Adil Yargılanma Hakkı

Yargılama aşamasında suçsuzluğunuzu kanıtlamaya yönelik olarak sunduğunuz teknik inceleme ve telefon kayıtlarının getirtilmesi gibi esaslı taleplerinizin mahkemece dikkate alınmaması, adaletsiz bir yargılama yapıldığına işaret edebilir. Kural olarak delilleri değerlendirme ve gösterilen delilin davayla ilgili olup olmadığına karar verme yetkisi yargılamayı yürüten mahkemeye aittir.

İhracat hesabının kapatılması için tarafınıza mevzuata uygun şekilde ihtarname tebliğ edilmeden ve ek süre verilmeden doğrudan idari para cezası uygulanması hukuki tartışmalara yol açan ve itiraz konusu yapılabilecek bir eksikliktir. İlgili mevzuat gereğince, süresi içinde kapatılmayan ihracat hesapları aracı bankalarca vergi dairesine ihbar edildikten sonra, ilgili vergi dairesinin hesapların kapatılmasını temin etmek amacıyla ihracatçıya doksan gün süreli ihtarname göndermesi yasal bir adımdır.

Askerlik hizmetiniz sırasında bulaşıcı bir hastalığa yakalanmanız nedeniyle yaptığınız vazife malullüğü aylığı başvurusunun reddi üzerine açtığınız davada mahkemeler, davanın sonucunu etkileyebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı özenle incelemek ve kararlarını yeterli bir gerekçeye dayandırmak zorundadır. Özellikle askere alınmadan önce yapılan tıbbi muayene sonucunda sağlam olarak birliğinize katıldığınızı ve hastalığınızın askerlik görevi sırasında toplu yaşam koşulları veya tıbbi müdahaleler nedeniyle oluştuğunu ileri sürüyorsanız, yargı makamları bu durumun kanıtlanmasına yönelik iddialarınızı makul bir biçimde tartışmalıdır.

İstinaf incelemesini yapan mahkemenin, sunduğunuz ve uyuşmazlığın sonucuna doğrudan etki edebilecek nitelikteki emsal bir kararı hiç tartışmadan davanızı reddetmesi hukuka uygun kabul edilemez. Bir yargılama sürecinde tarafların ileri sürdüğü iddia ve itirazların, özellikle de davanın kaderini değiştirebilecek ağırlıktaki argümanların mahkeme tarafından titizlikle incelenmesi ve kararda bunlara makul yanıtlar verilmesi şarttır.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce ilgili Tazminat Komisyonuna başvuru yolunun tüketilmesi zorunludur. Uzun süren yargılamalar nedeniyle hak kaybına uğradığını düşünen kişilerin, adil yargılanma hakkı kapsamında güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkı çerçevesinde mağduriyetlerinin giderilmesini talep etme hakları elbette bulunmaktadır.

Kanun yolu incelemesi yapan istinaf mahkemelerinin, uyuşmazlığın esası yönünden önem taşıyan meselelere ilişkin olarak mutlaka tatmin edici ve yeterli bir gerekçe ortaya koyması yasal bir zorunluluktur. İlk derece mahkemesi tarafından karşılanmayan veya istinaf aşamasında davanın gidişatını değiştirebilecek nitelikte ileri sürdüğünüz esaslı iddia ve itirazların mahkemece değerlendirilmemesi adil yargılanma hakkı ihlaline yol açar.

Olayın idarenin ihmali ve kusuru neticesinde gerçekleştiğinin sonradan ortaya çıkması durumunda, daha önce valilik komisyonu ile sulhname imzalayıp maddi tazminat almış olsanız dahi manevi zararlarınızın tazmini için dava açma hakkınızın bulunduğu kabul edilmektedir. İlgili kanun kapsamında imzalanan sulhnamenin genel hükümlere göre manevi tazminat talep edilmesine engel oluşturmayacağı Anayasa Mahkemesi kararlarında da ifade edilmiştir.

Bir kanun yolu incelemesi yapan yargı merciinin daha önce verdiği bozma kararından dönerek davanın reddini onaması durumunda, bu görüş değişikliğinin nedenlerini açıklaması gerekliliğinden dolayı gerekçesiz karar verilmesi hakkınızı ihlal edebilir. Mahkemelerin verdikleri kararların, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile sizin tarafınızdan ileri sürülen ve sonucu etkileyecek iddialar hakkında yeterli açıklamalar içermesi zorunludur.

Sulh Ceza Hakimliğinin itirazlarınızı ve sunduğunuz delilleri hiç değerlendirmeden sadece polis tutanağına dayanarak karar vermesi durumunda, bu ihlalin giderilmesi için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Suç veya kabahat isnadına ilişkin yargılamalarda mahkemelerin, fiili ve hukuki karinelere dayanması tamamen yasak olmasa da, bu durum kişinin otomatik olarak suçlu ilan edilmesi anlamına gelmemelidir.

Hastaneden alınan ve alkolsüz olduğunuzu gösteren kan testi sonucunu mahkemeye sunmanız, cezanın iptal edilme ihtimalini doğurabilir çünkü mahkemelerin bu tür esaslı delilleri dikkate alması anayasal bir gerekliliktir. Trafik ekiplerince yapılan ölçümün ardından kısa bir süre içinde tam teşekküllü bir hastaneye başvurarak aldığınız rapor, olay anındaki durumunuzu aydınlatabilecek önemli bir savunma aracıdır.