Adil Yargılanma Hakkı

İhracat hesabının süresi içinde kapatılamaması durumunda idari makamların size yaptırım uygulamadan önce hesapların kapatılmasını temin etmek amacıyla doksan gün süreli bir ihtarname göndermesi yasal bir zorunluluktur. İlgili mevzuata göre ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren belirlenen süreyi geçemez ve kapatılmayan hesaplar bankalarca vergi dairesine ihbar edilir.

Aleyhinize beyanda bulunan tanıkların duruşmada dinlenmemesi ve onlara soru sorma imkânı tanınmaması, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal oluşturabilir. Ceza yargılamasında kural olarak, sanığın hukuki durumunu belirleyici ölçüde etkileyen tanık beyanlarının bizzat kararı verecek mahkeme huzurunda alınması ve tartışılması gerekir.

İlk derece mahkemesinde davanız görülürken bilirkişi raporuyla ortaya çıkan ek tazminat miktarını talep edebilmeniz anayasal hak arama hürriyetinizin temel bir parçasıdır ve sırf ilk dilekçede bazı ifadeler eksik diye bu talebinizin kanun yolu aşamasında tamamen göz ardı edilmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Olayınızda istinaf mahkemesinin sadece dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmadığı gerekçesiyle sonradan yaptığınız maddi tazminat artırım talebini yok sayması ve eksik harçla ilgili size düzeltme imkanı vermemesi, adaletin sağlanmasını engelleyen aşırı şekilci bir yaklaşımdır.

Hâkimin duruşmada itiraz süresinin gerekçeli kararın size ulaşmasıyla başlayacağını belirtmesine rağmen üst mahkemenin süreyi kısa kararın açıklandığı tarihten başlatarak talebinizi reddetmesi anayasal bir hak ihlalidir. Yargı mercilerinin verdikleri kararlarda çelişkili ifadeler kullanarak vatandaşları yanıltması ve bu öngörülemez yorumlar nedeniyle kişilerin hak arama yollarının kapatılması hukuken korunamaz.

Mahkemelerin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı hiç değerlendirmeden veya makul bir gerekçe sunmadan davanızı reddetmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Hukuk sistemimizde mahkemeler, önlerine getirilen uyuşmazlıklarda tarafların ileri sürdüğü her iddiaya tek tek yanıt vermek zorunda olmasalar da davanın esasına etki edecek önemli savunmaları mutlaka incelemekle yükümlüdürler.

Sizin rızanız olmadan sadece ses ve görüntü bilişim sistemi üzerinden duruşmaya katılmaya zorlanmanız kural olarak duruşmada hazır bulunma hakkı yönünden bir müdahale oluşturur ve mahkemenin bunun için son derece geçerli sebepleri olmalıdır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre bir sanığın duruşma salonunda fiziksel olarak yer almayı açıkça talep etmesine rağmen bu talebin reddedilmesi ancak çok istisnai ve zorlayıcı durumlarda kabul edilebilir.

Açtığınız davada mahkemenin kısa kararı açıklamasının ardından gerekçeli kararı beklemeden istinaf yoluna gitmediğiniz gerekçesiyle talebinizin reddedilmesi, adil yargılanma hakkı kapsamında güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, kanun yoluna başvuru süresinin gerekçesi açıklanmayan kararın duruşmada bildirilmesiyle başlatılamayacağını açıkça belirtmektedir.

Vergi incelemesi sırasında yetkili memurlara ibraz edilmeyen defter ve belgelerin yargılama aşamasında sunulması durumunda mahkemenin bu belgeleri inceleyerek karar vermesi gerekmektedir. İlgili içtihadı birleştirme kararına göre, katma değer vergisi mükellefleri adına kesilen cezalara karşı açılan davalarda, yasal defter ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi hâlinde mahkemenin bu kayıtları istemesi zorunludur.

Müşterinin imzalamadığı ve sadece kolluk görevlilerinin gözlemlerine dayanan bir tutanakla kesilen idari para cezasına karşı itiraz ederek mahkemeden cezanın iptal edilmesini talep edebilirsiniz. Gece saat 22.00 ile 06.00 arasında alkollü içki satışı yapıldığına ilişkin iddiaların ispatlanması sürecinde, tutanakların doğruluğunun ve güvenilirliğinin saptanması son derece önemlidir.

Mahkemenin, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazlarınızı dikkate almadan ve yeterli gerekçe sunmadan itirazınızı reddetmesi hukuka aykırılık teşkil eder. Anayasa güvencesi altındaki adil yargılanma hakkı kapsamında, kişilerin yargı mercileri önünde ileri sürdükleri önemli savunmaların incelenmesi ve kararlarda bu iddialara makul bir şekilde yanıt verilmesi zorunludur.