Soru & Cevap
Kilisemize ait araziler geçmişte devlet tarafından iki farklı kanuna dayanılarak müsadere edilmiş. İade talebimiz eski tarihli karar gerekçe gösterilerek reddedildi. Bu yasal bir engel midir?
Bir mülkün geçmişte birbirine paralel veya birbiriyle çelişen iki farklı yasal düzenleme ile müsadere edilmiş olması durumunda, mahkemelerin yalnızca en eski tarihli düzenlemeyi dikkate alarak iade talebini reddetmesi her zaman yasal bir engel teşkil etmeyebilir. İlgili uyuşmazlıkta, mahkemelerin hangi müsadere işleminin fiilen etkili olduğunu ve devletin o dönemki gerçek niyetini kapsamlı bir şekilde incelemesi beklenir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin incelediği uyuşmazlıklara göre, eğer mülkün iadesini düzenleyen kanunlar belirli bir dönemi kapsıyorsa ve devletin mülke fiilen el koyması bu döneme denk gelen ikinci bir işlemle gerçekleşmişse, mahkemelerin katı ve şekilci bir yorumdan kaçınması gerekir. Bu gibi istisnai durumlarda, hak sahiplerinin lehine olan yorumun benimsenmesi ve iade lehine yorum ilkesi çerçevesinde hareket edilmesi büyük önem taşır. Mahkemelerin, mülkiyetin devrine ilişkin süreci sadece eski tarihli bir kararnameye dayandırıp, sonraki idari işlemleri ve devletin mülk üzerindeki fiili tasarrufunu tamamen görmezden gelerek incelemeyi yarıda kesmesi, mülkiyetin iadesi amacıyla oluşturulan yasaların ruhuna ve mülkiyet hakkı korumasına aykırı düşebilecek sonuçlar doğurur.