Adil Yargılanma Hakkı

Uluslararası spor federasyonları tarafından size dayatılan zorunlu tahkim süreçlerinde, uyuşmazlığınızın temel haklarla ilgili olması durumunda ilgili ülke mahkemelerinin bu kararları çok sıkı bir incelemeye tabi tutması gerekir. Sizin durumunuzda olduğu gibi, spor federasyonlarının kuralları uyarınca Spor Tahkim Mahkemesi (CAS) gibi bir kuruma başvurmak zorunda bırakılırsanız, bu tahkim sürecinin ve sonrasındaki yargısal denetimin insan hakları güvencelerine uygun olması şarttır.

Hukuka aykırı olarak elde edildiği için reddedilen telefon dinleme kayıtlarının, ifadelerinizin güvenilirliğini test etmek amacıyla mahkemede size karşı kullanılması belirli durumlarda mümkündür. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına göre, gizli gözetim tedbirleriyle elde edilen delillerin doğrudan suçluluğunuzu ispatlamak yerine, duruşma sırasındaki beyanlarınızın çelişkili olup olmadığını değerlendirmek için kullanılması adil yargılanma hakkını doğrudan ihlal etmeyebilir.

Devletin devam eden uyuşmazlıkları etkilemek amacıyla geriye dönük yasalar çıkararak mahkeme süreçlerine müdahale etmesi kural olarak adil yargılanma hakkının ihlalidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletin üstün bir kamu yararı olmaksızın, sadece belirli kişilerin atamalarını iptal etmek veya aleyhe olan bir davayı kazanılmaz hale getirmek için geriye dönük yasa çıkarmasını hukukun üstünlüğü ilkesine aykırı bulmaktadır.

Yerel mahkemenin davanızı Avrupa Adalet Divanı'na gönderme talebinizi reddetmesi, kararın gerekçesi kararın bütününde zımnen anlaşılabiliyorsa adil yargılanma hakkınızı ihlal etmez. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ulusal mahkemelerin böyle bir ön karar talebini reddetmesi durumunda bu reddin gerekçelendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin kendi içtihatlarındaki yeni gelişmeleri hiçbir gerekçe göstermeden görmezden gelmesi ve aleyhinize karar vermesi adil yargılanma hakkınızın bir ihlalini oluşturabilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bu tür durumlarda, mahkemelerin yerleşik veya yeni gelişen içtihatlardan saparken bunu haklı kılacak çok daha esaslı ve doyurucu gerekçeler sunması gerektiğini belirtmektedir.

Bir hâkimin tarafsızlığına dair nesnel ve haklı şüpheleriniz varsa bu duruma itiraz etme hakkınız bulunmaktadır ve bu tür şüphelerin mahkemelerce ciddiyetle ele alınmaması adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararına göre, davanıza bakan tek yetkili hâkimin savcılıkla başka bir soruşturma üzerinden bağlantılı olması ve savcılığın o hâkim üzerinde baskı kurma ihtimalinin bulunması, tarafsızlık konusunda haklı bir korku yaratır.

Ceza davasına doğrudan katılamamış olsanız bile, el koyma kararına karşı sonradan infaz hakimine itiraz ederek iddialarınızı sunma ve mülkiyet durumunuzu savunma imkanı bulmanız adil yargılanma hakkı çerçevesinde mahkemeye erişim için yeterli kabul edilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, üçüncü kişi konumundaki maliklerin, ceza yargılaması aşamasında el koyma tedbirine karşı çıkamamalarının otomatik olarak bir hak ihlali anlamına gelmediğini belirtmektedir.

Mahkemenin sizden açıkça talep ettiği ikametgah veya mülkiyet gibi bilgileri sunmamanız sonucunda davanızın reddedilmesi, kural olarak mahkemeye erişim hakkınızın ihlali olarak değerlendirilmez. İdari yargılama süreçlerinde tarafların iddialarını destekleyecek belgeleri sunma yükümlülüğü bulunmaktadır ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkan olumsuz sonuçlar sizin sorumluluğunuzda kabul edilir.

Bir savcı veya hâkim olarak hakkınızda yürütülen disiplin süreçleri, mesleki kariyerinizi ve haklarınızı doğrudan etkilediği için adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, geleneksel anlamda bir ceza mahkemesi olmasa bile disiplin kurullarının verdiği kararların sivil hak ve yükümlülükler çerçevesinde bu temel hakka tabi olduğunu belirtmektedir.

Mahkeme kararlarının geç tebliğ edilmesi sebebiyle tarafların yasal başvuru sürelerini kaçırmış sayılması ve itirazlarının incelenmemesi adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sürelerin kararın verildiği tarihten itibaren işlemeye başlamasını kural olarak kabul etse de, kararın taraflara geç ulaşması halinde bu gecikmenin mağduriyet yaratmaması gerektiğini vurgulamaktadır.