Makale

Bilişim teknolojilerinin hayatımızın her alanına entegre olması, hukuki düzenlemelerin de bu alandaki gelişmelere uyum sağlamasını zorunlu kılmıştır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, bilişim alanında işlenen suçları özel olarak düzenleyerek hukuki bir koruma kalkanı oluşturmuştur. Bilişim suçları, doktrin ve uygulamada doğrudan bilişim suçları ve dolayısıyla bilişim suçları olarak ikili bir tasnife tabi tutulmaktadır. Doğrudan bilişim suçları, bilişim sistemlerine karşı veya bu sistemler aracılığıyla işlenen, klasik yöntemlerle gerçekleştirilmesi mümkün olmayan eylemleri ifade eder. TCK Madde 243 kapsamında düzenlenen bilişim sistemine girme ve orada kalma suçu ile TCK Madde 244 kapsamında düzenlenen bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçları, doğrudan bilişim suçlarının temelini oluşturur. Bu düzenlemelerin kaynağını büyük ölçüde Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi oluşturmaktadır. Hukuk büromuz, bilişim hukuku pratiğinde en sık karşılaşılan bu suç tiplerini, kanuni unsurları ve yargı uygulamaları çerçevesinde ele alarak, hak ihlallerinin önüne geçilmesi ve adil yargılanma hakkının tesisi için bu kapsamlı hukuki analizi sunmaktadır.

TCK Madde 243: Bilişim Sistemine Girme ve Orada Kalma Suçu

TCK Madde 243 uyarınca, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ve orada kalmaya devam etmek suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçun oluşabilmesi için failin sadece sisteme hukuka aykırı olarak girmesi yeterli olmayıp, aynı zamanda sistemde kalmaya devam etmesi de yasal bir zorunluluktur. Bilişim sistemine girme ve orada kalma suçu, neticesi harekete bitişik ve kesintisiz bir suç niteliği taşır. Failin eylemi, özel hayatın gizliliği, verilerin güvenliği, sistem sahibinin çıkarları ve bilişim sisteminin genel güvenliği gibi birden fazla korunan hukuki değeri ihlal etmektedir. Suçun faili herhangi bir kişi olabilirken, mağduru sistem üzerindeki hak ve menfaati zedelenen gerçek veya tüzel kişilerdir. İlgili fiilin, bedeli karşılığında yararlanılabilen bir sistem hakkında işlenmesi cezada indirim nedeni olarak kabul edilirken; sistemin içerdiği verilerin failin kastı olmaksızın yok olması veya değişmesi hali ise netice sebebiyle ağırlaşmış hal olarak düzenlenmiştir. Failin bu suçu işlemesinde özel bir amaç aranmaz, genel kast yeterlidir.

TCK Madde 244: Bilişim Sistemini Engelleme ve Bozma Suçları

TCK Madde 244'ün birinci fıkrası, bir bilişim sisteminin işleyişini engelleme veya bozma fiillerini yaptırım altına almaktadır. Sistemin engellenmesi, bilişim sisteminin düzgün işlemesinden elde edilecek faydanın ortadan kaldırılması veya sistemin işlevlerini yerine getiremez hale sokulmasıdır. Bozma fiili ise, bilişim sisteminin kendisinden beklenilen işi yapamayacak duruma getirilmesi, düzeninin karıştırılması ve sisteme maddi veya yazılımsal zarar verilmesidir. Bu fıkra kapsamındaki suç, seçimlik hareketli bir suç olup, belirtilen hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesiyle suç tamamlanmış olur. Bu suç tipiyle, bilişim sistemlerinin doğru ve aksaksız çalışması ile bilişim sistemine olan güven korunmaktadır. Sistemin işleyişine yapılan müdahalenin fiziksel donanımlara zarar verme yoluyla veya çeşitli yazılımlar kullanılarak soyut unsurlara yöneltilmesi arasında suçun oluşumu bakımından bir fark bulunmamaktadır. İlgili eylemler genel kast ile işlenebilir ve failin gerçekleştirdiği fiilin sonuçlarını istemesi gerekmektedir.

