İnsan Hakları

Mahkemelerin somut olayın açıkça belirli olan koşullarını gözetmeyerek kanun hükümlerini hatalı bir biçimde uygulaması durumunda hakkaniyete uygun yargılanma hakkınız ihlal edilmiş olur. Anayasa Mahkemesi kural olarak derece mahkemelerinin delilleri değerlendirmesine ve hukuk kurallarını yorumlamasına müdahale etmese de, yargılamanın hakkaniyetini temelden sarsan açık bir keyfîlik veya bariz takdir hatası bulunması halinde bu duruma müdahale etmektedir.

Kamu görevine iade edildikten sonra açıkta geçirdiğiniz döneme ait fazla çalışma ücretlerinizin ve maaşlarınıza işleyecek yasal faizlerin ödenmesi için idareye yapacağınız başvurunun reddedilmesi durumunda idari yargıda iptal davası açarak bu haklarınızı talep etmeniz mümkündür. İdarenin, fiilen çalışılmadığı gerekçesiyle fazla çalışma ücretini ödememesi veya bütçe sisteminde faize ilişkin hüküm bulunmadığı bahanesiyle yargı kararı olmadan yasal faiz ödemesi yapamayacağını belirterek talebinizi reddetmesi kesin bir engel oluşturmaz.

Hâkimin size davanızdaki şekil eksikliğini düzeltmeniz için süre vermeden davanızı usulden reddetmesi hak arama özgürlüğünüzü kısıtlayan bir durumdur. Yargılama süreçlerinde temel amaç, bireylerin haklarına kavuşmasını sağlamaktır ve usul kurallarının bu amacı engelleyecek kadar katı uygulanmaması gerekir.

İdare mahkemesinin davanızın sonucunu etkileyecek nitelikteki temel itirazlarınızı ve iddialarınızı kararda tartışmadan ve somut bir gerekçe sunmadan davanızı reddetmesi hukuka aykırıdır. Anayasa tarafından güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında, mahkemelerin verdikleri kararlarda uyuşmazlığın maddi ve hukuki sorunlarını delillerle bağ kurarak yeterli bir şekilde açıklaması zorunludur.

Mahkemenin sadece idarenin sunduğu belgelere dayanarak sizin iddialarınızı ve araştırılmasını istediğiniz hususları dikkate almadan karar vermesi durumunda, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı ihlal edilmiş olabileceğinden bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Yargılama sürecinde mahkemelerin, taraflardan birini diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürmeksizin iddia ve savunmalarını makul bir şekilde dile getirme fırsatı tanıması zorunludur.

Mahkemelerin, yargılama sırasında ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki savunmalarınızı makul bir gerekçeyle karşılaması zorunludur. Sadece bir bankada hesabınızın bulunması ve burada gerçekleştirilen rutin bankacılık işlemlerinin kategorik olarak örgütsel faaliyet kapsamında değerlendirilmesi hukuka uygun görünmemektedir.

Mahkemelerin verdikleri kararlarda, uyuşmazlığın sonucuna doğrudan etki edebilecek nitelikteki temel iddia ve savunmalarınızı mutlaka ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılaması gerekmektedir. Sunmuş olduğunuz delillerin ve savunmalarınızın mahkemece değerlendirilmeden soyut ve genel geçer ifadelerle mahkûmiyet hükmü kurulması, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı çerçevesinde önemli bir usul eksikliğidir.

Ceza infaz kurumunda gerçekleştirilen aynı eylem nedeniyle birden fazla disiplin cezası verilmesi durumunda, bu cezalara karşı infaz hâkimliği makamına şikâyet yoluna başvurarak kararın iptalini talep edebilirsiniz. Somut olayda, sayıma karşı çıkma ve bu sırada slogan atma eylemleri aynı olay bütünlüğü içinde değerlendirildiğinden, mahkeme aynı eylemden dolayı iki farklı ceza verilemeyeceğine hükmederek verilen disiplin cezasını kaldırmıştır.

Kesilen yüksek miktarlı idari para cezalarına karşı yerel mahkeme kararlarının kesin olması nedeniyle üst mahkemeye başvuramamanız, adil yargılanma hakkı kapsamındaki hükmün denetlenmesini talep etme hakkı ihlali niteliğindedir. İlgili kanun maddesinde yer alan idari para cezasına itiraz üzerine verilen mahkeme kararlarının kesin olduğuna dair hüküm, yargılamanın makul sürede tamamlanması gibi meşru bir amaç taşısa da, yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedeli üzerinden hesaplanan ve çok yüksek meblağlara ulaşabilen cezalar için orantısız bir sınırlama yaratmaktadır.

Mahkemenin, ardışık aranma iddiasına karşı sunduğunuz asker ailelerinin aradığı yönündeki mantıklı ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki savunmalarınızı hiç tartışmadan ceza vermesi hukuka uygun değildir. Yargılamayı yapan mahkemelerin, suçlamalara karşı ileri sürülen itirazları ve savunmaları detaylı bir şekilde inceleyerek gerekçeli karar hakkı çerçevesinde yanıtlaması zorunludur.