Adil Yargılanma Hakkı

Davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki temel savunmalarınızın ve sunduğunuz emsal kararların mahkeme tarafından hiç tartışılmadan ceza verilmesi açık bir hak ihlalidir. Anayasamız uyarınca herkes adil bir şekilde yargılanma ve mahkemelerin verdiği kararların dayanaklarını bilme hakkına sahiptir.

Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin tespitine ilişkin kayıtların ve analiz raporlarının mahkûmiyet kararında tek veya belirleyici delil olarak kullanılması anayasal haklarınıza yönelik açık bir ihlal oluşturmamaktadır. Mahkemeler, sabit hatlardan ardışık olarak aranmanızı gösteren raporları inceleyerek örgüt içi haberleşme yöntemlerinin kullanıldığını tespit edebilmekte ve bu durumu mahkûmiyet için yeterli bir zemin olarak kabul edebilmektedir.

Ceza davasında yargılanan bir kişi olarak duruşmalarda bizzat mahkeme salonunda bulunmayı talep etme hakkınız bulunmaktadır. Mahkemelerin, yargılanan kişilerin bu yöndeki taleplerine aykırı olarak duruşmalara yalnızca uzaktan bağlantı sağlayan sistemlerle katılmalarını zorunlu tutması, adil yargılanma hakkı kapsamındaki kurallara aykırılık oluşturabilmektedir.

Duruşmada bizzat hazır bulunma talebiniz karşılanmadığı için uzaktan bağlantı sistemini reddetmeniz durumunda, mahkemenin yokluğunuzda hüküm kurması hakkınızın ihlali olarak nitelendirilebilmektedir. Bir yargılamada sanığın uzaktan bağlantı ile katılmayı reddetmesi, doğrudan duruşmada bulunma hakkından tamamen vazgeçtiği anlamına gelmemektedir.

Yargıtay bozma kararından sonra dahi olsa davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı ve yeni yazılı delilleri dosyaya sunduğunuzda mahkeme bu belgeleri incelemek ve kararında tartışmak zorundadır. Taraflarca hazırlama ilkesinin geçerli olduğu davalarda delil sunma süreleri bulunsa da, kişinin sosyal güvenlik hakkı gibi vazgeçilemez haklarını ilgilendiren durumlarda sunulan resmi hastane kayıtları veya sigorta giriş belgeleri gibi kritik delillerin göz ardı edilmesi hukuka uygun görülmemektedir.

Mahkemenin duruşma salonunda bizzat bulunma talebinize rağmen sizi uzaktan görüntü ve ses aktarımı yoluyla katılmaya zorlaması, haklı ve zorlayıcı bir nedene dayanmadıkça mümkün değildir. Ceza yargılamalarında kişinin kendi davasının görüldüğü salonda fiziken yer alması, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı kapsamında son derece önemli bir usul kuralı olarak değerlendirilmektedir.

Evet, mahkemelerin yeterli araştırma yapmadan ve savunmalarınızı karşılayan doyurucu bir gerekçe sunmadan hakkınızda bu kararı vermesi adil yargılanma hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kararlarda sadece kanun hükmünün tekrarından ibaret ifadelere yer verilmesi veya ilgisiz gerekçeler sunulması hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesini kabul etmeniz, doğrudan suçlu olduğunuzu kabul ettiğiniz veya beraat kararından vazgeçtiğiniz anlamına gelmemektedir. Ancak mevcut anayasal değerlendirmelere göre, bu kurumun uygulanma usulünde sanıkların irade beyanlarının alınması aşamasında ciddi bir güvence eksikliği bulunduğu tespit edilmiştir.

Ceza yargılamasında hakkınızdaki mahkûmiyet kararı tek veya belirleyici ölçüde duruşmada sorgulama imkânı bulamadığınız bir gizli tanık beyanına dayanıyorsa ve size dengeleyici güvenceler sağlanmamışsa bu durum adil yargılanma hakkı ihlali sayılır. Mahkemelerin, tanığın kimliğini gizlemek için makul gerekçeler sunması ve bu beyan hükme esas alınıyorsa savunma tarafına yeterli telafi edici önlemler sağlaması gerekir.

Hakkınızda verilen mahkûmiyet kararı, tek başına veya belirleyici ölçüde sizin duruşma sırasında sorgulama fırsatı bulamadığınız tanıkların ifadelerine dayanıyorsa, mahkemenin savunma tarafına mutlaka dengeleyici güvenceler sağlaması zorunludur. Mahkeme, tanıkları sizin yokluğunuzda dinlemişse, bu eksikliği giderecek şekilde size olayı kendi açınızdan anlatma ve karşı delillerinizi sunma imkânını etkin bir biçimde vermelidir.