Manevi Tazminat

Salgın hastalık gerekçesiyle yürüyüşünüzün idare tarafından genel bir yasaklama kararına dayanılarak tamamen engellenmesi, toplanma hakkınıza yönelik kanuni dayanağı olmayan bir müdahaledir. İdarenin bu tür yasaklamaları yaparken dayandığı İl İdaresi Kanunu, idareye yalnızca kamu düzeni veya güvenliğinin ciddi şekilde bozulduğu durumlarda müdahale yetkisi tanımakta olup kamu sağlığının korunması amacıyla genel bir yasaklama yetkisi vermemektedir.

Hukuka aykırı bir idari kararla yürüyüşünüzün engellenmesi durumunda Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali tespiti yapılarak tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. Engellenen yürüyüş veya etkinliğin gerçekleştirilmesi planlanan tarihin üzerinden zaman geçmiş olması ve etkinliğin o günkü özel anlamını yitirmesi sebebiyle, olayda tespit edilen ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak adına yeniden yargılama yapılması bu tür durumlarda somut ve hukuki bir yarar sağlamayacaktır.

Gözaltında geçirdiğiniz sürelerin hapis cezanızdan indirilmemesi sebebiyle ceza infaz kurumunda haksız yere fazladan kalmanız durumunda, bu ihlal tespitiyle birlikte manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı organlarının mecburiyeti olan indirim işlemini yapmayarak hapiste kalma sürenizin uzamasına neden olması, hürriyetinizden hukuka aykırı şekilde yoksun bırakılmanız anlamına gelir.

Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında hürriyeti kısıtlayıcı koruma tedbirlerine karşı başvuru imkânlarından yararlandırılmayan kişilerin devletten maddi ve manevi zararlarını talep etme hakkı bulunmaktadır. İlgili Yargıtay içtihatlarına göre, yakalanması veya tutuklanması yakınlarına bildirilmeyen ya da tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen itiraz haklarından faydalandırılmayan kişilerin açtığı tazminat davalarında, asıl ceza davasının sonucunun beklenmesine gerek yoktur.

Hukuka aykırı şekilde ev hapsinde tutulduğunuz tespit edilirse, bu süreçte yaşadığınız sıkıntılar ve özgürlüğünüzün kısıtlanması nedeniyle devletten manevi tazminat almanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi, meşru amaç ortaya konulmadan ve yetersiz gerekçelerle uygulanan konutu terk etmeme tedbirinin özgürlük ve güvenlik hakkını ihlal ettiğine hükmetmektedir.

Haksız yere konutu terk etmeme adli kontrol tedbirine maruz kaldıktan sonra beraat etmeniz durumunda, size ödenen tazminat miktarı yetersiz ise Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Somut bir olayda, bir kişi hakkında aylarca uygulanan bu tedbir sonrasında beraat kararı verilmiş ve açılan tazminat davasında derece mahkemeleri tarafından oldukça düşük bir manevi tazminata hükmedilmiştir.

Beraat kararı almanız halinde, yargılama sürecinde maruz kaldığınız konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbiri için devletten maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Geçmişte yasal düzenlemelerde bu tedbir tazminat talep edilebilecek koruma tedbirleri arasında açıkça sayılmadığı için mahkemeler tazminat taleplerini reddedebilmekteydi.

Haksız yere verilen disiplin cezası nedeniyle sendikal haklarınızın ihlal edildiği tespit edilirse, Anayasa Mahkemesinden ihlalin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasını ve uğradığınız manevi zararların karşılanması için tazminat ödenmesini talep edebilirsiniz. Mahkeme, basın açıklaması okumanız gibi sendikal faaliyetler nedeniyle hakkınızda verilen disiplin cezasının demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olduğuna ve kanunilik şartını taşımadığına hükmettiğinde, bu ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılması gerektiğine karar vermektedir.

Haksız yere gözaltında kalmanızın ardından hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmişse ve ödenen tazminat miktarı yetersizse Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Bu tür durumlarda mahkemelerin somut olayın şartlarına göre bir miktar takdir yetkisi bulunmakla birlikte, hükmedilen tutarın meydana gelen mağduriyetle orantısız olmaması gerekmektedir.

Hakkınızda yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra açtığınız tazminat davasında hükmedilen tutarın yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Haksız yere gözaltında tutulduğunuz süreler için devletin ödemesi gereken manevi tazminat miktarının, yaşadığınız mağduriyetle orantılı olması ve tazminat hakkının özünü zayıflatacak kadar düşük olmaması gerekmektedir.