Tazminat

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde devlet ile sağlanan uzlaşma neticesinde belirlenen tazminatın süresi içinde ödenmemesi durumunda, gecikilen süre için devlete gecikme faizi uygulanmaktadır. Taraflar arasında yapılan anlaşmaya göre devlet, belirlenen maddi zararı ve uygulanabilecek tüm vergileri kararın bildirim tarihinden itibaren genellikle üç ay içinde ödemeyi taahhüt eder.

Doğrudan yanıt: Adil yargılanma hakkınızın ihlal edilmesi nedeniyle yaşadığınız manevi zararlar için tazminat alabilirsiniz ancak uğradığınızı iddia ettiğiniz doğrudan maddi kayıplar için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tazminata hükmetmemektedir. Mahkeme, adil yargılanma hakkının usule ilişkin güvencelerinin ihlal edildiği durumlarda, eğer bu ihlal olmasaydı yargılamanın sonucunun ne olacağı konusunda bir tahminde bulunmayı reddetmektedir.

Yaşam hakkı ihlali tespit edilen durumlarda, yaşanan derin acı ve ıstırap nedeniyle devletten manevi tazminat talep edebilir ve bu talebiniz karşılığında adil tazmin kapsamında bir ödeme alabilirsiniz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletin sorumluluğunda olan bir alanda meydana gelen ölüm ve yetersiz soruşturma durumlarında, geride kalan aile bireylerinin yaşadığı mağduriyeti bir nebze olsun gidermek amacıyla manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir.

Devletin kendi hatasından kaynaklanan bir tapu iptali durumunda, mağdur edilen vatandaşı zararın giderilmesi için eski satıcılara karşı dava açmaya mecbur bırakması adil bir çözüm değildir ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından orantısız bir müdahale olarak değerlendirilmektedir. İyi niyetli alıcının, hukuki ve fiili durumu son derece belirsiz olan satıcıları bulup onlara karşı uzun ve masraflı hukuk yollarına başvurması, telafisi zor ve aşırı bir yüktür.

Adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi doğrudan arazinizi geri alacağınız veya maddi zararınızın tamamen karşılanacağı anlamına gelmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, yargılamadaki tarafsızlık sorunu gibi usul hataları nedeniyle ihlal bulduğunda, mülkiyet kaybıyla usul ihlali arasında doğrudan bir nedensellik bağı kuramayacağı için genellikle maddi tazminat taleplerini reddetmektedir.

Evinizin yıkılması yasal bir dayanağa sahip değilse, idarenin veya anlaştığı inşaat şirketinin size sadece yeni bir daire önermesi ve bunu kabul etmeye zorlaması hukuken geçerli bir çözüm yöntemi değildir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına göre, idarenin mülkünüze müdahale edebilmesi için bu işlemin mutlaka açık, öngörülebilir ve prosedürlere uygun bir yasal dayanak çerçevesinde yapılması gerekir.

Yerel mahkemelerin mülkiyet hakkınızı ihlal eden yıkım işlemini haksız yere hukuka uygun bulması durumunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurarak zararınızın tazminini talep edebilirsiniz. Mahkeme, idarenin eyleminin ulusal mevzuattaki açık kurallara örneğin acil yıkım için gereken mahkeme kararı şartına uymadığını tespit ederse, mülkünüzün elinizden alınmasını haksız bularak adil bir tazminata hükmedebilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde haklı bulunmanız durumunda, uğradığınız ihlalin telafisi için en uygun yolun yargılamanın yenilenmesi olduğuna karar verilebilir ve ayrıca size manevi tazminat ödenebilir. Somut olayda mahkeme, başvurucunun çocukluk döneminde işlediği bir suç nedeniyle yıllar sonra savcılık mesleğine kabul edilmemesini bir hak ihlali olarak tespit etmiş ve iç hukuktaki yargılamanın yeniden yapılarak dosyanın insan hakları standartlarına uygun bir şekilde tekrar değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde mahkemeye erişim hakkınızın ihlal edildiği tespit edilse bile, atanmadığınız dönemdeki maaşlarınızı doğrudan maddi tazminat olarak alabilmeniz kesin değildir. Mahkeme, yerel mahkemelerin davayı esastan incelemeyi reddetmesini bir hak ihlali olarak görse de, dava esastan görülmüş olsaydı yerel mahkemenin sizi haklı bularak atanmamanız sebebiyle oluşan maaş kayıplarınızı ödemeye kesin olarak hükmedip hükmetmeyeceği konusunda bir varsayımda bulunamaz.

Evet, yerel mahkemelerin haksız kararları neticesinde ödemek zorunda kaldığınız tazminat bedellerini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararıyla geri almanız mümkündür. Mahkeme, ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğine karar verdiğinde, siyasetçiye ödemek zorunda bırakıldığınız asıl tazminat tutarını doğrudan bir maddi tazminat kalemi olarak değerlendirir.