İnsan Hakları

Haksız gözaltı nedeniyle açtığınız tazminat davasında mahkemenin talebinizin esasını incelemeden karar vermesi adil yargılanma hakkınızın bir unsuru olan karar hakkı kapsamında bir ihlal oluşturur. Bir gün dahi olsa haksız yere gözaltına alınmanız sebebiyle itibar kaybı yaşadığınızı ve suçlu olarak yaftalandığınızı belirterek talep ettiğiniz manevi tazminatın, üst derece mahkemesi tarafından yanlış yorumlanarak hiç değerlendirilmemesi hukuka aykırıdır.

İstinaf mahkemesinin, hakkınızda verilen disiplin cezasını iptal eden yerel mahkeme kararını kaldırırken, sosyal medya paylaşımınızın neden suç teşkil ettiğini somut olarak açıklamaması temel haklarınızın ihlali niteliğindedir. Bir kamu görevlisinin ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin meşru kabul edilebilmesi için, yargı makamlarının kararlarında uygulanan cezanın zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık geldiğini açık, spesifik ve tekil bir değerlendirme ile ortaya koyması zorunludur.

İş mahkemeleri, hakkınızda yürütülen bir ceza soruşturması sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı veya beraat kararını kural olarak işçi lehine bir durum olarak değerlendirme eğilimi göstermelidir. Ancak, ceza mahkemeleri ile hukuk mahkemeleri tarafından yapılan yargılamalar mutlak surette birbirleri yönünden bağlayıcı olmadığından, iş mahkemesi ceza dosyasındaki eylemlerin iş sözleşmesinin feshine olan etkisini şüphe feshi yönüyle ayrıca inceleyebilmektedir.

Hakkınızda verilen tedbir kararına karşı yaptığınız itirazın, itiraz mercii tarafından delilleriniz ve esaslı iddialarınız dikkate alınarak incelenmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Mahkemelerin, tarafların itirazlarını ve sundukları delilleri etkili bir şekilde inceleyip karşılaması anayasal bir güvencedir.

Mahkemenin delilleri toplamadan ve tanıkları dinlemeden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Ceza yargılamalarında mahkemelerin, kişilere yüklenen suçların sabit olup olmadığını yeterince araştırması ve kararlarını varsayımlara dayandırmaması gerekir.

Ceza yargılamalarında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada sorgulama veya avukatınız aracılığıyla onlara soru sordurma imkânınızın kısıtlanması durumunda verilen mahkûmiyet kararı adil yargılanma hakkı ihlali sayılabileceğinden bozulması gündeme gelebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda ifade veren bir kişinin mahkemede bizzat dinlenmemesi ve sadece hazırlık aşamasındaki ifadesinin okunmasıyla yetinilmesi, ancak bu durumun geçerli bir nedene dayanmasıyla hukuka uygun kabul edilebilir.

Bir mahkemenin, hakkınızda verilmiş olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından kesin bir mahkûmiyet hükmüymüş gibi bahsetmesi ve suçlu olduğunuz izlenimini yaratması masumiyet karinesine açıkça aykırıdır. Hukuk sistemimizde bu karar türü, sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmakla beraber hükmün açıklanmadığı ve kişinin belirli bir süre denetim altında tutulduğu bir bireyselleştirme kurumudur.

Astsubaylık eğitimindeyken olağanüstü hâl döneminde çıkarılan bir kanun hükmünde kararname ile ilişiğinizin kesilmesi üzerine açtığınız davanın incelenmeksizin reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Mahkemelerin bu tür uyuşmazlıklarda davanızı doğrudan reddetmek yerine dosyayı Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu görev alanına girdiği gerekçesiyle oraya göndermesi beklenmektedir.

Mahkemelerin davanızı dosyanın esasına girmeden doğrudan reddetmesi, anayasal bir güvence olan mahkemeye erişim hakkı ihlali niteliğindedir. Olağanüstü hâl döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararnameler ile kamu görevine alım süreçleri doğrudan iptal edilen kişilerin hukuki durumlarının denetimi, yasal düzenlemeler uyarınca kurulan özel komisyonlar tarafından yapılmalıdır.

Mahkemenin hakkınızdaki dijital verilerle ilgili bilirkişi incelemesi talebinizi reddetmesi, adil yargılanma hakkınızın güvencelerinden olan silahların eşitliği ilkesi ile çelişmeli yargılama ilkesini ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkûmiyete gerekçe gösterilen tutanak ve kayıtların doğruluğunun ve güvenilirliğinin sınanması için talep edilen bilirkişi incelemesinin yeterli bir değerlendirme yapılmadan reddedilmesi, sanığı iddia makamı karşısında usule ilişkin imkânlardan yararlanma noktasında önemli ölçüde dezavantajlı konuma düşürmektedir.