İnsan Hakları

Hakkınızda uygulanan uzaklaştırma tedbirleri nedeniyle yerleşme ve seyahat hürriyetinizin ihlal edildiği iddiasıyla yapacağınız bir bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesinin konu bakımından yetkisi kapsamında incelenememektedir. Bir şikâyetin Anayasa Mahkemesi tarafından incelenebilmesi için ihlal edildiği ileri sürülen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alınmış olması gerekmektedir.

İnfaz hakimliğine yaptığınız şikayetin yeterli ve ilgili bir gerekçe sunulmadan reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda ihlal kararı alabilir ve maddi boyutlu bir telafi hakkı kazanabilirsiniz. Mahkemeler, size verilen cezanın ceza infaz kurumundaki güvenliği nasıl bozduğunu somut bir şekilde açıklamadan sadece idarenin tutanaklarına dayanarak karar veremezler.

Eksik ödenen spor ödüllerinizin tamamlanması için ilgili idareye başvurduktan sonra talebinizin zımnen veya açıkça reddedilmesi halinde idare mahkemelerinde iptal davası açarak hakkınızı arayabilirsiniz. Spor müsabakalarında üstün başarı gösterenlere ilgili yönetmelik uyarınca verilmesi gereken Cumhuriyet altını karşılığı ödüllerin idare tarafından eksik yatırılması durumunda yargı yoluna başvurulması mümkündür.

Mahkemenizin çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce yasal olarak kurulmuş olan özel idari komisyona müracaat etmeniz gerekmektedir. Uzun süren yargılamalar neticesinde makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddialarıyla ilgili olarak kanunlarda yeni bir düzenleme yapılmış ve bu tür şikayetlerin çözümü için özel bir idari başvuru yolu oluşturulmuştur.

Hakkı ihlal edilen kişinin bireysel başvuru yapılmadan önce vefat etmesi durumunda, o kişi adına bir başkası veya vekâlet ilişkisi sona eren avukatı tarafından doğrudan bireysel başvuru yapılması hukuken mümkün değildir. Eğer avukatınız ölüm olayını gizleyerek veya mahkemeye bildirmeyerek vefat eden yakınınız adına başvuru yapmaya devam ederse, bu durum mahkemeyi yanıltıcı nitelikte bir davranış olarak değerlendirilir.

Gözaltında geçirdiğiniz sürelerin hapis cezanızdan indirilmemesi sebebiyle ceza infaz kurumunda haksız yere fazladan kalmanız durumunda, bu ihlal tespitiyle birlikte manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı organlarının mecburiyeti olan indirim işlemini yapmayarak hapiste kalma sürenizin uzamasına neden olması, hürriyetinizden hukuka aykırı şekilde yoksun bırakılmanız anlamına gelir.

Üyenizin aldığı disiplin cezası nedeniyle sendika tüzel kişiliğiniz adına Anayasa Mahkemesine başvurmanız durumunda, başvurunuz yalnızca üyenizi doğrudan etkileyen bir işlemden kaynaklandığı için mahkeme tarafından reddedilecektir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şikayete konu edilen disiplin işlemi münhasıran gerçek kişi olan kamu görevlisine yönelik tesis edildiğinden, sendika tüzel kişiliğinin güncel ve kişisel bir hakkının doğrudan etkilenmesi söz konusu olmamaktadır.

Yargılamanın çok uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla yapacağınız bireysel başvuruyu, beraat kararının kesinleştiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç otuz gün içinde yapmanız gerekmektedir. İlgili yasal düzenlemelere göre, başvuru yollarının tüketildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren başlayan bu otuz günlük süre kesin bir kuraldır.

Karakolda iradeniz dışında ve haksız bir şekilde belirli bir odada tutulmanız kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınıza yönelik bir müdahale teşkil etse de Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunlarda öngörülen hukuki yolları tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda herhangi bir yakalama veya gözaltı kararı olmaksızın karakol içinde bir odada zorla tutulmanız durumunda öncelikle bu haksız tutma eylemine karşı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açmanız şarttır.

Hukuka aykırı arama işlemi nedeniyle Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuruyu, tazminat davasının bitmesini beklemeden doğrudan takipsizlik kararını öğrendikten sonraki otuz gün içinde yapmanız gerekmektedir. Mevzuatta yer alan ve haksız koruma tedbirleri için öngörülen tazminat yolu, sadece arama kararının ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilmesi durumunda uğranılan zararların telafisine imkân tanıyan bir yoldur.