TCK Madde 244/2: Bilişim Sistemindeki Verilere Zarar Verme Suçu

TCK Madde 244'ün ikinci fıkrası, bilişim sisteminde yer alan soyut verilere yönelik saldırıları düzenler. Bu kapsamda, bilişim sistemindeki verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek, erişilmez kılmak, sisteme veri yerleştirmek veya var olan verileri başka bir yere göndermek suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçun konusu doğrudan sistemin kendisi değil, sistem içerisindeki verilerdir. Verilerin maddi değeri genellikle bilişim sisteminin somut değerinden çok daha yüksektir. İşlenen fiilin niteliğine göre haberleşme özgürlüğü, özel hayatın gizliliği veya fikri mülkiyet hakları gibi çeşitli hukuki değerler korunmaktadır. Fiil sonucunda veriler tamamen ortadan kaldırılabileceği gibi, yetkisiz kişilerin erişimine açılabilir veya sistemin orijinalinde bulunmayan veriler sisteme eklenebilir. Suçun tamamlanabilmesi için zararın oluşması şarttır, dolayısıyla bu bir zarar suçudur. Eylemlerin bir banka, kredi kurumu veya kamu kurumu sisteminde işlenmesi ise cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli hal olarak belirlenmiştir.

Bilişim Sistemi Kullanılarak Haksız Yarar Sağlama Suçu

TCK Madde 244'ün dördüncü fıkrası, bilişim sisteminin işleyişine müdahale edilmesi veya verilere zarar verilmesi yoluyla failin kendisine veya bir başkasına haksız bir çıkar sağlaması durumunu düzenler. Bu hükmün uygulanabilmesi için, gerçekleştirilen haksız menfaat temini eyleminin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçu oluşturmaması şarttır. Geleneksel suç tipleri olan hırsızlık, dolandırıcılık veya zimmet gibi suçların unsurlarının oluşmadığı hallerde doğabilecek yasal boşlukları doldurmak amacıyla oluşturulmuş bağımsız bir suç tipidir ve tali norm niteliği taşır. Bu suçun oluşabilmesi için mağdurun aleyhine maddi veya manevi bir zararın meydana gelmesi ve failin haksız menfaat elde etme kastıyla hareket etmiş olması aranır. Suçun faili, bilişim sisteminin açıklarını kullanarak elde ettiği hukuka aykırı menfaat ile mağdurun malvarlığı veya diğer haklarına doğrudan zarar vermektedir.

Suçun Özel Görünüş Biçimleri: Teşebbüs, İştirak ve İçtima

TCK madde 243 ve 244 kapsamında düzenlenen doğrudan bilişim suçlarında, ceza hukukunun özel görünüş biçimleri olan teşebbüs, iştirak ve içtima müesseseleri her somut olay bazında mahkemelerce titizlikle değerlendirilmelidir. Bilişim alanındaki eylemlerin karmaşık yapısı, failin kastının belirlenmesi ve meydana gelen zararın boyutları, suçun hangi aşamada kaldığını veya eyleme katılan diğer şahısların sorumluluk derecelerini doğrudan etkilemektedir. Hukuk büromuz, bilişim davalarında bu cezai kavramların doğru tespiti ve savunma stratejilerinin oluşturulması için teknik ve hukuki altyapıya sahip uzman kadrosuyla müvekkillerine hizmet vermektedir. Söz konusu suçların özel görünüş biçimleri uygulamada şu şekilde karşımıza çıkmaktadır:

• Failin uygun icra hareketleriyle sisteme girmeye çalışması ancak güvenlik duvarı veya elektrik kesintisi gibi elinde olmayan nedenlerle sistemde kalamaması veya verilere zarar verememesi durumunda suç teşebbüs aşamasında kalmış sayılır.
• Bu suç türlerinde iştirak açısından özel bir ayrım bulunmamaktadır. Suçun işlenmesi için teknik destek sağlayan, şifre kıran veya başkasını suça azmettiren kişiler somut olaya göre müşterek fail, yardım eden veya azmettiren sıfatıyla cezalandırılır.
• Aynı suç işleme kararı altında, aynı kişi veya kuruma karşı eylemlerin farklı zamanlarda tekrarlanması durumunda faile zincirleme suç hükümleri uygulanır. Ancak fail, bilişim sistemini daha ağır bir suçu işlemek için kullanmışsa, fikri içtima kuralları gereği daha ağır olan suçtan cezalandırılır.