Makale

Günümüzde nakit ödemelerin yerini alan banka ve kredi kartları, ticari hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ancak bu teknolojik kolaylık, kötü niyetli kişilerin haksız menfaat elde etmesi için yeni yollar da doğurmuştur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun bilişim alanındaki suçlar bölümünde yer alan TCK 245/1 maddesi, tam da bu noktada devreye girerek, gerçek bir banka veya kredi kartının kötüye kullanılmasını cezalandırmaktadır. Yasaya göre, başkasına ait bir kartı her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kişi, kart sahibinin rızası olmaksızın bu kartı kullanarak veya kullandırtarak kendisine ya da bir başkasına yarar sağlarsa suç işlemiş olur. Bilişim hukuku uygulamaları çerçevesinde bu suç tipi, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle malvarlığı değerlerine yapılan hukuka aykırı müdahaleleri engellemeyi amaçlar. Kanun koyucu, bu düzenleme ile hem kart hamillerinin malvarlığını hem de bankacılık sistemine olan güveni koruma altına almıştır.

Suçun Maddi Unsurları ve Kapsamı

TCK 245/1 maddesinde düzenlenen suçun maddi konusu, sahte olmayan ve hukuksal olarak geçerli gerçek bir banka veya kredi kartıdır. Bu karta fiziki varlığı bulunmayan sanal kartlar da dahildir. Bilişim hukuku bağlamında suçun oluşabilmesi için failin, bu kartı her ne suretle olursa olsun ele geçirmesi veya hukuka uygun bir sebeple elinde bulundursa dahi sonrasında rızaya aykırı şekilde sınırları aşarak kullanması gerekmektedir. Yargıtay kararlarına göre, eylemin tamamlanması için failin kendisine veya bir başkasına mutlak surette ekonomik bir yarar sağlaması şarttır. Sadece kartı ele geçirmek suçun oluşması için yeterli değildir; harcama yapılması, para çekilmesi veya mail-order yöntemiyle haksız menfaat temin edilmesi gerekir. Eğer kart kullanılır ancak bankanın onay vermemesi gibi failin elinde olmayan nedenlerle yarar sağlanamazsa, suç teşebbüs aşamasında kalmış sayılır.

Mağdur ve Failin Hukuki Statüsü

Bu suçta fail herkes olabilir; kanun fail bakımından özel bir vasıf aramamıştır. Ancak suçun mağduru konusunda uygulamada özellikli durumlar mevcuttur. Yargıtay içtihatlarına göre, ele geçirilen kart kullanıldığında malvarlığında azalma meydana gelen kart hamili suçun mağdurudur; kartı çıkaran banka ise suçtan zarar gören konumundadır. Buna karşın, eğer kart henüz sahibine teslim edilmeden ele geçirilmişse, hukuki sorumluluk henüz hamile geçmediği için suçun mağduru kartı çıkaran kurum olan banka kabul edilmektedir. Yine ölen bir kişiye ait kartın, ölümden sonra yakınları tarafından maaş çekmek amacıyla kullanılması halinde de ölümle birlikte rıza ortadan kalktığı için TCK 245/1 maddesi uyarınca haksız menfaat elde etme suçu oluşmaktadır.

Sık Karşılaşılan Suç İşleme Yöntemleri

Bilişim hukuku uygulamalarında ve yüksek mahkeme içtihatlarında gerçek kartların kötüye kullanımı eylemleri çok çeşitli şekillerde karşımıza çıkmaktadır. Gelişen teknolojiyle birlikte failin fiili gerçekleştirme biçimleri de farklılaşmış olup, suçun işleniş biçimi ceza miktarının belirlenmesinde ve eylemin nitelendirilmesinde büyük önem taşır. Bir bilişim avukatı olarak dosya analizlerinde bu eylemlerin mağdurun rızası kapsamında kalıp kalmadığı titizlikle değerlendirilmelidir. Kart bilgilerinin gizliliğinin ihlal edilmesi ve sonrasında gerçekleşen işlemler, her ne suretle olursa olsun hukuka aykırı menfaat temini şartını taşıyorsa TCK 245/1 kapsamında değerlendirilir. Yargıtay kararlarına yansıyan ve uygulamada en sık rastlanan kötüye kullanım yöntemleri aşağıda sıralanmaktadır:

• ATM haznesine aparat yerleştirerek mağdurun kartının sıkışmasını sağlamak ve sonrasında kartı ile şifresini ele geçirerek para çekmek.
• İnternet üzerinden ele geçirilen gerçek kart bilgileri ile fiziki kart olmaksızın sanal alışveriş yapmak veya mail-order yöntemini kullanarak menfaat temin etmek.
• Kart sahibinin rızası ile belirli bir alışveriş veya miktar için verilen kartın, fail tarafından limit dışına çıkılarak izinsiz kullanılması.
• Posta veya kargo sürecinde hamiline henüz teslim edilmeyen kartların, görevliler veya üçüncü kişilerce ele geçirilerek alışverişte kullanılması.

Yaptırım, Şahsi Cezasızlık ve Etkin Pişmanlık

Suçun yaptırımı, kanun koyucu tarafından üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası olarak belirlenmiştir. Ancak TCK 245/4 maddesi uyarınca, suçun haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler, belirli derecedeki altsoy, üstsoy, kayın hısımları veya aynı konutta beraber yaşayan kardeşler aleyhine işlenmesi halinde faile ceza verilmez. Bu durum bir şahsi cezasızlık sebebidir. Bununla birlikte, eğer fail suçu işledikten sonra, hakkında kovuşturma başlamadan önce veya hüküm verilmezden evvel, bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı maddi zararı aynen iade veya tazmin suretiyle tamamen giderirse, TCK 168. madde kapsamındaki etkin pişmanlık hükümlerinden yararlandırılır ve cezasında indirime gidilir. Bilişim avukatları, somut olayın özelliklerine göre hem şahsi cezasızlık hallerini hem de etkin pişmanlık süreçlerini titizlikle değerlendirmelidir.