Mülkiyet Hakkı

Bir yargılama sırasında malvarlığınız üzerine konulan ihtiyati tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için hem kapsamı hem de süresi bakımından orantılı olarak uygulanması şarttır.

İhtiyati tedbirin uzun sürmesinden kaynaklanan mülkiyet hakkı ihlallerinde, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için genellikle yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar bulunmamakta ve doğrudan tazminat ödenmesi yoluna gidilmektedir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan asıl sorunun tedbirin kendisi değil, bu tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi olduğuna dikkat çekmektedir.

Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı niteliğinde olmayan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte eşyanızın müsadere edilerek infazına girişilmesi mülkiyet hakkınızı ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına müsadere yoluyla yapılan müdahalenin keyfî veya hukuka aykırı olup olmadığının ileri sürülebileceği yeterli güvencelerin sağlanması gerektiğini belirtmektedir.

Arazinize el atılması karşılığında mahkeme tarafından hükmedilen tazminatın tarafınıza ödenene kadar geçen süre içinde enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda daha önce verdiği emsal kararlara dayanarak, vatandaşların hak ettiği tazminat bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesine göz yumulmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

Evet, Anayasa Mahkemesinin geçmişte sizin durumunuza benzer olaylar için verdiği ve vatandaşların mülkiyet haklarını enflasyona karşı koruyan çok sayıda emsal kararı bulunmaktadır. Yüksek mahkeme, kamulaştırma bedelleri ve el atma tazminatlarının enflasyon karşısında değer kaybına uğratılmasına ilişkin şikâyetleri incelerken daha önceki yerleşik içtihatlarını temel almaktadır.

Kazandığınız tazminatın enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Mahkeme, idareler tarafından kamulaştırma yapılmaksızın el atılan taşınmazlar için ödenmesine hükmedilen tazminatların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasını veya uğratılarak ödenmesini bireylere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği şeklinde değerlendirmektedir.

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine yönelik iddialarınız için nihai kararı öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atılması olgusunu nihai yargı kararlarıyla veya en geç icra takibi başlattığınız tarihlerde öğrendiğinizi kabul etmektedir.

İhalenin sonradan mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve sözleşmenin feshedilmesi durumunda, uğradığınız zararların tazmini için ayrı bir dava açma imkânınız her zaman bulunmaktadır. İhale sürecinde akdedilen sözleşme ve iş artışı nedeniyle ödediğiniz damga vergisi veya ihale kararı damga vergisi gibi kesintilerin iadesi için öncelikle düzeltme ve şikâyet başvurusunda bulunmanız gerekmektedir.

İhalenin iptal edilmesi ve sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle uğradığınızı iddia ettiğiniz kâr kaybı ve yaptığınız harcamalar için doğrudan mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla tazminat alamazsınız, öncelikle bu zararların tazmini amacıyla adli veya idari yargıda ayrı bir dava açmanız gerekir. İdarenin ihaleyi iptal etmesi kamu yararı taşıyan ve ölçülü bir müdahale olarak kabul edildiğinden, bu işlem tek başına mülkiyet hakkınızı ihlal etmez.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında ciddi şekilde değer kaybetmesini mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul etmektedir. Mahkeme, bu tür durumlarda vatandaşlara ödenen kamulaştırma bedellerinin zaman içinde yaşanan enflasyon yüzünden erimesinin, kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.