Mülkiyet Hakkı

Terör ve terörle mücadeleden doğan zararların karşılanması için yapılacak idari başvurularda, zarar konusu olay süregelen bir nitelik taşıyorsa başvuru süresinin müdahalenin tamamen kesildiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülke ulaşılamaması gibi devam eden ve süreklilik arz eden müdahalelerde olay için somut ve tek bir başlangıç tarihi belirlenmesi mümkün değildir.

Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali tespit ettiği durumlarda genellikle doğrudan maddi veya manevi tazminata hükmetmek yerine, ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Mahkeme, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ve mağduriyetin giderilmesi için en uygun yöntemin ilgili dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilerek yargılamanın yeniden başlatılması olduğuna kanaat getirmektedir.

Bir şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan dava devam ederken yapılan kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsil imkânının ortadan kaldırılması mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlaline yol açmaktadır. Anayasa Mahkemesi bu tür olaylarda, kişinin alacağını tahsil etmek için uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen yargılama sırasında yürürlüğe giren bir kanuni düzenleme nedeniyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını anayasal güvencelere aykırı bulmaktadır.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucunda alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer dosyalarda, alacağın tahsili amacıyla uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yürürlüğe giren kanuni düzenlemeler sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı hak ihlali olarak değerlendirmektedir.

Bireysel başvuru yoluna gittikten aylar sonra sunacağınız ek dilekçelerle, ilk başvuru formunuzda hiç yer almayan tamamen yeni hak ihlali iddialarını dosyanıza dâhil etmeniz kural olarak mümkün değildir. Bireysel başvuruların, başvuru yollarının tüketildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren mevzuatta öngörülen otuz günlük başvuru süresi içinde yapılması zorunludur.

Yabancı uyruklu asistan doktorların döner sermaye ek ödemesinden yararlandırılmaması, mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak ayrımcılık yasağı ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, Türk vatandaşı olan tıpta uzmanlık öğrencileri bu ödemelerden faydalanırken aynı işi yapan yabancı uyruklu asistan hekimlerin uyrukluk temelinde farklı bir muameleye tabi tutulması hukuka aykırıdır.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucunda alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi, benzer uyuşmazlıklarda alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yürürlüğe giren kanuni düzenlemeler nedeniyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesi, aynı veya benzer konulardaki ihlal iddialarını içeren bireysel başvuru dosyalarını hukuki irtibat bulunması nedeniyle birleştirme kararı vererek tek bir dosya üzerinden inceleyebilmektedir. Sizin durumunuzda olduğu gibi, bir şirkete yatırılan paranın iadesi amacıyla açılan dava sürerken yapılan kanuni düzenleme sonucunda alacağın tahsil imkânının ortadan kalkması nedeniyle mağduriyet yaşayan kişilerin başvuruları, usul ekonomisi ve tutarlılık açısından birleştirilerek karara bağlanmaktadır.

Süregelen müdahalelerde zarar konusu olay için somut bir tarih belirlenemeyeceğinden ilgili kanunda belirtilen başvuru sürelerinin müdahalenin kesildiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülke ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini için Zarar Tespit Komisyonuna yapılan başvurularda sürenin katı bir şekilde yorumlanması hak ihlaline yol açmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkı ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini tespit ettiği durumlarda doğrudan tazminat ödemek yerine genellikle dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar vermektedir. Yüksek mahkemenin yaklaşımına göre, tespit edilen hak ihlalinin ve bu ihlalin doğurduğu sonuçların ortadan kaldırılması için yerel mahkeme tarafından yeniden yargılama yapılması hukuki anlamda yeterli bir giderim sağlamaktadır.