Adil Yargılanma Hakkı

Ceza infaz kurumunda verilen disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet başvurularında mahkemenin sizi zorla Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi üzerinden dinlemesi ve duruşmada bizzat bulunma talebinizin gerekçesiz reddedilmesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. İnfaz hâkimliği tarafından yapılan bu tür yargılamalar medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklar kapsamında değerlendirildiğinden, kişinin kendi isteğine aykırı olarak uzaktan bağlantı yoluyla duruşmaya katılması duruşmada hazır bulunma hakkı bağlamında bir müdahale teşkil etmektedir.

Mahkemenin sendikal nedenlerle işten çıkarıldığınıza dair iddialarınızı yüzeysel bir incelemeyle ve yeterli araştırma yapmadan reddetmesi durumunda anayasal haklarınız ihlal edilmiş olabileceği için hukuk yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma imkânınız vardır. Yerel mahkemeler ve istinaf mercileri, işverenin sizi işten çıkarma nedeninin sendikal olup olmadığını değerlendirirken iş yerindeki üye sayısındaki azalmaları, diğer sendikalı işçilerin akıbetini ve size yönelik olası baskıları gösteren delilleri titizlikle incelemekle yükümlüdür.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı şikayetiyle Anayasa Mahkemesine doğrudan bireysel başvuruda bulunmadan önce Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yeni yürürlüğe giren yasal düzenlemeler kapsamında, mahkemelerin uzun sürmesi nedeniyle oluşan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla Tazminat Komisyonunun görev alanı genişletilmiştir.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki temel iddialarınızı ve sunduğunuz delilleri hiç değerlendirmeden karar vermesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılama sürecinde kendinizi suçtan kurtaracak nitelikte olan ve olayın asıl failinin başkası olduğunu gösteren devam eden başka bir ceza davasının varlığını mahkemeye bildirmenize rağmen, mahkemenin bu durumu kararında hiç tartışmaması gerekçeli karar hakkı ihlali sayılmaktadır.

Ceza davasında aleyhinize ifade veren tanıklara soru sorma ve onlarla yüzleşme imkânı tanınmaması yargılamanın adilliğini zedeleyebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir mahkûmiyet kararı tek veya belirleyici ölçüde sanığın sorgulama imkânı bulamadığı tanık beyanlarına dayanıyorsa, bu durum adil yargılanma hakkı çerçevesinde ciddi bir sorun oluşturur.

Mahkûmiyet kararınız tek veya belirleyici ölçüde sizin sorgulama imkânı bulamadığınız bir tanığın ifadesine dayanıyorsa ve bu durumu telafi edecek güvenceler sağlanmamışsa bu durum hukuka uygun görülmemektedir. Ceza yargılamalarında aleyhinize ifade veren kişilere soru sorma ve onlarla yüzleşme hakkınız adil yargılanma hakkı kapsamındadır.

Mahkemelerin somut olayın açıkça belirli olan koşullarını gözetmeyerek kanun hükümlerini hatalı bir biçimde uygulaması durumunda hakkaniyete uygun yargılanma hakkınız ihlal edilmiş olur. Anayasa Mahkemesi kural olarak derece mahkemelerinin delilleri değerlendirmesine ve hukuk kurallarını yorumlamasına müdahale etmese de, yargılamanın hakkaniyetini temelden sarsan açık bir keyfîlik veya bariz takdir hatası bulunması halinde bu duruma müdahale etmektedir.

Kamu görevine iade edildikten sonra açıkta geçirdiğiniz döneme ait fazla çalışma ücretlerinizin ve maaşlarınıza işleyecek yasal faizlerin ödenmesi için idareye yapacağınız başvurunun reddedilmesi durumunda idari yargıda iptal davası açarak bu haklarınızı talep etmeniz mümkündür. İdarenin, fiilen çalışılmadığı gerekçesiyle fazla çalışma ücretini ödememesi veya bütçe sisteminde faize ilişkin hüküm bulunmadığı bahanesiyle yargı kararı olmadan yasal faiz ödemesi yapamayacağını belirterek talebinizi reddetmesi kesin bir engel oluşturmaz.

Hâkimin size davanızdaki şekil eksikliğini düzeltmeniz için süre vermeden davanızı usulden reddetmesi hak arama özgürlüğünüzü kısıtlayan bir durumdur. Yargılama süreçlerinde temel amaç, bireylerin haklarına kavuşmasını sağlamaktır ve usul kurallarının bu amacı engelleyecek kadar katı uygulanmaması gerekir.

İdare mahkemesinin davanızın sonucunu etkileyecek nitelikteki temel itirazlarınızı ve iddialarınızı kararda tartışmadan ve somut bir gerekçe sunmadan davanızı reddetmesi hukuka aykırıdır. Anayasa tarafından güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında, mahkemelerin verdikleri kararlarda uyuşmazlığın maddi ve hukuki sorunlarını delillerle bağ kurarak yeterli bir şekilde açıklaması zorunludur.