Açık Rıza

İş ilişkisinde taraflar arasındaki güç eşitsizliği nedeniyle rızanızı özgürce verememeniz, imzaladığınız bu metnin açık rıza şartlarını taşımadığı yönünde güçlü bir hukuki argüman oluşturur. İşverenin işçiye rıza vermeme seçeneğini etkin bir şekilde sunmadığı veya rıza verilmemesi halinde işçinin olumsuz sonuçlarla karşılaşma kaygısı taşıdığı durumlarda, rızanın serbest iradeyle verildiğinden söz etmek oldukça güçtür.

Elektronik ticaret sitelerinin sunduğu hizmetten faydalanabilmeniz için kişisel verilerinizin işlenmesine yönelik rızanızın bir ön şart olarak dayatılması, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Kanunlarımıza göre kişisel verilerin işlenmesine dair vereceğiniz açık rıza beyanının tamamen özgür iradenize dayanması gerekmektedir.

Hastanenin size imzalattığı, veri işleme amacının net olarak belirtilmediği ve genel ifadeler içeren bu tür metinler hukuken geçerli bir açık rıza beyanı olarak kabul edilmemektedir. Kanuni düzenlemeler uyarınca, ilgili kişinin kişisel verilerinin işlenmesi için verdiği rızanın yalnızca belirli bir işleme faaliyetine ve somut bir konuya yönelik olması gerekmektedir.

İşvereninizin sizden genetik test sonuçlarınızı talep etmesi, en mahrem ve hassas bilgilerinize erişim anlamına geldiği için, sizin özgür iradenize dayanan açık rıza beyanınız olmaksızın kesinlikle gerçekleştirilemeyecek hukuka aykırı bir işlemdir. İş ilişkisi çerçevesinde dahi olsa, genetik verilerinizin toplanması ve işlenmesi, temel hak ve özgürlüklerinize doğrudan bir müdahale niteliği taşıdığından, bu talebi reddetmeniz hukuken tamamen meşru bir eylemdir ve yargısal içtihatlarla korunmaktadır.

Kişisel verilerinizin işlenmesine yönelik verdiğiniz onayın hukuken geçerli olabilmesi için, hiçbir baskı altında kalmadan ve özgür iradenizle verilmiş olması gerekmektedir. Tarafınıza sunulan hizmetin, o hizmetin ifası için aslında zorunlu olmayan verilerin yapay zeka sistemlerinde işlenmesi şartına bağlanması, onayın özgürce verilip verilmediği hususunda şüphe yaratabilecek bir durumdur.

İşvereninizin işe alım veya hizmetin ifası şartı olarak kişisel verilerinizin sınırsız kullanımına dair önünüze koyduğu rıza metni, özgür iradeyle verilmediği saptandığı durumlarda hukuken geçersiz kabul edilme ihtimali taşıyan bir belgedir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu standartları uyarınca hukuka uygun bir rızanın varlığından söz edilebilmesi için; onayın belirli bir konuya özgülenmesi, şeffaf bir bilgilendirmeye dayanması ve en önemlisi kişinin kararı üzerinde hiçbir yaptırım baskısı olmaksızın serbestçe verilmesi şart koşulmaktadır.

Kişisel verilerin korunması mevzuatında, bir hizmetin sunulmasının veya bir ürünün verilmesinin, ilgili kişinin açık rıza vermesi şartına bağlanması hukuka ve dürüstlük kurallarına aykırı bir işlem olarak kabul edilmektedir. Avukatlık ofisinin, davanızı yürütmek gibi temel bir hukuki hizmeti sunmak için sizinle hiçbir ilgisi olmayan reklam veya tanıtım mesajlarına onay vermenizi zorunlu kılması, iradenizin sakatlanması anlamına gelir.

Herhangi bir elektronik ürün veya hizmetin sunulmasının, kişisel verilerinizin işlenmesine dair vereceğiniz yazılı onaya ön koşul olarak bağlanması, rızanın özgür iradeye dayanması kuralına aykırılık teşkil edeceğinden hukuken geçerli kabul edilmemektedir. Mevzuatımıza göre, açık rıza ancak kişinin konu hakkında önceden şeffaf biçimde aydınlatılması ve hiçbir baskı, dayatma veya zorlama altında kalmadan tamamen kendi isteğiyle onay vermesi halinde hukuka uygun bir veri işleme şartı sayılır.

Bir ürün veya hizmetin sunulmasının ön şartı olarak kişisel verilerinizin işlenmesine yönelik onayınızın istenmesi hukuken geçerli bir açık rıza olarak kabul edilmemektedir. İlgili kanun kapsamında rızanın özgür irade ile verilmesi temel bir zorunluluktur ve hizmetin rıza şartına bağlanması, iradenizi sakatlayabilecek nitelikte bir dayatma olarak değerlendirilebilecek bir eylemdir.

Sunulan bir sağlık hizmetinden veya randevu sisteminden yararlanmanızın, reklam ve tanıtım mesajlarına onay verme şartına bağlanması hukuka uygun bir uygulama olarak değerlendirilmemektedir. Mevzuatımıza göre açık rıza beyanının tamamen özgür iradeyle verilmesi şarttır.