Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemenin şehir dışında yaşayan tanığı duruşmaya getirmemesi veya SEGBİS gibi vasıtalarla dinlememesi için mutlaka geçerli bir neden ortaya koyması ve bu durumu kararda gerekçelendirmesi gerekir. Yargılama makamları, tanığın konutunun yargı çevresi dışında olmasını tek başına yeterli bir sebep olarak görmemeli ve sanığın tanığa soru sormasına imkân sağlayacak teknolojik yöntemleri değerlendirmelidir.

Tanık olarak gösterdiğiniz kişinin aynı işverene karşı kendi alacakları için dava açmış olması, bu kişinin mahkemedeki beyanlarının güvenilirliğini tek başına ortadan kaldırmamaktadır. İş uyuşmazlıklarında işçinin çalışma koşullarını en iyi bilebilecek kişiler genellikle aynı işyerinde çalışan diğer mesai arkadaşlarıdır ve bu kişilerden başka birini tanık olarak göstermeniz hayatın olağan akışında çoğu zaman mümkün olmamaktadır.

İlk derece mahkemesinin kararında yeterli gerekçe bulunmamasına rağmen, istinaf merciinin ileri sürdüğünüz esaslı itirazları karşılamadan ve sadece ilk mahkeme kararına atıf yaparak başvurunuzu reddetmesi adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil etmektedir. Kural olarak mahkeme kararlarında esasa ilişkin hususlarda yeterli gerekçe bulunması durumunda, kanun yolu incelemesi yapan merciin bu karara atıf yaparak değerlendirme yapması makul kabul edilebilir.

Bir ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada sorgulama imkânı bulamamanız tek başına adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmez, kararın hangi delillere dayandığına bakılır. Mahkemelerin sanığa tanıkla yüzleşme ve ona soru yöneltme imkânı sağlaması adil bir yargılamanın gereği olmakla birlikte, bu durumun ihlal yaratıp yaratmadığı üç aşamalı bir test ile değerlendirilir.

Mahkemenin mahkûmiyet kararı verirken telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin tespitine ilişkin kayıtlara ve mahkeme huzurunda dinlenmeyen tanıkların ifadelerine birlikte dayanması hukuka uygun kabul edilebilir. Yargılama aşamasında elde edilen telefon arama kayıtlarının ve bu verileri destekleyen birbiriyle tutarlı tanık ifadelerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda mahkûmiyet kararı verilebilmektedir.

Vasi atama sürecinizin uzaması gibi yeni ve değişen bir durum söz konusuyken, infaz hâkimliğinin daha önceki bir ret kararını gerekçe göstererek yeni başvurunuzu esastan incelemeden reddetmesi hukuka aykırıdır ve anayasal haklarınızı ihlal eder. Mahkemelerin aynı talebin sürekli olarak önlerine getirilmesini engellemek ve usul ekonomisi sağlamak amacıyla mükerrer başvuruları reddetmeleri kural olarak meşru bir amaca dayanmaktadır.

İptal davasında mahkemenin sadece geçmişte başka bir amaçla, örneğin uzman erbaş sözleşmesinin yenilenmesi maksadıyla alınmış eski sağlık kurulları raporlarına dayanarak ve güncel bir uzman incelemesi yaptırmadan davanızı reddetmesi sahip olduğunuz hukuki güvencelerinize zarar verebilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, taraflara iddia ve savunmalarını makul bir şekilde dile getirme fırsatı tanınması kapsamında uyuşmazlığın esasını oluşturan iddiaların mahkemece etkili bir biçimde incelenmesi şarttır.

Emsal nitelikteki yargı kararlarının dosyaya sunulmasına rağmen mahkemenin bu kararlardan neden ayrıldığını açıklamaması ve itirazınızı gerekçesiz reddetmesi adil yargılanma kurallarına aykırılık oluşturabilir. Mahkemelerin aynı maddi veya hukuki olgularla ilgili çelişkili kararlar vermekten kaçınması, hukuk devleti ilkesinin en temel gerekliliklerinden biridir.

Mahkeme kararıyla veya komisyon vasıtasıyla göreve iade edildikten sonra açacağınız manevi tazminat davasında, yargı mercileri ileri sürdüğünüz iddiaları ve yaşadığınız zararları davanın esasına girerek detaylıca incelemek zorundadır. Daha önceki süreçlerde, kanunda yer alan yasaklayıcı hükümler nedeniyle mahkemeler kişilerin uğradığı manevi çöküntüye veya idarenin haksız işlemine dair delilleri değerlendirmeden davaları doğrudan reddedebiliyordu.

Mahkemenin, genel düzenleyici işlemin iptali sonrası yaptığınız yeni başvurunun reddine karşı açtığınız davayı, sadece ilk terfi ettirilmeme kararına zamanında dava açmadığınız gerekçesiyle reddetmesi hukuka aykırı bulunabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, temel dayanağı yargı kararıyla ortadan kalkan bir işlem sonrasında idareden durumun yeniden incelenmesini talep etmeniz ve bu talebin reddi üzerine dava açmanız durumunda, mahkemelerin uyuşmazlığın esasını incelemesi gerekmektedir.