Kıdem Tazminatı

Hâkimin size davanızdaki şekil eksikliğini düzeltmeniz için süre vermeden davanızı usulden reddetmesi hak arama özgürlüğünüzü kısıtlayan bir durumdur. Yargılama süreçlerinde temel amaç, bireylerin haklarına kavuşmasını sağlamaktır ve usul kurallarının bu amacı engelleyecek kadar katı uygulanmaması gerekir.

Anayasa Mahkemesi, işçilik alacakları için açılan davanın türü yanlış seçildiği gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan usulden reddedilmesini anayasal hakların ihlali olarak kabul etmektedir. Mahkemelerin, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağına kanaat getirdiğinde davayı doğrudan usulden reddetmesi, uyuşmazlığın esasının incelenmesini engellemektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu, hizmet birleştirmesi yoluyla emekli olan kişilere ikramiye ödenmesini, kamu görevinin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermesi kuralına bağlamaktadır. Eğer kamu görevindeki hizmet süreniz tek başına emekli aylığı bağlanması için yeterli değilse ve KHK ile ihraç edildiyseniz, kurum bu durumu kıdem tazminatı şartlarına aykırı bularak emekli ikramiyesi ödemesini reddetmektedir.

Hizmet sürenizin tek başına emekliliğe yetmemesi nedeniyle ihraç sonrası ikramiye alamamanız, Anayasa Mahkemesi tarafından eşitlik ilkesine ve anayasal güvencelere aykırı bir farklı muamele olarak değerlendirilmektedir. Mevcut uygulamada, kamudaki hizmet süresi tek başına emekli aylığı bağlanması için yeterli olan kişiler görevden hangi sebeple çıkarılırlarsa çıkarılsınlar emekli ikramiyesini alabilmektedir.

İşten ayrılma iradenizin aslında emeklilik nedenine dayandığı mahkeme kararıyla kesinleşmişse, Sosyal Güvenlik Kurumundan ilgili yazıyı makul bir süre içinde sonradan alarak işverenden kıdem tazminatınızı talep etmeniz mümkündür. Yaşadığınız olayda, kurumun hatalı kayıtları nedeniyle yazıyı zamanında alamayıp istifa dilekçenizde bu durumu açıkça belirtmemiş olsanız bile, yüksek mahkeme tarafından asıl niyetinizin emeklilik olduğu tespit edilmişse bu durum sizin için güçlü bir güvence oluşturur.

İşvereninizin maaşınızın bir kısmını elden ödemesi ve sigorta primlerinizi eksik bildirmesi durumunda iş sözleşmenizi sonlandırarak kıdem tazminatı talep etmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi incelemesine konu olan bir olayda, özel bir eğitim kurumunda çalışan bir öğretmen tam da bu gerekçelerle İş Kanunu kapsamında iş akdini feshetmiştir.

İşvereninizden kaynaklanan haksızlıklar nedeniyle işten ayrılmadan önce yeni bir işe başvurmanız veya iş bulmanız, kural olarak tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz. Yaşanan bir hukuki uyuşmazlıkta, maaşı eksik yatan bir işçi istifa etmeden kısa bir süre önce kamu kurumuna öğretmen olarak atanmak için başvurular yapmış ve ataması gerçekleştirilmiştir.

Kendi yöneticisi ve büyük hissedarı olduğunuz bir şirkette normal bir işçi gibi kıdem tazminatı veya fazla mesai ücreti talep etmeniz hukuken oldukça tartışmalı bir durumdur. Mahkemelere yansıyan olaylarda, bir kişinin şirketin neredeyse tamamına sahip olması ve aynı zamanda on yıl gibi uzun sürelerle müdür olarak atanması halinde, bu kişi ile şirket arasında işçi ve işveren ilişkisinin bulunmadığı savunması öne çıkmaktadır.

Şirkette yalnızca genel müdür sıfatıyla atanmış olmanız ve şirket ortağı veya yönetim kurulu üyesi olmamanız durumunda, sıradan bir işçi gibi kıdem ve ihbar tazminatı talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı kararlarında da belirtildiği üzere, tüzel kişiliği temsil eden genel müdürler, gerçek anlamda şirket ortağı olmadıkça veya bağımsız hareket eden bir murahhas üye sıfatı taşımadıkça, işverenle aralarındaki hukuki bağ bir hizmet ilişkisi kapsamında değerlendirilir.

İşvereninizin sizi bağımsız bir acente gibi göstermek amacıyla imzalattığı sözleşmeler gerçeği yansıtmıyorsa, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarınız için başvurmanız gereken yer iş mahkemeleridir. İş ilişkilerinde taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesi şeklen ticari bir nitelik taşıyor gibi görünse de, mahkemeler bu tür durumlarda ilişkinin özüne bakarak karar vermektedir.