doğrudan bir ihlal nedeni olarak kabul edilmemektedir. Taşınmaz bedelinin tespit edilmesi teknik bir uzmanlık gerektirdiğinden, bu işlem esasen uyuşmazlığa bakan uzman mahkemelerin görev alanındadır.

Kamulaştırma bedellerinin veya kamulaştırmasız el atma tazminatlarının yargılama süreci ve ödeme aşamasında enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Uzayan süreçler sebebiyle taşınmazınızın karşılığı olarak hükmedilen meblağın enflasyon etkisiyle erimesi, size şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemiş sayılır.

Arazinize el konulması sonrasında size ödenmesine hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda Anayasa Mahkemesine başvurduğunuzda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği yönünde karar alabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi benzer olaylarda, kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasının veya uğratılarak ödenmesinin kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Kanun hükmünde kararname ile kamu görevinden çıkarılan personelin zati demirbaş tabancasının iade edilmesi veya üçüncü kişilere devredilmesi kural olarak mümkün görülmemektedir. İlgili yönetmelik hükümleri gereğince bu silahlar devlet malı statüsünde kabul edildiğinden meslekten çıkarılma durumunda idare tarafından geri alınmakta ve iade edilmemektedir.

Görevden ihraç edildikten sonra idare tarafından geri alınan silahınızın o yıl için belirlenen zati demirbaş tabanca bedeli üzerinden tarafınıza ödenmesini talep etmeniz mümkündür. İlgili idareler, silahın aynen iade edilmesi veya bir başkasına devredilmesi mümkün olmasa da silahın satış bedelini belirleyerek bu tutarı eski personele ödemeyi bir giderim yolu olarak sunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığı yönündeki şikayetlerde öncelikle derece mahkemelerinin usul güvencelerini sağlayıp sağlamadığına bakmaktadır. Mahkeme, sadece bedel tespitinin yönteminin gerçek bedelin ödenmesini temin edip etmediğini inceler ve bir temyiz mercii gibi hareket ederek kararları her yönüyle denetlemez.

Kamulaştırma bedellerinin veya tazminatların ödenmesi sürecinde yaşanan gecikmeler sebebiyle paranın enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, daha önceki benzer nitelikteki kararlarında da vurguladığı üzere, gecikmeli ödemeler neticesinde taşınmaz bedelinin enflasyon karşısında erimesinin vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Arazinize el konulması sonrasında size ödenmesine hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, kamulaştırma bedellerinin ve tazminatların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması veya bu şekilde değer kaybıyla ödenmesi, taşınmaz sahibine şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Tarafınıza ödenmesi gereken tazminat tutarlarının zamanında veya güncel değeriyle ödenmemesi, devletin vatandaşlarına şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemesi anlamına geldiğinden mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, idarenin eylemleri sonucunda belirlenen bedellerin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması, birey ile idare arasındaki adil dengeyi birey aleyhine bozmaktadır.

İdarenin size ait bir taşınmaza yasal kamulaştırma işlemleri yapmadan doğrudan el atması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkınızın açık bir ihlalidir. Yüksek mahkeme kararlarına göre, devletin veya idarelerin özel mülkiyete konu bir taşınmaza el koyabilmesi için mutlaka 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında öngörülen usullere uygun hareket etmesi gerekmektedir.