Adil Yargılanma Hakkı

İstinaf veya temyiz merciinin, ilk derece mahkemesinin kararında yeterli gerekçe bulunmadığı halde sizin esaslı itirazlarınızı gerekçeli bir şekilde karşılamadan kararı onaması adil yargılanma hakkı ihlali sayılır ve bu duruma karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Kural olarak mahkeme kararlarında esasa ilişkin hususlarda yeterli gerekçe bulunması hâlinde kanun yolu merciince bu karara atıf yapılarak değerlendirme yapılması makul görülebilir.

Mahkemelerin hakkınızda yürütülen herhangi bir adli veya idari soruşturma bulunmamasına rağmen idare tarafından sunulan genel geçer fesih gerekçelerini detaylıca incelemeden onaylaması hukuka uygun bir yaklaşım değildir. Yargı mercileri, sözleşmenin iptali gibi mesleki hayatı derinden etkileyen davalarda, idarenin takdir yetkisini kullanırken dayandığı kanuni ve fiili nedenleri derinlemesine denetlemekle yükümlüdür.

Cezaevi yönetiminin bilgisayar ve çıktı alma talebinizi reddederken hakkınızda kesinleşmiş bir karar olmaksızın sizi doğrudan örgüt üyesi olarak nitelendirmesi durumunda hukuki yollara başvurarak hakkınızı arayabilir ve yeniden yargılama ile tazminat talep edebilirsiniz. Kurum idare ve gözlem kurulu dışarıdaki kişilere talimat gönderme ihtimalinizi gerekçe göstererek teknolojik imkânlardan faydalanmanızı kısıtlayabilir fakat bu kısıtlama kararını yazarken yargılaması süren bir tutuklu için örgüt üyeliğinin hâlen devam ettiği gibi kesin ve peşin hükümlü ifadeler kullanması kişinin suçluluğuna dair bir kanaat bildirdiği için adil yargılanma hakkı çerçevesinde korunan haklarınızı ihlal edecektir.

Emekli aylığınızın idarenin kendi kusuru veya hatalı işlemi sonucunda geriye dönük olarak iptal edilmesi ve tarafınıza yersiz ödeme adı altında borç çıkarılması durumunda elbette dava açarak hukuki yollara başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına konu olan benzer uyuşmazlıklarda, mahkemelerin davayı incelerken kişinin emeklilik şartlarını taşıyıp taşımadığının yanı sıra, hatanın kimden kaynaklandığını ve bu süreçte kişinin atfı kabil bir kusuru olup olmadığını da detaylıca değerlendirmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Açtığınız davada lehinize düzenlenen ve uyuşmazlığın çözümü için büyük önem taşıyan bir raporun mahkeme tarafından hiçbir gerekçe gösterilmeden göz ardı edilmesi adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmektedir. Yargılama sürecinde ortaya konulan ve davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikte olan esaslı iddiaların mahkemeler tarafından makul bir gerekçe ile yanıtlanması anayasal bir zorunluluktur.

İcra davalarında veya diğer yargılamalarda mahkemenin gerekçe açıklamadan karar vermesi ve itiraz süresini bu andan başlatarak başvurunuzu reddetmesi, anayasal güvence altındaki adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızı ihlal etmektedir. Kanun yolu merciinin somut olayın şartlarında itiraz süresini ilk derece mahkemesi kararının gerekçesi açıklanmadan başlatması, vatandaşların mahkemelere ulaşmasını ciddi şekilde zorlaştıran orantısız bir müdahaledir.

Mahkemenin delillerinizi toplamadan verdiği hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yaptığınız itirazın yüzeysel incelenmesi, adil yargılanma hakkı güvencelerinin ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bu tür kararlara karşı yapılan itiraz incelemelerinin sadece şekli şartlar yönünden yapılması ve dosyanın esasına girilmemesi hukuka aykırıdır.

Birlikte dava açtığınız kişilerden sadece birinin üzerine kayıtlı taşınmaz bulunması, fakirlik belgesi sunan diğer davacıların da adli yardım talebinin toptan reddedilmesi için geçerli bir gerekçe olamaz. Yargılama makamlarının, davacıların mali durumlarını ayrı ayrı değerlendirmeden ve ibraz edilen belgeleri dikkate almadan toptancı bir yaklaşımla ret kararı vermesi hukuka aykırıdır.

Sadece kapatılan bir derneğe üye olmanız veya yöneticilik yapmanız ile belirli bir bankada hesap hareketlerinizin bulunması, örgütsel bir amacınız olduğu kanıtlanmadığı sürece doğrudan terör örgütü üyesi sayılmanız için yeterli bir delil olarak kabul edilmemektedir. Yargıtay içtihatlarında ve Anayasa Mahkemesi kararlarında açıkça vurgulandığı üzere, yasal olarak faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarına üyelik veya bankalardaki mutat hesap hareketleri tek başına kuvvetli suç belirtisi oluşturmaz.

Hayır, kararın gerekçesi size duruşmada açıklanmamışsa istinaf süreniz kararın mahkemede yüzünüze karşı okunduğu gün başlamaz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir hükmün gerekçesiyle birlikte açıklanmadığı ve sadece ceza sonucunun söylendiği durumlarda, itiraz süresinin o an başlatılması adil yargılanma hakkı güvenceleriyle bağdaşmamaktadır.