Usul Hukuku

Veri sorumlularının kişisel verilerinizi işlerken her zaman dürüstlük kuralı ve hukuka uygunluk ilkelerine riayet etmesi zorunlu olup, indirim kartı gibi basit bir işlem için annenizin kızlık soyadı gibi gereksiz detayların istenmesi hukuka aykırılık teşkil edebilecek önemli bir emaredir. Hukukumuzda kişisel verilerin yalnızca işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması ilkesi benimsenmiş olup, bir hazır giyim mağazasının sadece iletişim ve kimlik bilgilerinizi alması meşru bir amaç olarak değerlendirilebilirken, bunun ötesine geçerek aşırı veri talep etmesi hakkın kötüye kullanılması olarak yorumlanabilir.

Topluma açık bir kafe veya restoran gibi ortamlarda bulunuyor olsanız dahi, sadece kendi aranızda geçen ve başkaları tarafından hususi bir çaba sarf edilmeden duyulamayacak olan fısıldaşmalarınızın veya sohbetlerinizin gizlice dinlenmesi hukuka aykırılık taşıyan bir eylemdir. Yasalarımız, bireylerin kendi aralarında gerçekleştirdikleri bu tür aleni olmayan özel konuşmaların, bir cihaz yardımıyla rıza dışında dinlenmesini, kaydedilmesini veya aktarılmasını ceza hukuku anlamında suç teşkil edebilecek davranışlar arasında saymaktadır.

E-ticaret platformlarının olağandan uzun ve karmaşık genel veri işleme belgeleri veya gizlilik politikaları içine onay ibarelerini saklayarak kullanıcılardan rıza almaya çalışması, aydınlatma yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirilmediğine yönelik kuvvetli bir emare oluşturmaktadır. Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararlarına göre aydınlatma yükümlülüğü ile kişisel veri işlenmesine dair açık rızanın alınması işlemlerinin aynı metin üzerinden sunulması ve birbirinden bağımsız olarak tasarlanmaması hukuka aykırılık teşkil eden bir kural ihlalidir.

Dijital hizmet sağlayıcı şirketlerin, kullanıcıların özel iletişimlerine ait verileri veya yazışma içeriklerini devlet kurumlarıyla paylaşması, ancak yasalarda açıkça belirlenmiş zorunlu hallerde ve genellikle bir yargı kararı bulunması koşuluyla hukuka uygun kabul edilebilir. Devletlerin ulusal güvenlik gibi gerekçelerle, yeterli hukuki güvence ve bağımsız denetim mekanizması olmaksızın şirketlerden kitlesel veya keyfi veri talep etmesi, uluslararası hukukta haberleşme hürriyeti bağlamında hukuka aykırılık taşıyabilecek bir durumdur.

Bir uygulamanın sizden sadece belirli bir hizmeti sunmak için aldığı bilgileri, rızanız veya hukuki bir gereklilik olmaksızın başka amaçlarla işlemesi ve size özel reklamlar sunması hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur. Veri koruma kuralları gereği, kişisel veriler ancak belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenebilir ve sonradan ortaya çıkan uyumsuz amaçlar için kullanılamaz.

Kolluk kuvvetlerinin makul şüphe gerekçesiyle dahi olsa, yasal şekil şartlarına uymadan ve rızanız bulunmadan bedeniniz üzerinde zorla detaylı ve mahrem arama yapması, anayasal haklarınıza yönelik çok ciddi bir müdahale sayılır. Ceza kanunlarımıza göre kişinin vücut boşluklarında veya bedeni üzerinde bu tarz hassas tıbbi veya fiziki müdahalelerin gerçekleştirilebilmesi kural olarak bir hâkim kararı yahut savcı talimatı gibi net bir kanuni yetkiye dayanmak zorundadır.

Çocuğunuzun tedavi sürecine ait görsellerin sizin onayınız veya çocuğunuz yeterli olgunluktaysa onun izni olmadan ticari reklam amaçlarıyla yayınlanması açık bir yasa ihlali niteliği taşımaktadır. Kişilerin fotoğrafları ve tedaviye dair durumları, hukukumuzda özel hayatın gizliliği ve kişisel veri kapsamında güvence altına alınmış olup, bu bilgilerin doktorlar tarafından izinsiz afişe edilmesi hukuka aykırılık teşkil eder.

Dijital ortamlarda kullanıcıların tercihlerini manipüle ederek onları aslında istemedikleri ürünleri satın almaya veya kişisel verilerini gereksiz yere paylaşmaya yönlendiren aldatıcı arayüz tasarımları hukuka aykırılık emareleri barındırır. İlgili yasal düzenlemelerde manipülatif yapay zeka ve karanlık tasarımlar olarak adlandırılan bu tür bilinçaltı yöntemlerin kullanılması hukukun korumadığı alanlar arasında değerlendirilir.

İletişim bilgilerinizin izinsiz olarak paylaşılması, sizi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kıldığı için kesinlikle kişisel veri kapsamında değerlendirilmektedir. Kanun kapsamında, belirli veya kimliği belirlenebilir gerçek kişiye ait her türlü bilgi kişisel veri olarak tanımlanmaktadır ve bu tür verilerin sizin bilginiz dışında işlenmesi hukuka aykırılık teşkil edebilmektedir.

İsminiz ve telefon numaranız gibi sizi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan her türlü bilgi kişisel veri olarak kabul edilmektedir ve bunların izinsiz kullanılması idari veya hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında bir bilginin korunabilmesi için o bilginin belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiye ait olması zorunlu tutulmuştur.