İnsan Hakları

Hakkınızda beyanda bulunan ve mahkûmiyetinize temel teşkil eden tanığı duruşmada veya sesli ve görüntülü iletişim araçlarıyla sorgulama imkânı bulamamanız, adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Mahkemelerin, aleyhinize ifade veren bir tanığı duruşmada hazır etmemesi veya uzaktan bağlantı gibi vasıtalarla dinlememesi durumunda bunun geçerli bir nedenini kararlarında açıkça izah etmesi gerekmektedir.

Ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada sorgulama imkânı bulamamanız ve mahkûmiyet kararının tek veya belirleyici ölçüde bu ifadelere dayanması durumunda adil yargılanma hakkınız ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir ceza davasında sanığın kendisine isnat edilen suç hakkında bilgi veren tanıklara soru yöneltebilmesi, onlarla yüzleşebilmesi ve beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olması adil bir yargılama yapılabilmesi için temel bir gerekliliktir.

Anayasa Mahkemesi, tanıklara soru sorma hakkınızın ihlal edilip edilmediğini değerlendirirken yargılamanın adilliğine zarar gelip gelmediğini ölçen üç aşamalı özel bir test uygulamaktadır. Bu kapsamlı incelemede ilk olarak tanığın mahkemede hazır edilmemesinin geçerli ve hukuki bir nedene dayanıp dayanmadığına bakılır.

Ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada bizzat sorgulama ve onlara soru yöneltme hakkınız en temel güvencelerinden biridir. Bir mahkemenin sizi cezalandırabilmesi için hükme dayanak yaptığı kişileri kural olarak duruşmada dinlemesi ve sizin de bu kişilere soru sorarak beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olmanız gerekir.

Mahkemenin gerekçeli kararı özel avukatınıza tebliğ etmemesi yüzünden istinaf aşamasında ayrıntılı dilekçe verememeniz, tanık dinletme gibi maddi gerçeği ortaya çıkaracak ispat imkânlarınızı kaybetmenize ve savunma hakkınızın kısıtlanmasına neden olur. Ceza yargılamasında ilk derece mahkemesinin kararına karşı başvurulan istinaf kanun yolu, davanın maddi ve hukuki yönden yeniden incelendiği, eksik delillerin toplanabildiği ve davanın yeniden görülerek tanık dinlenebildiği oldukça önemli bir aşamadır.

Soruşturma veya kovuşturma aşamasında aleyhinize beyanda bulunan bir tanığı sorgulama imkânından mahrum bırakılarak sadece bu beyanlara dayanılarak cezalandırılmanız adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal oluşturur. Bir ceza davasında yargılanan kişinin aleyhindeki tanıklara soru yöneltebilmesi, onlarla yüzleşebilmesi ve tanıkların beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olması esastır.

Açtığınız tazminat davasında mahkemelerin davanın sonucunu etkileyebilecek nitelikteki temel iddialarınıza açık ve detaylı bir yanıt vermesi adil yargılanma hakkı güvencesinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Mahkemeler, arama işleminin ölçüsüz olduğu veya soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlandığı yönündeki esaslı iddialarınızı sadece şekli veya matbu ifadelerle geçiştiremez ve somut uyuşmazlıkla ilgisi olmayan genel değerlendirmelerle davanızı reddedemez.

İlk derece mahkemesi aşamasında adli tıp raporu size tebliğ edilmemiş olsa bile, karara itiraz ederken istinaf aşamasında bu raporun içeriğini öğrenip beyanda bulunduysanız adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği kabul edilmeyebilir. Yargılamanın bütününe bakıldığında, ilk aşamada raporu görememiş olsanız dahi istinaf kanun yolu dilekçenizde söz konusu raporun içeriğini belirterek açıklamalar yaptıysanız ve itirazlarınızı üst mahkemeye sunduysanız, rapora eriştiğiniz ve savunma imkânı bulduğunuz değerlendirilir.

Mahkemelerin taraflarca ileri sürülen ve davanın gidişatını etkileyebilecek nitelikteki somut iddialara hiçbir yanıt vermeden karar tesis etmesi anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir. Yargılama makamları, kendilerine sunulan her bir detaya ayrı ayrı cevap vermek zorunda olmasalar da, davanın temelini oluşturan ve sonucu değiştirebilecek ağırlıktaki argümanları mutlaka incelemek ve kararlarında bu argümanları neden kabul etmediklerini açıklamak zorundadırlar.

Hakkınızda düzenlenen polis tutanağının gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsanız ve kesilen idari para cezasına itiraz ediyorsanız, mahkemeden sözlü yargılanma hakkı kapsamında duruşma açılmasını ve şahidinizin dinlenmesini talep edebilirsiniz. İlgili kanunlara göre mahkemeler, idari para cezalarına yapılan itirazlarda tarafları çağırarak belli bir gün ve saatte dinleme yetkisine sahiptir.