Aydınlatma Yükümlülüğü

İşçilere önceden herhangi bir bilgilendirme yapılmaksızın işyerine gizli kamera yerleştirilmesi suretiyle elde edilen kayıtlar, kural olarak hukuka aykırı kabul edildiğinden mahkemelerde aleyhinize bir ispat aracı olarak değerlendirilemeyebilir. Veri koruma hukukunun temel kaidelerinden biri olan aydınlatma yükümlülüğü gereğince, işverenin kamera ile gözetim yapmadan önce işçileri mutlaka bilgilendirmesi elzemdir.

E-ticaret platformlarının olağandan uzun ve karmaşık genel veri işleme belgeleri veya gizlilik politikaları içine onay ibarelerini saklayarak kullanıcılardan rıza almaya çalışması, aydınlatma yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirilmediğine yönelik kuvvetli bir emare oluşturmaktadır. Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararlarına göre aydınlatma yükümlülüğü ile kişisel veri işlenmesine dair açık rızanın alınması işlemlerinin aynı metin üzerinden sunulması ve birbirinden bağımsız olarak tasarlanmaması hukuka aykırılık teşkil eden bir kural ihlalidir.

Şirket birleşme ve devralmaları sonrasında müşteri verilerinin, ilk toplanma amacından sapan ve kullanıcıların şeffaf şekilde bilgilendirilmediği hedefli reklam gibi yeni amaçlar için kullanılması ciddi yasal sorumluluklar doğurabilir. Avrupa'daki önemli birleşme örneklerinde açıkça görüldüğü üzere, kullanıcıların verilerinin yeni şirket ekosistemine entegre edilmesi sürecinde aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmezse ve kullanım amaçlarındaki bu radikal değişiklik bildirilmezse ihlal süreci başlar.

İşvereninizin salgın hastalıklar döneminde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak amacıyla aşı kartı veya kronik hastalık bilgilerinizi talep etmesi, kanunda öngörülen istisnai hukuka uygunluk sebepleri kapsamında değerlendirilebilecek bir durumdur. Mevzuatımızdaki güncel düzenlemelere göre, istihdam ve iş güvenliği alanındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi zorunluluğu, özel nitelikli verilerin açık rıza aranmaksızın işlenebileceği haller arasında sayılmaktadır.

İşverenin kamera ile izleme yapabilmesi için çalışanlarını izlemenin amacı ve kapsamı hakkında önceden aydınlatması hukuki bir zorunluluktur. İşyerinde gizli kamera veya işçilere bilgi verilmeden yapılan genel izlemeler, çalışanların özel hayatın gizliliği hakkına müdahale olarak değerlendirilir.

Patronunuzun size haber vermeden kurumsal e-posta hesabınızdaki yazışmaları gizlice okuması, temel haklarınıza yönelik ciddi bir müdahale olduğundan kural olarak mümkün görülmemektedir. İşveren, şirket tarafından tahsis edilen iletişim araçlarının kullanımını yönetim hakkı çerçevesinde denetleme yetkisine sahip olsa da, bu denetimin yapılabilmesi için öncelikle size aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde açık bir bilgilendirme yapması gerekmektedir.

İşverenin çalışana tahsis ettiği kurumsal e-posta hesabına önceden bir bilgilendirme yapmaksızın erişmesi ve yazışmaları okuması, genel olarak kişisel verilerin korunması hakkına ve haberleşme hürriyetine müdahale niteliği taşıyabilecek bir durumdur. Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, iş sözleşmesinde veya işyeri kurallarında kurum içi iletişimin denetlenebileceğine dair çalışana karşı aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmemişse, bu tür bir gizli erişim meşru zeminde görülmeyebilir.

İşverenin, size tahsis edilen kurumsal e-posta hesabınızı herhangi bir ön bilgilendirme yapmaksızın ve gizlice denetlemesi, özel hayatın gizliliği ve haberleşme hürriyetinin ihlali olarak değerlendirilebilecek oldukça ciddi bir durumdur. Anayasa Mahkemesi kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, işverenin e-posta içeriklerini inceleyebilmesi için çalışanlara bu denetim yetkisi, kullanım sınırları ve yaptırımlar hakkında önceden şeffaf bir aydınlatma yapması zorunludur.

İşverenin sırf kurumsal bir e-posta adresi ve donanım sağladığı için bu cihazlar üzerindeki tüm şahsi yazışmaları sınırsızca ve keyfi olarak okuyabilmesi hukuken kabul edilen bir durum değildir. Kurul kararlarında, bir çalışanın şirket e-postası üzerinden mecburen veya sehven kendi kişisel yazışmalarını yapmasının, bu verilerin işveren açısından doğrudan alenileştirilmiş kişisel veri statüsüne girdiği şeklinde kesinlikle yorumlanamayacağı belirtilmiştir.

İnternet üzerinden yaptığınız alışverişlerde ad, soyad ve adres gibi kimlik ile iletişim bilgilerinizin alınması, ürünün size teslim edilebilmesi için zorunlu olduğundan kural olarak yasaldır. Satıcı ile aranızda kurulan sözleşmenin ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması sebebiyle, bu tür temel bilgilerin işlenmesi hukuka uygunluk sebepleri arasında yer alır ve genellikle ayrıca bir açık rıza aranmaz.