Soru & Cevap
Beni ilk mahkemede mahkûm eden hâkim, daha sonra yargıtaydaki temyiz dosyamı inceleyen heyette de yer aldı. Aynı hâkimin iki aşamada da davama bakması adil yargılanma hakkımın ihlali değil mi?
Bu durum, mahkemenin tarafsızlığına dair haklı şüpheler uyandırdığı için adil yargılanma hakkının açık bir ihlalidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ilk derece mahkemesinde mahkûmiyet kararı veren bir hâkimin, aynı davanın daha sonraki bir aşamasında yüksek mahkeme heyetinde yer almasını tarafsızlık ilkesi bağlamında sorunlu bulmaktadır. Söz konusu davada, ilk derece mahkemesi başkanı olarak görev yapan ve sanık hakkında hapis ile para cezasına hükmeden bir hakimin, yıllar sonra aynı davanın temyiz incelemesini yapan Yargıtay heyetinde görev alması hukuka aykırı bulunmuştur. Her ne kadar yüksek mahkeme davanın esasını değil, yalnızca hukuki yönünü incelese de, aynı uyuşmazlıkta daha önce esasa ilişkin karar vermiş birinin yeniden görev alması, yargılamanın bağımsızlığına gölge düşürmektedir. Mahkeme, bu tür bir görev birikiminin, sanığın gözünde objektif tarafsızlık konusunda haklı şüpheler doğuracağını ve yüksek mahkemenin genel tarafsızlığını zedeleyeceğini vurgulamıştır. Dolayısıyla, bir hâkimin aynı davanın hem esasına hem de temyiz incelemesine katılması, adil bir yargılamanın gerektirdiği temel usul güvenceleri ile bağdaşmamaktadır.