Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemenin delilleri toplamadan ve tanıkları dinlemeden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Ceza yargılamalarında mahkemelerin, kişilere yüklenen suçların sabit olup olmadığını yeterince araştırması ve kararlarını varsayımlara dayandırmaması gerekir.

Ceza yargılamalarında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada sorgulama veya avukatınız aracılığıyla onlara soru sordurma imkânınızın kısıtlanması durumunda verilen mahkûmiyet kararı adil yargılanma hakkı ihlali sayılabileceğinden bozulması gündeme gelebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda ifade veren bir kişinin mahkemede bizzat dinlenmemesi ve sadece hazırlık aşamasındaki ifadesinin okunmasıyla yetinilmesi, ancak bu durumun geçerli bir nedene dayanmasıyla hukuka uygun kabul edilebilir.

Bir mahkemenin, hakkınızda verilmiş olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından kesin bir mahkûmiyet hükmüymüş gibi bahsetmesi ve suçlu olduğunuz izlenimini yaratması masumiyet karinesine açıkça aykırıdır. Hukuk sistemimizde bu karar türü, sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmakla beraber hükmün açıklanmadığı ve kişinin belirli bir süre denetim altında tutulduğu bir bireyselleştirme kurumudur.

Astsubaylık eğitimindeyken olağanüstü hâl döneminde çıkarılan bir kanun hükmünde kararname ile ilişiğinizin kesilmesi üzerine açtığınız davanın incelenmeksizin reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Mahkemelerin bu tür uyuşmazlıklarda davanızı doğrudan reddetmek yerine dosyayı Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu görev alanına girdiği gerekçesiyle oraya göndermesi beklenmektedir.

Mahkemelerin davanızı dosyanın esasına girmeden doğrudan reddetmesi, anayasal bir güvence olan mahkemeye erişim hakkı ihlali niteliğindedir. Olağanüstü hâl döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararnameler ile kamu görevine alım süreçleri doğrudan iptal edilen kişilerin hukuki durumlarının denetimi, yasal düzenlemeler uyarınca kurulan özel komisyonlar tarafından yapılmalıdır.

Mahkemenin hakkınızdaki dijital verilerle ilgili bilirkişi incelemesi talebinizi reddetmesi, adil yargılanma hakkınızın güvencelerinden olan silahların eşitliği ilkesi ile çelişmeli yargılama ilkesini ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkûmiyete gerekçe gösterilen tutanak ve kayıtların doğruluğunun ve güvenilirliğinin sınanması için talep edilen bilirkişi incelemesinin yeterli bir değerlendirme yapılmadan reddedilmesi, sanığı iddia makamı karşısında usule ilişkin imkânlardan yararlanma noktasında önemli ölçüde dezavantajlı konuma düşürmektedir.

İşleminizin doğrudan bir kanun hükmünde kararname ile yapıldığı gerekçesiyle davanızın incelenmeksizin reddedilmesi, anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, olağanüstü hâl döneminde çıkarılan kararnamelerle kişilerin hukuki statülerine doğrudan etki eden işlemlere karşı hak arama yolunun tamamen kapatılması kabul edilemez.

Mahkemenin dosyanızı görevli komisyona göndermek yerine davanızı doğrudan incelenmeksizin reddetmesi, anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Olağanüstü hâl kararnameleriyle hukuki statünüze ilişkin olarak doğrudan tesis edilen işlemlerin incelenmesi, mevzuat uyarınca OHAL Komisyonu yetkisine verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından mahkemeye erişim hakkınızın ihlal edildiği tespit edildikten sonra, temel hukuki giderim yöntemi olarak dosyanız üzerinden yeniden yargılama yapılmasına karar verilir. İhlalin ve bu ihlalin yol açtığı olumsuz sonuçların bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için idare mahkemesinin ihlal kararı doğrultusunda yeni bir değerlendirme yapması gerekmektedir.

Mahkemenin, hakkınızda verilmiş ancak henüz hukuki sonuç doğurmayan bir karara dayanarak sizin terörün büyümesine katkıda bulunduğunuzu iddia etmesi ve bu sebeple davanızı reddetmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Zarar tespit komisyonlarına yapılan başvurularda, idare mahkemelerinin kişilerin geçmişteki veya süregelen yargılamalarındaki durumlarını değerlendirirken anayasal hakları zedelememesi gerekir.