Etkili Başvuru Hakkı

Uzun süren yargılamalar nedeniyle hak ettiğiniz tazminatın yetersiz olması durumunda anayasal haklarınız ihlal edilmiş sayılacağından itiraz hakkınızı kullanabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararına göre, yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedeniyle İnsan Hakları Tazminat Komisyonu tarafından ödenmesine karar verilen tazminat miktarının, makul sürenin aşımıyla orantılı olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Sadece mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla bir komisyonun veya yargı yolunun kurulmuş olması devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz, bu yolların aynı zamanda yeterli giderim sağlaması şarttır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ihlal iddialarınızı inceletebileceğiniz makul ve erişilebilir idari ve yargısal yollara başvurabilme imkanınızın olması zorunludur.

Arazinize girememenizden kaynaklanan zararınızın tazmini için yaptığınız idari başvurunun süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmesi durumunda, mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürme imkânınız bulunmaktadır. Süregelen bir erişim engeli söz konusu olduğunda, zarara yol açan olayın âdeta her yıl kesintiye uğrayarak tekrarlandığını kabul eden ve 5233 sayılı Kanun ile getirilen tazminat imkânından yararlanmanızı zorlaştıran bu tür katı yorumlar Anayasa'ya aykırıdır.

Mülkünüze ulaşamamanız gibi süregelen ve devam eden durumlarda idarenin başvurunuzu sırf süre geçtiği gerekçesiyle reddetmesi hukuka aykırıdır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kesintisiz olarak devam eden müdahalelerde zarar konusu olay için somut ve tek bir başlangıç tarihi belirlenemez.

Terör olayları nedeniyle mülkünüze ulaşamamanızdan kaynaklanan zararınızın tazmini için yaptığınız başvurunun katı bir süre yorumuyla reddedilmesi kesinlikle anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, 5233 sayılı Kanun kapsamında yer alan başvuru süreleri, mülke ulaşamama gibi sürekli devam eden mağduriyetlerde esnek değerlendirilmelidir.

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle Tazminat Komisyonu tarafından size ödenmesine hükmedilen tazminat miktarının çok düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin uzun süren davalar sebebiyle yaşadıkları mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla kurulan yolların sadece mevzuatta yer alması yeterli görülmeyip aynı zamanda pratikte de başarı şansı sunması ve yeterli giderim sağlaması gerekmektedir.

Bu tür bir mağduriyet yaşamanız durumunda Anayasa Mahkemesi kararlarına göre mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş kabul edilmektedir. Alacağınızı tahsil etmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen, yargılama süreci devam ederken yapılan yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle hakkınızı arama imkânından yoksun bırakılmanız anayasal güvencelere aykırılık teşkil etmektedir.

Terör eylemleri veya terörle mücadele tedbirleri nedeniyle arazinize ulaşamamanız gibi devam eden müdahalelerde, zararın tazmini için başvuru süresi ancak mülkünüze yönelik bu müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre, süregelen ve hangi tarihte sona erdiği belli olmayan olaylar için somut bir zarar tarihi belirlemek mümkün olmamaktadır.

Arazinize ulaşamamanızdan kaynaklanan devam eden zararlarınızın tazmini için yaptığınız başvurunun süresinde olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi durumunda, temel haklarınızdan olan mülkiyet hakkı ile bu hakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, malvarlığına ulaşılamaması gibi süregelen müdahalelerde zarar konusu olay için spesifik ve tek bir tarih belirlenemez.

Arazinize veya mülkünüze erişememeniz gibi sürekli devam eden müdahalelerde tazminat başvurusu için öngörülen süreler, müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlamalıdır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülke ulaşılamaması gibi süregelen müdahalelerde zarar konusu olay için somut ve tek bir tarih belirlenmesi mümkün değildir.