Açık Rıza

İşverenin sizin usulüne uygun açık rızanızı almadan ve başvurduğunuz pozisyonla doğrudan haklı bir bağlantısı olmadan kredi notunuzu veya icra dosyalarınızı gizlice araştırması hukuka aykırı bir veri işleme uygulamasıdır. Bir işçi adayının aşırı borçlu olması, sadece parayla doğrudan ilişkili ve yüksek derecede güven gerektiren çok özel görevlerde (örneğin banka veznedarlığı veya finans müdürlüğü) meşru bir araştırma konusu olarak kabul edilebilir.

İnternet üzerinden yaptığınız alışverişlerde ad, soyad ve adres gibi kimlik ile iletişim bilgilerinizin alınması, ürünün size teslim edilebilmesi için zorunlu olduğundan kural olarak yasaldır. Satıcı ile aranızda kurulan sözleşmenin ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması sebebiyle, bu tür temel bilgilerin işlenmesi hukuka uygunluk sebepleri arasında yer alır ve genellikle ayrıca bir açık rıza aranmaz.

Bankanızın sadece açık rızanıza dayanarak hesap bilgilerinizi istediği üçüncü kişilerle veya yurt dışıyla paylaşması hukuken mümkün görünmemektedir. Bankacılık Kanunu kapsamında yapılan düzenlemelere göre, bir bilgi müşteri sırrı niteliği taşıyorsa, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında açık rızanız alınmış olsa dahi, sizden gelen özel bir talep veya talimat olmaksızın bu bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur.

Akıllı cihazlarınız aracılığıyla toplanan verilerinizin rızanız dışında satılması durumunda hukuki yollara başvurmanız mümkündür. İlk olarak satın aldığınız nesnenin kullanımına dair sözleşmede veya uygulamasında verilerinizin satılabileceğine dair itiraz edilemez nitelikte bir madde bulunuyorsa, bu durum tüketici hukukunda haksız şart olarak değerlendirilebilecek önemli bir emaredir.

Okul yönetiminin veya öğretmenlerin, çocukların fotoğraflarını ve videolarını velilerin açık rızası olmaksızın sosyal medya hesaplarında veya kurum internet sitelerinde paylaşması hukuka aykırı bir veri işleme faaliyetidir. Çocuğun kişisel verilerinin tanıtım veya başka herhangi bir amaçla üçüncü kişilerle paylaşılabilmesi için, yasal temsilcisi konumundaki ebeveynlerin açık rıza beyanlarının kanuna uygun usullerle aydınlatma yapılarak alınmış olması zorunludur.

Kişisel verilerinizin yalnızca bilgisayar sistemleri ve algoritmalar tarafından insan müdahalesi olmaksızın analiz edilmesi sonucunda aleyhinize bir karar çıkması durumunda, bu sonuca itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Kanun mevzuatı, bireylere, kendileri hakkında önemli etkiler doğuran ve münhasıran otomatik veri işleme süreçlerine dayanılarak alınan kararların konusu olmama güvencesi sunmaktadır.

İşyerine giriş ve çıkışların takibi amacıyla işveren tarafından parmak izi gibi biyometrik verilerin alınması, kural olarak işçinin özgür iradesiyle vereceği açık rızasına bağlıdır ve alternatif yöntemler varken bunun zorunlu tutulması hukuka aykırılık teşkil edebilir. Biyometrik veriler, kişinin fiziksel özelliklerini yansıtan özel nitelikli kişisel veriler arasında yer alır ve bu verilerin işlenmesi sıkı sıkıya korunmaktadır.

İşvereninizin salt mesai takibi amacıyla ve sizin serbest iradenizle verilmiş bir onayınız olmadan parmak izinizi sisteme kaydetmesi, anayasal haklarınıza yönelik hukuka aykırı bir müdahale iddiasına temel oluşturabilecek çok güçlü bir bulgudur. Parmak izi gibi insan bedenine ait biyometrik veriler, kişinin kimliğini doğrudan ve tereddütsüz olarak belirleyen çok hassas nitelikte bilgilerdir.

Şirketler, internet üzerindeki tıklama davranışlarınız, alışveriş sıklığınız ve arama geçmişiniz gibi görünürde basit verileri birleştirip analiz ederek hakkınızda detaylı bir dijital profil oluşturmaktadır. Bu işleme hukuki terminolojide profilleme adı verilir ve kişisel verilerinizin algoritmalar aracılığıyla otomatik yollarla analiz edilerek gelecekteki davranışlarınızın tahmin edilmesini ifade eder.

Çerezler aracılığıyla dijital davranışlarınızın analiz edilerek profilinizin çıkarılması işlemi, kural olarak ancak sizin açık rıza beyanınızın bulunması halinde hukuka uygun kabul edilebilecek bir faaliyettir. İnternet sitelerinin, kullanıcıların alışkanlıklarını ve rutinlerini otomatik bir şekilde öğrenerek bunları ticari veya reklam amaçlarıyla kullanması, kişisel verilerin korunması mevzuatı çerçevesinde oldukça sıkı kurallara tabidir.